شورای مشهد

- منبع: وال استریت ژورنال نگارنده: مارگریتا ستندکیت برگردان: فردوس کاوش

ملا عبدالله، فرمانده طالبان در مناطق مرکزی افغانستان، هر وقتی که به اسلحه و مهمات بیشتر نیاز داشته باشد، به تمویل‌کنندگان ایرانی‌اش مراجعه می‌کند؛ تمویل‌کنندگانی که ماهانه به او ۵۸۰ دالر جیب‌خرچ هم می‌دهند.
ملاعبدالله می‌گوید: «به هر چیزی که نیاز داشته باشیم، ایرانی‌ها آن را برای‌مان فراهم می‌کنند.»
مقام‌های دولتی افغانستان و شماری از مقام‌های کشورهای غربی می‌گویند که ایران به حمایت محرمانه‌اش از طالبان افزوده است. به‌گفته این مقام‌ها، تهران علاوه بر این‌که به طالبان جنگ‌افزار و پول می‌دهد، زمینه سربازگیری را هم به آنان فراهم می‌کند و جنگجویان این گروه را نیز آموزش نظامی ‌می‌دهد. این امر تهدید جدیدی به امنیت شکننده افغانستان است.
به‌گفته برخی از مقام‌های دولتی افغانستان و شماری از مقام‌های غربی، پشتیبانی تهران از طالبان دو هدف استراتژیک دارد؛ مقابله با نفوذ امریکا در منطقه و خنثا‌سازی نفوذ داعش در مناطق آشوب‌زده‌ی افغانستان.
حملات تهاجمی‌ اخیر طالبان و تلاش‌های کابل برای مذاکره با آنان، احتمال برگشت دوباره شماری از اعضای این گروه را به قدرت، تقویت کرده است. یک مقام غربی با توجه به همین احتمال می‌گوید: «تهران روی برگشت دوباره طالبان، قمار می‌زند. ایرانی‌ها اطمینان ندارند که افغانستان به کدام سمت می‌رود، به همین دلیل آنان روی طالبان حساب باز کرده‌اند.»
مقام‌های ایرانی به رغم درخواست‌های ما، به مصاحبه در این مورد حاضر نشدند. اما ایرانی‌ها در مذاکره با مقام‌های افغانستان و کشورهای غربی هر نوع حمایت مالی و تسلیحاتی از طالبان را رد می‌کنند. یک مقام پیشین دولت افغانستان می‌گوید: «آنان در هر مذاکره‌ای، حمایت از طالبان را انکار می‌کنند.»
گسترش روابط تهران و طالبان، مشکل دیگری را فرا راه برنامه رییس‌جمهور بارک اوباما قرار داده است. آقای اوباما می‌خواهد، طالبان پیش از خروج کامل نظامیان امریکایی، مهار شوند. رییس‌جمهور اوباما وعده داده است که تا ختم دوره ریاست‌جمهوری‌اش تمام نظامیان امریکایی، به استثنای هزار نفر، از افغانستان بیرون می‌شوند. شمار نظامیان امریکایی در افغانستان در سال ۲۰۱۱ به صد هزار نفر می‌رسید.
مذاکرات هسته‌ای کاخ سفید و تهران که قرار است در ماه جاری میلادی به پایان برسد، با انتقاد‌های جدی در سطح جهان روبه‌رو است. منتقدان می‌گویند اگر تحریم‌ها برداشته شود، تهران به منابع بیشتری دسترسی پیدا می‌کند و این امر منجر به بلندپروازی‌های بیشتر تهران در خاورمیانه و مناطق اطراف آن می‌شود. به‌گفته منتقدان، در صورت لغو تحریم‌ها ظرفیت‌های تهران برای حمایت از گروه‌های نیابتی‌اش بیشتر می‌شود. منتقدان، گسترش روابط تهران و طالبان را نشانه‌ای از این امر می‌دانند.
ای. دی رویس، سناتور جمهوری‌خواه و رییس کمیته روابط خارجی سنا می‌گوید در صورت امضای توافق هسته‌ای و برداشته شدن تحریم‌ها، حمایت ایران از طالبان بیشتر می‌شود. این نماینده کنگره می‌گوید: «تهران در سطح منطقه، به حمایت از گروه‌های شورشی و شبه‌نظامی ‌افزوده است. اگر تحریم‌ها برداشته شود و تهران به میلیاردها دالر دسترسی یابد، ضریب این حمایت به شدت بالا می‌رود.»
سناتور جان مک‌کین، رییس کمیته نیروهای مسلح مجلس سنا باور دارد که گسترش روابط ایران و طالبان، شبیه رویکرد تهاجمی ‌این کشور در عراق، یمن، سوریه و لبنان است. به‌گفته ‌سناتور مک‌کین «این امر نشانه دیگری از چشم‌پوشی خوش‌بینانه اداره رییس‌جمهور اوباما بر واقعیت‌های روی زمین است. این اداره رویکرد تهاجمی ‌در سیاست منطقه‌ای ایران را نادیده می‌گیرد.»
مقام‌های ایالات متحده از اظهار نظر رسمی‌ در مورد روابط تهران و طالبان امتناع می‌کنند، اما امریکایی‌ها همواره گفته‌اند که گفتگوهای هسته‌ای با ایران، نگرانی‌های واشنگتن را در مورد سیاست‌های بی‌ثبات‌کننده تهران در منطقه از بین نمی‌برد.
جیمز کلپر، رییس اداره استخبارات ملی امریکا در نامه اخیرش به کنگره نگاشته است که ایران یکی از بزرگ‌ترین حامیان مالی تروریسم است.
طالبان از دیرباز، قلمرو پاکستان را برای سربازگیری، سوق و اداره جنگ استفاده می‌کنند، اما به‌گفته مقام‌های افغانستان و شماری از مقام‌های غربی، حالا سپاه پاسداران انقلاب ایران، یکی از متحدان مهم طالبان است. این مقام‌ها هم‌چنان می‌گویند که تهران شهروندان پناهنده افغانستان را به جنگ سوریه  نیز می‌فرستد.
ملا عبدالله، طالب مورد حمایت ایران است. عبدالله در بندر عباس به اتهام این‌که مجوز کار نداشت، بازداشت شد. او می‌گوید در زندان یکی از مقام‌های استخباراتی ایران به او نزدیک شد و گفت اگر به افغانستان برود و برای آنان کارکند، دوچند درآمد کارگری‌اش را به او می‌دهند.
ملا عبدالله می‌گوید، تهران قاچاقچیان مناطق مرزی خارج از حاکمیت قانون را در سرحدات ایران، پاکستان و افغانستان اجیر می‌کند تا نیازمندی‌های طالبان را به مناطق زیر اداره آنان برسانند. ملا عبدالله می‌گوید تهران به او و جنگجویانش، آر‌پی‌جی، توپ هشتاد میلی متری، کلاشینکوف، تفنگ‌های ماشین‌دار و مواد اولیه برای ساخت بمب‌های کنار جاده می‌دهد.
مقام‌های نظامی ‌و استخباراتی می‌گویند که حمایت ایران از طالبان، روابط این گروه را با تهران بهبود بخشیده است. پیشینه روابط رژیم تیوکراتیک شیعه در تهران با گروه افراطی سنی‌مذهب طالبان توام با دشمنی و تنش بود. ایران با طالبان در سال ۱۹۹۸ تا آستانه جنگ پیش رفت. در آن زمان، طالبان پس از تاراج کنسولگری ایران در شهر مزارشریف، ده دیپلومات ایرانی را کشتند.
تهران در سال ۲۰۰۱ با سقوط طالبان مخالفت نکرد و با دولت جانشین طالبان در کابل که مورد حمایت غرب است، روابط دوستانه ایجاد کرد. اما تهران همواره از حضور نظامی‌ امریکا در پشت دروازه‌هایش ابراز ناراحتی کرده است. در یک گزارش وزارت دفاع امریکا که در سال ۲۰۱۴ به نشر رسید آمده است که سپاه پاسداران انقلاب ایران، از سال ۲۰۰۷ به این‌سو جنگ‌افزار و مهمات در اختیار طالبان قرار می‌دهد.
روابط تهران و طالبان در سال ۲۰۱۳ وارد مرحله جدیدی شد. در این سال ایران یک هیات بلند‌پایه طالبان را برای شرکت در یک همایش و گفتگو با مقام‌های ایرانی به تهران دعوت کرد.
خزان همان سال مقام‌های امنیتی افغانستان گفتند که آنان شواهد و مدارک زیادی در اختیار دارند که نشان می‌دهد ایران طالبان را در قلمرو این کشور، آموزش نظامی‌ می‌دهد. به‌گفته مقام‌های افغانستان، طالبان حالا چهار اردوگاه آموزشی در قلمرو ایران در اختیار دارند. ملا عبدالله، فرمانده طالبان هم این موضوع را تایید می‌کند. به‌گفته این مقام‌ها، طالبان در تهران، مشهد، زاهدان و کرمان اردوگاه‌های آموزشی دارند.
یک مقام پیشین دولتی افغانستان می‌گوید: «تهران در گذشته از طالبان حمایت مالی می‌کرد، اما حالا جنگجویان آنان را آموزش می‌دهد و ابزار جنگی در اختیار آنان می‌گذارد.»  سید وحید قتالی، عضو پیشین شورای ولایتی هرات- ولایتی که تهران در آن نفوذ گسترده دارد- می‌گوید خروج نظامیان امریکایی و متحدان آنان، به طالبان، قاچاقچیان و متحدان‌شان در تهران فضای مانور گسترده‌ای فراهم کرده است. به‌گفته این سیاستمدار هراتی، در گذشته نظامیان امریکایی از مناطق مرزی به شدت نظارت می‌کردند، اما حالا که این نظارت وجود ندارد، طالبان در مرزهای ایران آزادی مطلق دارند و خطری آنان را تهدید نمی‌کند.
یک مقام غربی می‌گوید که تهران به طالبان اجازه داده است که در شهر مشهد ایران برای خودشان دفتر باز کنند. این مقام غربی می‌گویند که طالبان از شروع سال ۲۰۱۴ تا حال در مشهد حضور دارند. وجود دفتر طالبان در مشهد آن قدر شهره شده است که حالا مقام‌های غربی در اشاره به آن از تعبیر «شورای مشهد» استفاده می‌کنند.  (شورای رهبری طالبان را به‌دلیل حضور اعضای آن در شهر کویته پاکستان، شورای کویته می‌گویند. حالا همین تعبیر برای مشهد هم به کار می‌رود. مترجم)
مقام‌های افغانستان و برخی از مقام‌های غربی می‌گویند که تهران با ملاطیب آغا رییس دفتر طالبان در قطر هم تماس دارد. طیب آقا در اواسط ماه می‌ سال جاری میلادی به تهران سفر کرده بود. گروه طالبان دریافت حمایت مالی و نظامی‌ را از تهران رد می‌کنند، اما می‌گویند خواستار روابط نیک با تمام همسایه‌های افغانستان هستند.
حمایت تهران از طالبان، یک توجیه استراتژیک دارد. ایران می‌خواهد جلو ظهور داعش در مرزهای شرقی‌اش را بگیرد. این کشور حالا در سوریه و عراق با داعش درگیر است و نمی‌خواهد جبهه‌ای جدید در مرز‌های شرقی‌اش باز شود. مقام‌های افغانستان و شماری از مقام‌های غربی، این موضوع را می‌پذیریند. یک مقام امنیتی افغانستان می‌گوید: «تهران می‌خواهد داعش را به‌وسیله طالبان سرکوب کند.»
داعش تهدید‌های گوناگونی را متوجه طالبان ساخته است. این گروه رقیبی سرسخت برای طالبان است. مقام‌های افغانستان و شماری از مردم محل می‌گویند که شاخه محلی داعش در افغانستان از زمان اعلام موجودیتش، از میان جنگجویان ناراضی طالبان سربازگیری کرده است. این امر طالبان و داعش را روی درروی هم قرار داده است. در حال حاضر این دو گروه، در ولایات هلمند، ننگرهار و فراه با هم‌دیگر می‌جنگند. مقام‌های افغانستان می‌گویند طالبانی که در فراه با داعش می‌جنگند، از حمایت تهران برخوردار‌اند.
حمایت تهران، گزینه‌های مختلف در برابر طالبان قرار داده است. اثرات این حمایت در میدان نبرد ظاهر شده است. یک کارشناس امور طالبان که در غرب ساکن است می‌گوید: «اگر حمایت ایران نمی‌بود حملات تهاجمی ‌طالبان، شاید به این گستردگی نمی‌بود.» امنیت ولایات غربی و شمالی افغانستان، در مقایسه با سال پار بدتر شده است. شمار زیادی از جنگجویان طالبان به این مناطق سرازیر شده‌اند تا توانایی‌های نیروهای امنیتی افغانستان را به آزمون بگیرند.
روشن نیست که تهران می‌خواهد تا چه سطحی از طالبان حمایت کند، اما یک مقام دیگر غربی می‌گوید که «تهران نمی‌خواهد طالبان، بیش از اندازه نیرومند شوند.» به‌گفته این مقام غربی، «تهران صرف می‌خواهد از طالبان استفاده ابزاری کند و عوامل نفوذی خود را در میان آنان داشته باشد، اما اگر خدای نخواسته این گروه به پیروزی برسد، ایران تمام ابزارها و عوامل نفوذی خود را از دست می‌دهد.»

اشتراک گذاري با دوستان :