چرا عقب‌نشینی تاکتیکی؟

حبیب حمیدزاده

در جریان دو ماه گذشته، بیش‌تر از ۱۲ ولسوالی به دست طالبان سقوط کرده است. دولت همه را عقب‌نشینی تاکتیکی اعلام کرده، اما گروه طالبان مدعی است که همه ولسوالی‌ها با جنگ و حملات تهاجمی به تصرف آنان درآمده است. دولت تاهنوز دلیل و ضرورت عقب‌نشینی از چندین ولسوالی را برای مردم توضیح نداده است و برای همین، مردم نگران پیش‌روی هر روزه گروه طالبان هستند. موضوع از آن جهت برای مردم مایه نگرانی است که این ولسوالی‌ها در اثر درگیری‌ به دست طالبان افتاده است. چندین ولسوالی در غزنی، میدان‌وردک، فاریاب و دیگر ولایت‌های کشور در روزهای اخیر به دست گروه طالبان افتاده است. شاید در این درگیری‌ها ساختمان‌های بعضی از ولسوالی‌ها تخریب و مهمات و تجهیزات نیروهای امنیتی و دولتی هم به دست گروه طالبان افتاده باشد.

حالا مسعود اندرابی، وزیر پیشین امور داخله در یک بحث با انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان، مواردی را مطرح کرده است که براساس آن، شاید موضوع عقب‌نشینی نیروهای امنیتی از بعضی ولسوالی‌ها، برنامه سنجیده‌شده و معقول و به سود نیروهای امنیتی و به منظور جلوگیری از پیش‌روی گروه طالبان به شهرهای بزرگ باشد. به نظر آقای اندرابی، نیاز است که در قسمت جنگ‌های هزینه‌بردار، یعنی جنگ‌هایی که برای نگه‌داشتن بعضی از ولسوالی‌ها انجام می‌شود، تجدید نظر شود. به نظر او، «ساختارهای اطلاعاتی جهت شناسایی تهدیدات داریم. نیاز است از ساحاتی که از لحاظ لوژستیکی هزینه بالا دارد، بیرون شویم و فیصله‌های نظامی را غیرمرکزی بسازیم و [از] بوروکراسی بکاهیم.»

این به آن معنا است که بودن بعضی از ولسوالی‌ها به دست حکومت در شرایط کنونی نه تنها سودی ندارد؛ بلکه مایه دردسر برای نیروهای امنیتی است. به طور مثال، جنگ برای نگه‌داشتن ولسوالی‌هایی که اکمالات برای آن‌ها بسیار دشوار است، ضایع کردن وقت و تلف کردن امکانات است؛ همین‌طور، ولسوالی‌هایی که به مرکز ولایات و به بنادر وصل نیست و در کل ولسوالی‌هایی که خیلی استراتژیک هم نیست. در این ولسوالی‌ها، کار انتقال زخمیان و کشته‌شده‌های نیروهای امنیتی و اکمالات سخت است. به جای مصروف بودن در چنین ولسوالی‌هایی و هزینه کردن زیاد برای نگه‌داشتن آنان، نیاز است که از شهرهای بزرگ و مناطق استراتژیک نگه‌داری شود و دفاع صورت بگیرد.

مسعود اندرابی تأکید می‌کند که در شرایط کنونی، فیصله‌های نظامی غیرمتمرکز شود. به نظر او، وقتی گروه طالبان در محلات برای عملی کردن اقدامات خود فیصله‌ای می‌کند، فیصله‌هایش را بدون بوروکراسی، فوری عملی می‌کند. اما نیروهای امنیتی برای اقدامات در محلات، صلاحیت عام‌وتام ندارند. آنان برای اقدامات بزرگ، باید اجازه مسوولان خود در مرکز را داشته باشند که این بوروکراسی و طی مراحل‌های بیهوده، زمان‌گیر و فرصت‌سوز است. برای همین، شرایط جنگی ایجاب می‌کند که در قسمت فیصله‌های نظامی، تمرکززدایی صورت بگیرد تا اقدامات نظامی به موقع انجام شود.

به باور آقای اندرابی، نیروهای امنیتی با آزمون بزرگ و دشواری مواجه هستند. او معتقد است که موفق شدن آنان به تنهایی در جنگ جاری دشوار به نظر می‌رسد. زیرا نیروهای خارجی از این آزمون چنانی که انتظار می‌رفت و لازم بود، موفق بیرون نشدند. به همین دلیل، نباید کسی انتظار معجزه از نیروهای امنیتی را داشته باشد. پس نباید فقط به راه‌حل نظامی و پیروزی بر طالبان توسط نیروهای امنیتی متکی باشیم. زیرا در شرایط کنونی پیروزی در میدان جنگ کافی نیست و نباید تمام تمرکز و اتکا بالای نیروهای امنیتی باشد. پیروزی در میدان جنگ بدون فعال بودن و موثر بودن دستگاه دیپلماسی مشکل است. از این جهت در شرایط کنونی بسیار مهم است که هم‌زمان با جنگ و پیروزی در میدان، در عرصه سیاسی و دیپلماسی نیز گام‌های جدی و اساسی برداشته شود و از این طریق قسمتی از بار سنگین جنگ و بحران از دوش نیروهای امنیتی برداشته شود. «توقع باید متناسب باشد، در چنین شرایطی، فقط توقع از نیروهای امنیتی نباشد؛ بلکه در عرصه سیاسی و دیپلماتیک باید بیش‌تر کار شود.» پس مهم است که گفت‌وگوهای صلح به نتیجه مطلوب و اساسی برسد. به نتیجه رسیدن گفت‌وگوهای صلح، آخرین امید و گزینه برای نجات افغانستان است.

به باور مسعود اندرابی، روایت تهدید امریکا از افغانستان دیگر ختم شده است و در حال حاضر رقابت‌های اساسی و تهدیدات جدید علیه امریکا مطرح است، یا حداقل خود امریکایی‌ها چنین ادعایی دارند. برای همین، ایالات متحده امریکا شاید در پی تعدیل سیاست منطقه‌ای خویش و از جمله تغییر سیاستش در قبال افغانستان باشد. با توجه به همین مسأله، نیروهای امنیتی افغانستان طی شش ماه آینده روزهای دشواری خواهند داشت. زیرا هنوز ارتش افغانستان در بسیاری از موارد متکی به نیروهای بیرونی است: «افغانستان دیگر تهدید استراتژیک برای امریکا نیست؛ بلکه امنیت سایبری و رقابت‌های اقتصادی تهدیدات جدید استراتژیک [برای] امریکا است.»

دکمه بازگشت به بالا