چرا دور دهم گفت‌وگوهای صلح آغاز نمی‌شود؟

وحید پیمان

نهمین دور گفت‌وگوها میان ایالات متحده امریکا و طالبان در ماه سنبله سال جاری در دوحه، پایتخت قطر، پایان یافت و پس از آن شرکت‌کننده‌گان گفتند که توافق صلح در هفته‌های آینده نهایی شده و اعلام خواهد شد. به دنبال پایان  آن گفت‌وگوها هر دو طرف گفتند که در مورد گام‌های بعدی با رهبران خود مشورت خواهند کرد. با گذشت نزدیک به شش ماه از آخرین دور گفت‌وگوها، هر گونه رای‌زنی برای آغاز دور نهم این گفت‌وگوها تا اکنون نتیجه‌ای در پی نداشته است.

از آن زمان تا اکنون اما رای‌زنی برای آغاز دهمین دور گفت‌وگوها جریان دارد. خلیل‌زاد چند بار با نماینده‌گان طالبان دیدارهای غیر‌رسمی و تعارفی داشته است که محتوای اصلی این دیدارها در ماه‌های اخیر، برقراری آتش‌بس در جریان آغاز دور دهم گفت‌وگوها بوده است؛ موضوعی که تا اکنون دو طرف در مورد آن به نتیجه نرسیده‌اند.

در تازه‌ترین مورد از دیدارهای تعارفی قطر میان خلیل‌زاد و نماینده‌گان طالبان خبرهایی رسیده که گویا دو طرف بدون رسیدن به یک نتیجه ملموس، گفت‌وگو بر سر آغاز دور دهم گفت‌وگوهای صلح را توقف داده‌اند. ظاهراً به دلیل اختلاف‌نظرها بر سر رسیدن به یک توافق آتش‌بس و مخالفت از سوی طالبان، این رای‌زنی‌ها نتیجه‌ای تا اکنون در پی نداشته است.

با وصف خوش‌بینی‌های موجود در پروسه صلح افغانستان، بازهم نگرانی‌های جدی‌ای وجود دارد که این‌بار هم پروسه صلح آن‌طور که انتظار می‌رود، دست‌کم در کوتاه‌مدت به سرانجام نخواهد رسید، به ویژه این‌که نگاه به گذشته طولانی پروسه صلح افغانستان این گمانه‌زنی‌ها را بیش‌تر تقویت می‌کند.

نماینده‌گان ایالات متحده امریکا و طالبان تا اکنون نُه دور گفت‌و‌گو برای رسیدن به صلح را پشت سر گذرانده‌اند، با وصف همه‌ی پیش‌رفت‌هایی‌ که این گفت‌وگوها داشته، اما همواره کوچک‌ترین‌ اختلاف‌نظرها منجر شده تا هر بار این روند با چالش‌هایی روبه‌رو گردد.

خوش‌بینی‌ها برای پایان دادن به جنگی که نیم قرن به دراز کشیده است، از یک سال پیش آغاز شد. در همه‌ی این مدت، امید و ناامیدی و هر از گاهی سرخورده‌گی، هم از سوی طرف‌های گفت‌وگو‌کننده و هم از سوی مردم افغانستان، مشاهده شده است.

 

چه عواملی منجر به ایجاد گره در گفت‌وگو‌ها می‌شود؟

طالبان ۱۸ سال است که با دولت افغانستان می‌جنگند، اما برای رسیدن به صلح با دیپلمات‌های امریکایی گفت‌وگو می‌کنند. آن‌ها حاضر به گفت‌وگو، ‌آتش‌بس و نشست با جریانی که عملاً در نبرد با آن قرار دارند، نیستند. به نظر می‌رسد که این موضوع، بر طولانی شدن گفت‌وگوهای صلح سایه افکنده است.

در روزهای اخیر، رای‌زنی‌ها بر سر رسیدن به آتش‌بس نشان داده است که بدون حضور ملموس و جدی حکومت، رسیدن به هر توافقی دشوار خواهد بود. طالبان می‌گویند که تنها به کاهش خشونت‌ها بسنده خواهند کرد، اما حکومت افغانستان واضحاً اعلام کرده که کاهش خشونت معنایی ندارد و باید آتش‌بس جای کاهش خشونت را بگیرد.

حکومت می‌گوید که آتش‌بس تنها راه حل برای رسیدن به صلح است و کاهش خشونت یک واژه جدید است که هیچ جنبه عملی ندارد و تنها آتش‌بس می‌تواند به صلح در افغانستان منجر شود.

دو طرف، این اظهار نظرها را بدون داشتن نماینده‌های با‌صلاحیت در یک میز، از ورای رسانه‌ها اعلام می‌دارند. از سویی نیز، سیاست‌مدارانی مانند عبدالله و کرزی، رییس ‌جمهور غنی را مانع اصلی پیش‌رفت‌های صلح عنوان می‌کنند. همه‌ی این‌ها نشان می‌دهد که طولانی شدن روند این گفت‌وگوها تا زمانی ‌که دو سوی اصلی جنگ در یک میز کنار هم قرار نگیرند، حیرت‌انگیز نیست.

تاریخ‌چه گفت‌وگوهایی که در جهان منجر به صلح شده، نشان می‌دهد که پیش‌زمینه‌ی همه‌ی این توافقات، آتش‌بس بوده است. بوسنی، تاجیکستان، لبنان و کشورهای زیادی این تجربه را پشت سر گذرانده‌اند. واضح‌ترین مثال، توقف گفت‌وگوهای صلح از سوی دونالد ترمپ، رییس‌ جمهور ایالات متحده، در پی وقوع یک حمله انتحاری در پایتخت افغانستان بود که منجر به کشته شدن یک سرباز امریکایی شد. در آن روزها گفت‌وگوهای صلح به مراحل بسیار حساس خود نزدیک شده بود، اما ادامه جنگ و خون‌ریزی منجر به توقف گفت‌وگوها شد.

 اما آیا واقعاً اراده جدی برای رسیدن به وجود صلح وجود دارد؟ آیا واقعاً مواردی چون اختلاف ‌نظر بر سر آتش‌بس حین انجام مذاکرات صلح، می‌تواند جنگ در افغانستان را هنوز برای سال‌های پیش رو تداوم ببخشد؟ شماری از تحلیل‌گران معتقد اند که زمان رسیدن به صلح در افغانستان وابسته به داغ شدن کمپین‌های انتخاباتی در ایالات متحده است و بی‌نتیجه ماندن گفت‌وگوها بر سر آتش‌بس و مواردی از این دست تا زمانی به درازا خواهد کشید که کمپین‌های انتخاباتی در ایالات متحده امریکا رنگ و بوی جدی‌تری بگیرد. گفت‌وگوی صلح با طالبان برای ایالات متحده امریکا و اداره دونالد ترمپ، امری حیاتی دارد. ترمپ به هر قیمتی که شده، طرفدار رسیدن به صلح در افغانستان است. او که در روزهای اخیر حال و روز خوبی به ویژه پس از این‌که سنای امریکا رای به استیضاح او داد، ندارد، به دنبال جلب افکار عمومی ایالات متحده امریکا است.

در روزهای پیش رو مشخص خواهد شد که بحث نه چندان بزرگی چون رسیدن به آتش‌بس موقت در جریان گفت‌وگوهای صلح چرا این‌قدر جدی گرفته شده و چرا طالبان بر تداوم جنگ حتا در جریان این گفت‌وگوها پافشاری دارند. علاوه بر آن مشخص خواهد شد که اراده ایالات متحده تا چه پیمانه‌ای برای آغاز دور دهم گفت‌وگوها در روزهای پیش رو جدی است.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن