چه کسی از توافق‌نامه تخلف ورزیده است؟

در یک هفته‌ی اخیر طالبان به گونه‌ی بی‌پیشینه‌ای، حملات‌شان را بر نیروهای امنیتی افغانستان افزایش داده‌اند. حمله بر هلمند که گفته می‌شد برای گرفتن مرکز این ولایت راه‌اندازی شده بود، کلان‌ترین حمله از این نوع بود. هم‌زمان با آن در ولایت بدخشان نیز حملات طالبان شدت گرفت. حمله موتر بمب بر مرکز ولایت غور نیز یک فاجعه بزرگ انسانی آفرید. این حمله در حدود ۱۵۰ نفر کشته و زخمی برجا گذاشت. در حمله‌ی هلمند بر اساس گزارش‌ها ۳۰۰ طالب کشته شدند. نیروهای امریکایی بر مواضع طالبان حملات شدید هوایی انجام دادند. این حملات باعث شد که طالبان به گونه‌ی رسمی واکنش نشان بدهند و امریکا را به نقض توافق‌نامه‌ی دوحه متهم کنند. آن‌ها امریکایی‌ها را متهم به «تخلف مکرر» از توافق‌نامه‌ی دوحه کرده‌اند. هم‌چنان در بیانیه‌ی آن‌ها هشدار داده شده است که این حملات می‌تواند به توافق‌نامه‌ی دوحه آسیب برساند.

زلمی خلیل‌زاد، نماینده امریکا در امور صلح افغانستان، در یک رشته توییت گفته است که این اتهامات بی‌بنیاد است و نباید تلاش صورت گیرد تا از طریق خشونت در میز مذاکرات امتیاز گرفته شود. او هم‌چنان گفته است که موضوع محوری در توافق‌نامه‌ی دوحه، کاهش خشونت‌ها بود. سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا نیز در توییتی اظهارات طالبان را رد کرده و گفته است که نه تنها توافق‌نامه‌ی دوحه، بلکه رعایت اعلامیه مشترک کابل-واشنگتن برای رسیدن به صلح مهم است.

نیروهای امریکایی در افغانستان نیز گفته‌اند که حملات این گروه بر جنگ‌جویان طالبان مطابق توافق‌نامه‌ی دوحه و اعلامیه‌ی مشترک کابل-‌واشنگتن انجام شده است.

هرچند طالبان در آغاز مذاکرات به زعم خود حملات‌شان بر بزرگ‌شهرها را کاهش داده بودند، اما شکل این حملات حتا در بزرگ‌شهرها نیز تغییر کرده بود و حملات قطع نشده بود‌. تمرکز روی حمله با بمب‌های مقناطیسی، ماین‌های کنار جاده و ترورهای هدف‌مند هم‌چنان در بزرگ‌شهرها ادامه یافت‌ و در کنار آن جنگ گرم نیز ادامه داشت و هرگز قطع نشد.

در یک هفته‌ی اخیر و با به بن‌بست رسیدن گفت‌وگوهای صلح در دوحه، طالبان حملات گسترده‌ای را بر بزرگ‌شهرها آغاز کردند.

حمله بر شهر لشکرگاه بحث کاهش خشونت‌ها را پایان داد. این جنگ چنان سنگین بود که نیروهای امریکایی مجبور به واکنش شدند. نیروهای امریکایی وقتی می‌گویند که حملات هوایی‌شان بر‌اساس توافق‌نامه‌ی دوحه و اعلامیه‌ی مشترک کابل-واشنگتن انجام یافته است، معنای تلویحی آن این است که طالبان خود توافق‌نامه‌ی دوحه را نقض کرده‌اند. اگر در توافق‌نامه‌ی دوحه به قول زلمی خلیل‌زاد مساله اصلی کاهش خشونت‌ها بوده است، پس افزایش خشونت‌ها به معنای نقض صریح آن توافق‌نامه است و طرف‌های امضا‌کننده‌ آن توافق‌نامه را به گونه‌ی طبیعی به وضعیت پیش از امضای آن می‌برند.

موفقیت هرگونه صلحی در گرو پای‌بندی طرف‌ها به مفاد توافق‌نامه‌ی صلح است. اگر مفاد توافق‌نامه‌ی صلح نقض شود، الزامیت طرف‌ها بر رعایت کامل آن از میان می‌رود.

امریکایی‌ها حملات هوایی‌شان را در پاسخ به حملات گسترده طالبان بر لشکرگاه انجام دادند. حملات آن‌ها در واقع واکنشی بوده است. طالبان بر‌خلاف توافق‌نامه‌ی دوحه، جنگ را تا سرحد تلاش برای گرفتن مرکز یکی از ولایت‌ها شدت بخشیدند، طبیعی است که برای نهادهای امریکایی و مردم افغانستان دیگر توافق‌نامه‌ی دوحه قابل دفاع نیست.

پس از امضای توافق‌نامه‌ی دوحه، فرستاده ویژه امریکا به کانگرس فرا خوانده شد و اعضای کانگرس از او درباره ادامه حملات طالبان سوال کردند. طبیعی است که نماینده امریکا در امور صلح افغانستان برای کانگرس امریکا و افکار عمومی امریکاییان پاسخ قناعت‌بخشی نداشت.

برای همین اگر قرار است این گفت‌وگوها به نتیجه‌ای برسند، باید مفاد توافق‌نامه‌های امریکا با دولت افغانستان و گروه طالبان عملی شوند و طرف‌ها پای‌بند به فیصله‌های آن توافق‌نامه باشند.

از آغاز گفت‌وگوهای امریکایی‌ها با طالبان این سوال همیشه مطرح بوده است که آیا طالبان می‌توانند به تعهدهایی که می‌کنند، پابند باشند؟ از سوی دیگر پیمان امنیتی‌ای که امریکایی‌ها با دولت افغانستان امضا کرده‌اند، آن‌ها را ملزم به حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان می‌کند. پیمان امنیتی هنوز پابرجا است و امریکایی‌ها بر‌اساس این پیمان خود را ملزم به حمایت از نیروهای امنیتی افغانستان می‌دانند.

از سوی دیگر مقام‌های نظامی امریکا و در مورد اخیر دبیر کل ناتو در مورد خروج سربازان امریکایی نیز با مسوولیت سخن گفته‌اند.

خروج زمانی عملی می‌گردد که شرایط خروج مهیا باشد. دبیر کل ناتو گفت که خروج بسته‌گی به تایید اعضای تشکیل‌دهنده‌ی ناتو دارد، همان‌گونه‌ که آمدن این نیروها به افغانستان بر‌اساس تصمیم مشترک ناتو و امریکایی‌ها عملی شد.

طالبان اگر می‌خواهند گفت‌وگوهای صلح ادامه یابد، باید اول خود به توافق‌نامه‌ای که با امریکایی‌ها امضا کرده‌اند، پابند باشند.

دکمه بازگشت به بالا
بستن