آیا طالبان یک گروه نظامی باقی می‌ماند؟

وحید پیمان

در نسخه منتشر شده توافق‌نامه ایالات متحده امریکا و طالبان هیچ‌گونه بحثی در رابطه به خلع سلاح طالبان مطرح نشده است.

توافق‌نامه ایالات متحده امریکا و طالبان ضمایمی به همراه دارد که علنی نشده است. بسیاری‌ انتظار داشتند که بحث خلع سلاح طالبان یا دستکم یک‌جا شدن دسته‌های نظامی این گروه با حکومت درج ضمایم منتشر نشده این توافق‌نامه باشد.

نیویارک تایمز دیروز در گزارشی بخش‌هایی از ضمایم توافق‌نامه ایالات متحده امریکا و طالبان را از زبان مصاحبه‌کننده‌گانی منتشر کرد که در کنگره یا حکومت امریکا از جزییات آن با‌خبر بودند. آن‌طور که دیده می‌شود، یکی از مباحث جدی در ضمایمی که تا هنوز به صورت علنی نشر نشده، تبدیل طالبان به یک گروه ضد تروریستی است. برخی نماینده‌گان کنگره امریکا حتا ابراز نگرانی کرده‌اند که طالبان شاید به تعهدشان در مبارزه نظامی با گروه‌های تروریستی استوار باقی نمانند.

هم‌چنان در بند نخست بخش دوم توافق‌نامه علنی امریکا و طالبان آمده است که امارت اسلامی افغانستان -که توسط ایالات متحده به ‌عنوان دولت شناخته نمی‌شود و به‌ عنوان طالبان شناخته می‌شود- به هیچ یک از اعضایش، سایر افراد و گروه‌ها از جمله القاعده اجازه نخواهد داد که از خاک افغانستان برای تهدید امنیت ایالات متحده و متحدانش استفاده کند.

در بند سوم همین بخش نیز آمده است که امارت اسلامی افغانستان -که توسط ایالات متحده به ‌عنوان دولت شناخته نمی‌شود و به ‌عنوان طالبان شناخته می‌شود- هرگونه گروه یا فرد را از تهدید امنیت ایالات متحده و متحدانش ممانعت خواهد کرد، جلو سربازگیری، آموزش و تمویل آن‌ها را خواهد گرفت و مطابق تعهداتش در این موافقت‌نامه از آن‌ها میزبانی نخواهد کرد.

بند پنجم فراتر از این، گفته است طالبان تعهد می‌سپارند که برای کسانی که تهدیدی برای امنیت ایالات متحده و متحدانش محسوب شوند، ویزا، پاسپورت، مجوز سفر یا سایر اسناد قانونی را برای ورود آن‌ها به افغانستان فراهم نخواهند کرد.

تمامی این موارد در حالی ذکر شده که جایگاه طالبان در ساختار سیاسی آینده افغانستان هنوز به خوبی روشن نیست.

تا هنوز گفت‌وگوهای میان‌افغان‌ها آغاز نشده و این سوال برای بسیاری‌ پیش آمده که طالبان چگونه به یک گروه ضد تروریستی بدل خواهند شد؟ آیا آن‌ها جدا از بدنه اصلی به عنوان یک گروه موازی با نیروهای امنیتی افغانستان فعالیت خواهند کرد؟ در غیر این ‌صورت، ایالات متحده امریکا چرا از طالبان انتظار بدل‌شدن‌شان به یک گروه ضد تروریستی را دارد؟

پیش از این، بارها مسأله خلع سلاح طالبان مطرح شده است. جایگاه طالبان در ساختار سیاسی آینده افغانستان باید در گفت‌وگوهای بین‌الافغانی مشخص شود. حکومت باید در این زمینه طرح داشته باشد؛ طرحی که بر اساس آن پروسه‌ی ادغام، ملکی‌سازی و پیوستن کامل به روند صلح مقدور و امکان‌پذیر شود. مکانیزمی هم در جهت سهیم شدن طالبان در قدرت و تصمیم‌گیری‌های دولتی شکل داده شود تا جناح‌های مهم احساس رضایت کنند.

هیچ جناح سیاسی در افغانستان نمی‌پذیرد که با وصف آمدن صلح، طالبان به فعالیت نظامی‌شان ادامه دهند. تنها ساختار رسمی نظامی افغانستان باید قوای مسلح جمهوری اسلامی افغانستان باشد.

واقعیت این است که توان جنگی دولت افغانستان تحت هر شرایطی از طالبان بیش‌تر بوده و دارای یک ساختار غیر قابل قیاس با طالبان است.

دولت دارای ساختار نظامی و امکانات جنگی است و مکلفیت‌های قانونی دارد. حفظ تمامیت ارضی افغانستان، یکی از مکلفیت‌های اصلی حکومت است. مبارزه با تروریسم باید قاعده‌مند باشد. در شرایط صلح، شلیک حتا یک مرمی باید بر اساس دستور یک فرماندهی واحد باشد.

اگر در ضمایم توافق‌نامه ایالات متحده امریکا و طالبان واضحاً از این گروه خواسته شده باشد که با گروه‌های تروریستی بجنگد، این خود به معنای ایجاد یک گروه نظامی موازی در پهلوی نیروهای نظامی رسمی افغانستان است.

بخش‌های نظامی طالبان در ۱۸ سال گذشته و پیش از آن در زمان جنگ با حکومت مجاهدین، به نبردهای پی هم خو گرفته‌اند. اگر توافق‌نامه‌ای به طالبان صلاحیت نظامی بدهد، بخش‌های نظامی طالبان طبعاً از آن استقبال می‌کند. بخش‌های نظامی طالبان آهسته‌آهسته غیر‌قابل کنترل خواهند شد و به عنوان یک نیروی نظامی مجزا حتا به حکومت برخاسته از گفت‌وگوهای صلح نیز تن نخواهند داد.

طالبان به ‌عنوان بخشی از حکومت افغانستان باید بتوانند در ساختار سیاسی این کشور و در قالب جمهوری اسلامی افغانستان حضور داشته باشند و جایگاه آن‌ها در ساختار آینده قدرت باید به خوبی تعریف شود.

حکومت افغانستان در گفت‌وگوهای صلح بین‌الافغانی که قرار است به ‌زودی شروع شود، می‌تواند مدیریت تعیین جایگاه طالبان را در دست گیرد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن