چرا نقش هندوستان در پروسه صلح افغانستان نادیده گرفته شده است؟

سید‌محمد فقیری، استاد دانشگاه

پروسه صلح میان حکومت افغانستان و گروه طالبان با گذشت هر روز پیچیده‌تر می‌شود. یکی از عوامل اساسی که دورنمای صلح را در کشور هم‌چنان تاریک نگهداشته است، تعدد بازی‌گران سیاسی دخیل در این روند است. اکنون کشورهای ایالات متحده امریکا، روسیه، چین، پاکستان، ایران، قطر و عربستان سعودی نقش مستقیم یا غیر‌مستقیم پیرامون مذاکرات صلح حکومت افغانستان با طالبان و نقش آن‌ها در آینده سیاسی افغانستان بازی می‌کنند.

نکته اساسی و مهم در این‌جا نهفته است که منافع این کشورها در بسیاری از موارد در تعارض با یک‌دیگر قرار می‌گیرد. این کشورها در بسیاری از موارد در صدد این هستند تا رقابت‌های سیاسی‌شان را با یک‌دیگر در میدان صلح و جنگ افغانستان  به پیش ببرند. در این شکی وجود ندارد که جنگ افغانستان صرفاً جنگ داخلی نیست و ریشه‌های استخباراتی و منطقه‌ای و حتا جهانی دارد، اما حکومت افغانستان شاید می‌توانست با مدیریت بهتر از افزایش بازی‌گران منطقه‌ای و دخیل ساختن‌ آن‌ها در پروسه صلح، جلوگیری کند.

نکته قابل توجه دیگر این است که هندوستان به عنوان دوست سنتی افغانستان همواره از مطالبات دولت افغانستان حمایت کرده است، اما هیچ نقشی در بحث جنگ و صلح ندارد. دولت هندوستان برخلاف روسیه، پاکستان، ایران و حتا چین با هیچ گروه نظامی که علیه حکومت افغانستان می‌جنگند، ارتباط برقرار نکرده است، بلکه در هژده سال گذشته رابطه دولت با دولت را به عنوان یک اصل اساسی رعایت کرده است. هندوستان در میان کشورهای منطقه بیش‌ترین هم‌سویی را با مطالبات دولت افغانستان داشته است. آیا دور زدن هندوستان در ارتباط به نقش این کشور در پروسه صلح، خواست پاکستان و چین نبوده است؟

به نظر می‌رسد که ایالات متحده امریکا نیز جز در تشریفات دیپلماتیک و دو سفر آقای زلمی خلیل‌زاد نماینده خاص حکومت این کشور برای صلح افغانستان به هندوستان، تلاش دیگری برای جلب اعتماد این کشور به صلح افغانستان انجام نداده است. ایالات متحده امریکا بیش‌ترین تلاش‌های خویش  را در جلب حمایت پاکستان، روسیه و چین متمرکز کرده است.

کشورهای چین، روسیه و پاکستان دیدگاه نزدیکی درباره افغانستان دارند و از آن‌جایی که پاکستان به عنوان متحد استراتژیک چین خوانده می‌شود، این دو کشور اتفاق نظر بیش‌تری در قبال وضعیت افغانستان دارند. اگر قرار باشد دولت‌های قدرت‌مند منطقه مانند روسیه، چین و پاکستان به اتفاق نظر کامل در مورد قضیه صلح افغانستان برسند که برخلاف منافع ملی کشور باشد، آیا حکومت افغانستان با چه مکانیزمی توان لابی‌گری را خواهد داشت؟ برای همین مهم است که هندوستان به عنوان یک کشور قدرت‌مند منطقه که رابطه بسیار نیک با دولت و مردم افغانستان دارد، مانند روسیه و چین به عنوان یک بازی‌گر سیاسی وارد میدان صلح افغانستان می‌شد. اگر هند نیز نقش مستقیمی در قضیه صلح افغانستان می‌داشت، بدون شک دولت افغانستان به این اندازه در حاشیه قرار نمی‌گرفت.

 چین خواهان امنیت در مرزهای خود با افغانستان است و برای این کشور تفاوتی نمی‌کند که ساختار سیاسی کشور چگونه باشد. به همین ترتیب روسیه نیز در صدد این است تا هیچ خطری مرزهای آسیای میانه را ـ که آن را جزو حوزه نفوذش می‌داند ـ تهدید نکند.

پاکستان در طول چهار دهه اخیر موضع مشخصی داشته است و مهم‌ترین خواست استراتژیک این کشور جلوگیری از به وجود آمدن یک دولت قوی در افغانستان است.

حکومت افغانستان باید با دید استراتژیک به قضیه نقش کشورهای منطقه در موضوع صلح نگاه کند. افغانستان نباید به عنوان میدان رقابت قدرت‌های منطقه باقی بماند. مردم افغانستان صلح می‌خواهند و بدون شک تنها راه‌حل جنگ افغانستان نیز گفت‌و‌گو است و طالبان و حکومت افغانستان باید به گونه‌ی مستقیم وارد مذاکره شوند تا دست کشورهای همسایه و منطقه بیش‌تر از این در آینده سیاسی کشور دراز نشود.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن