چرا طالبان از «آتش‌بس» و حکومت از «کاهش خشونت‌ها» می‌ترسد؟

طالبان و ایالات متحده امریکا بر سر انتخاب «آتش‌بس» و یا «کاهش خشونت‌ها» اختلاف نظر پیدا کرده‌اند. این اختلاف ‌نظر ظاهراً گفت‌وگوهایی که در روزهای اخیر پشت درهای بسته و جهت آماده‌گی برای برگزاری دور دهم گفت‌وگوهای رسمی صلح صورت می‌گرفت را نیز با بن‌بست روبه‌‎رو ساخته است. حکومت افغانستان مقوله کاهش خشونت‌ها را «بی‌مفهوم» می‌خواند و طالبان می‌گویند که از درخواست‌های مکرر زلمی خلیل‌زاد خسته شده‌اند.

به نظر نمی‌رسد که طالبان به ساده‌گی تن به «آتش‌بس» بدهند. در علم سیاست مفهوم مستقلی با عنوان «کاهش خشونت‌ها» که از آن به عنوان یک ره‌یافت و نگرش استفاده شود، وجود ندارد. در کشورهای جنگ‌زده، هر گفتمانی که به صلح منجر شده، پیش‌شرط آن آتش‌بس بوده است. تفاوت افغانستان با دیگر کشورهای جنگ‌زده در چیست و چرا طالبان بر کاهش خشونت‌ها به ‌جای آتش‌بس تأکید می‌کنند؟ علاوه بر این، چرا حکومت افغانستان بر «آتش‌بس» تأکید دارد و «کاهش خشونت‌ها» را نمی‌پذیرد؟

احتمالاً طالبان از اتفاقات احتمالی پسا‌آتش‌بس نگران‌‌اند. آن‌ها نگران‌اند که پس از توافق آتش‌بس بنا بر عوامل مختلف، جنگ در مناطقی از کشور دوام پیدا کند. جنگ، انفجار و یا هر رویدادی که پس از رسیدن به توافق صلح اتفاق بیفتد، «یک‌دست نبودن طالبان» را به رُخ خواهد کشید.

طالبان به ‌خوبی می‌دانند که به تنهایی توانایی برقراری آتش‌بس را ندارند. فرمانده‌هان طالبان با قدرت‌های بیرونی در تماس‌اند. آن‌ها تصور می‌کنند که کوچک‌ترین اتفاقی پس از رسیدن به توافق صلح، نامتحد بودن طالبان را واضح خواهد ساخت. طالبان نگران‌اند که پس از آتش‌بس و در صورت بروز هر اتفاقی، اگر مسوولیت آن را بر عهده نگیرند، نشان‌دهنده‌‌ی این خواهد بود که گروه‌های دیگری نیز در افغانستان قدرت اخلال را دارند.

علاوه بر این، تحلیل‌گران منطقه‌ای مرتبط با طالبان نیز گزینه کاهش خشونت‌ها را به طالبان مشوره می‌دهند. بحث حضور کشورهای منطقه در پروسه صلح، هنوز مبهم است و برخی از کشورهای منطقه که روابط خوبی با طالبان دارند، هنوز منافع خود را در پروسه صلح افغانستان جست‎‌وجو می‌کنند. منطقه به سمت پراکنده‌گی قدرت رفته است، ایالات متحده در منطقه خاور میانه دیگر قدرت بلامنازع نیست و سلطه هیژمونیک آن کشور در سال‌های اخیر از سوی کشورهایی چون روسیه،‌ چین، ایران و حتا هند با چالش روبه‌رو شده است.

اختلاف نظر بر سر این دو مقوله منحصر به گفت‌وگو‌کننده‌های طالبان و ایالات متحده امریکا نیز نبوده است. در داخل افغانستان نیز این اختلاف‌نظرها، پروسه را با چالش رو‌به‌رو ساخته است. شماری از سیاست‌مداران کشور به شمول داکتر عبدالله عبدالله، رییس اجرایی حکومت حدت ملی و حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین، در خانه محمد محقق به‌ تازه‌گی نشستی داشتند و تأکید کردند که صلح نباید در انحصار و گروگان «کسی» باشد. آنان گفتند که پروسه صلح را کسی تخریب کرده نمی‌تواند. تردیدی نیست که این نشست در واکنش به گفته‌های اخیر رییس‌ جمهور غنی برگزار شده است. رییس جمهور افغانستان اخیراً در نشست داووس سویس گفت: «اگر گروه طالبان آماده نباشد که از خشونت دست بکشد، او اجازه نخواهد این گروه با سوءاستفاده از مذاکرات صلح با امریکا، به قدرت برگردد.» سخنگویان رییس‌ جمهور غنی گفته‌اند که «حکومت افغانستان با کاهش خشونت‌ها موافق نیست و جای آن را باید آتش‌بس پر کند.»

حامد کرزی، رییس‌ جمهور پیشین، می‌گوید که بهانه آتش‌بس نباید مانعی برای انجام گفت‌وگوهای صلح باشد. آقای کرزی گفته است کاهش خشونت‌ها دست‌آورد خوبی برای رسیدن به صلح است؛ اما حکومت تأکید می‌کند که کاهش خشونت‌ها گُنگ و بی‌معنا است. مجموعه‌ای از اختلاف‌نظرها میان ایالات متحده امریکا، طالبان، حکومت افغانستان و سیاسیون خارج از حکومت، امید مردم افغانستان را نسبت به دست‌یابی به یک صلح ملی و فراگیر کم‌رنگ ساخته است.

جنجال بر سر آتش‌بس و یا کاهش خشونت‌ها، نباید کل پروسه صلح را با چالش رو‌به‌رو سازد. سیاسیون کشور، آقای غنی را متهم می‌سازند که در پروسه صلح سنگ‌اندازی می‌کند. در میان افکار عمومی «آتش‌بس» بیش از «کاهش خشونت‌ها» قابل پذیرش است. رییس‌ جمهور آن را خواست مردم افغانستان می‌داند و خواست او مبنی بر آتش‌بس دست‌کم در میان افکار عمومی بیش‌تر مورد استقبال قرار می‌گیرد. رییس‌ جمهور می‌خواهد با این بازی دست‌کم در افکار عمومی خودش را «برحق» و «صلح‌جو» تبارز دهد. طالبان نیز باید بدانند که با موجودیت خشونت هرگز به صلح نخواهند رسید.

هرگاه اراده جدی برای آوردن صلح وجود داشته باشد، پیدا کردن بدیل یا تن دادن به یکی از مقوله‌ها دشوار و ناشدنی نیست. حکومت، ایالات متحده امریکا و سیاسیون کشور نباید فراموش کنند که امیدواری مردم به پایان نیم قرن زد‌و‌‌بند در افغانستان در ماه‌های اخیر افزایش یافته است و مواردی از این‌دست نباید همه‌ی آمال و آرزوهای مردم افغانستان را به یأس و نا‌امیدی تبدیل کند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن