کردها کیستند؟

منبع: بی‌بی‌سی انگلیسی، برگردان سیداکرم بارز

بین ۲۵ تا ۳۵ میلیون کرد در مناطق کوهستانی شامل مرز‌های ترکیه، عراق، سوریه، ایران و ارمنستان سکونت دارند. آن‌ها چهارمین گروه قومی بزرگ در شرق میانه را تشکیل می‌دهند اما هیچ گاهی صاحب دولت دایمی نگردیدند.

آن‌ها از کجا آمدند؟

کردها از مردمان بومی دشت‌های بین‌النهرین وکوه‌پایه‌های جنوب شرق ترکیه، شمال شرق سوریه، شمال عراق و شمال‌غرب ایران و جنوب غرب ارمنستان می‌باشند.

کردها امروزه یک اجتماع برجسته را تشکیل می‌دهند، هر چند یک لهجه معیاری ندارند اما زبان، فرهنگ و نژاد آن‌ها را متحد کرده است. آن‌ها به مذاهب و عقاید مختلف وابسته‌اند و اکثریت‌شان مسلمانان سنی اند.

چرا آن‌ها دولت ندارند؟

در اوایل قرن بیست، بسیاری کردها به دنبال ایجاد یک میهن معروف به کردستان بودند. بعد از ختم جنگ اول جهانی و شکست امپراطوری عثمانی، متحدان غربی فاتح پیروز جنگ در معاهده سیوریس ۱۹۲۰ ماده‌ای را برای تشکیل دولت کرد شامل ساختند. سه سال بعد امید‌ها به هم خورد و معاهده لوزان که مرزهای ترکیه جدید را تعیین نمود، هیچ ماده‌ای مبنی بر شکل دهی دولت کرد نداشت و کردها را هم‌چنان با وضعیت اقلیت در کشورهای‌شان نگهداشت.

در ۸۰ سال گذشته  هر نوع حرکت کردها برای ایجاد دولت مستقل به صورت ظالمانه نقطه پایان گذاشته شد.

چرا کردها در خط اول جنگ علیه داعش قرار دارند؟

در میانه ۲۰۱۳ گروه داعش سه منطقه کردنشین در شمال سوریه را در کنترل خود در آورده و مکررا حملات را تا میانه ۲۰۱۴ انجام داند که توسط واحد حمایت مردمی، شاخه نظامی حزب دموکراتیک کرد سوریه عقب زده شد.

پیش‌روی‌های داعش به سوی شمال عراق در جون ۲۰۱۴، کردها را وارد منازعه نمود. دولت خود مختار کردستان عراق پیش مرگ‌ها را به مناطق که توسط نیروهای عراقی ترک گردیده بود فرستاد.

در اگست ۲۰۱۴ جهادگرا‌ها یک حمله ناگهانی را علیه پیش مرگ‌ها راه‌اندازی نمودند که موجب عقب‌نشینی پیش مرگ‌ها از چند منطقه گردید و بعضی شهرهای کوچک مانند سنجار که در آن اقلیت‌های مذهبی سکونت داشتند، سقوط نمود و جنگ‌جویان داعش صدها یزیدی را در آن جا کشته و بازداشت نمودند.

در واکنش، ایتلاف چندین ملیتی به رهبری امریکا در شمال عراق عملیات را انجام داده و مشاورین نظامی را برای کمک به پیش مرگ‌ها فرستاد. شاخه نظامی حزب دموکراتیک کرد سوریه و حزب کارکران کردستان PKK، گروه که برای سه دهه به خاطر گرفتن خودمختاری کردستان مبارزه می‌نمایند و پایگاه‌های در عراق دارند در جنگ علیه داعش سهم گرفتند.

در سپتامبر ۲۰۱۴، داعش یک حمله را در کوبانی شهرک کردنشین شمال سوریه انجام داد که ده‌ها هزار تن مجبور به ترک خانه‌های‌شان و فرار به مرزهای ترکیه گردیدند.

به رغم نزدیکی و مجاورت جنگ، ترکیه به مواضع داعش حمله نکرد و کردهای ترکیه را اجازه نداد که از مناطق‌شان دفاع نمایند.

د رجنوری ۲۰۱۵ بعد از یک جنگ که ۱۶۰۰ کشته به جا گذاشت، نیروهای کرد دوباره کنترل کوبانی را به دست گرفتند.

کردها در کنار چندین گروه جنگ‌جویان عرب زیر نام اتحاد نیروی دموکراتیک سوریه می‌جنگیدند و ایتلاف به رهبری امریکا از طریق عملیات‌ها، دادن سلاح و مشاورین کمک نمود در نتیجه آن‌ها موفق شدند که داعش را ده‌ها هزار کلیومتر دور از قلمرو جنوب شرق سوریه برانند و کنترل مناطق وسیع در مرز میان ترکیه را به دست گیرند.

در اکتوبر ۲۰۱۷، جنگ‌جویان نیروی دموکراتیک سوریه پایتخت موقتی داعش در رقه را تصرف نمودند و به سوی جنوب شرق ولایت‌های هم مرز با دیره زور، آخرین پایگاه زمینی داعش پیش روی نمودند.

آخرین منطقه تحت تسلط داعش در سوریه در اطراف دهکده باغوز در مارچ ۲۰۱۹ به تصرف نیروهای دموکراتیک سوریه در آمد. هر چند هشدار داده شد که عناصر خوابیده داعش تهدید بزرگ به جهان پنداشته می‌شود، اما نیروهای دموکراتیک سوریه محو کامل خلاف داعش را اعلام نمودند.

نیروی دموکراتیک سوریه با هزاران جنگ‌جوی مشکوک داعش و هزاران فامیل بیجا شده متعلق به داعش که درجنگ‌های دوسال گذشته بازداشت شده بودند، مسامحه کرد . امریکا خواهان عودت جنگ‌جویان اتباع خارجی می‌باشد اما کشورهای متبوع آن‌ها از پذیرش آن‌ها امتناع می‌ورزد.

حالا کردها با تهاجم نظامی ترکیه مواجه‌اند که به معنای تاسیس ۳۲ کیلومتر معادل ۲۰ مایل زون مصون در داخل شمال شرق سوریه می‌باشد تا مرزهایش را حفاظت نموده و دو میلیون پناهنده سوریه را دوباره مسکن‌گزین نماید. نیروی دموکراتیک سوریه می‌گوید که از قلمرو مربوط‌شان به هر قیمتی ممکن دفاع نموده و دست آوردهای‌شان در نبرد علیه داعش به مخاطره نخواهد افتاد. دولت سوریه که توسط روسیه حمایت می‌گردد وعده نموده است که تمام قلمرو سوریه را تحت کنترل خواهد آورد.

چرا ترکیه کردها را تهدید تلقی می‌کند؟

یک دشمنی عمیق میان دولت ترکیه و کردهای آن کشورکه ۱۵ الی ۲۰ فیصد جمعیت ترکیه را تشکیل می‌دهد، وجود دارد.

دولت ترکیه با نسل‌های مختلف کردها بدترین برخورد را نموده است. در باسخ به شورش سال‌های ۱۹۲۰ و۱۹۳۰ با بسیاری کردها تصفیه حساب شد، نام و رسوم آن‌ها ممنوع و استفاده از زبان کردی محدود و حتی موجودیت هویت قومی کردها به نام ترک‌های کوهی مسما شده و رد گردید.

در سال ۱۹۷۹ عبدالله اوجلان PKK را تاسیس نمود که خواهان یک دولت مستقل در داخل ترکیه بود، شش سال بعد این گروپ به مبارزه مسلحانه دست زد و بعد از آن در جنگ‌های دو طرف بیش‌تر از ۴۰ هزار نفر کشته و هزاران تن بیجا شدند.

در سال ۱۹۹۰ این حزب از خواسته‌هایش مبنی بر استقلال عقب نشینی نموده و در بدل آن خواهان دادن خودمختاری بیش‌تر سیاسی و فرهنگی گردید و به جنگ ادامه داد. در سال ۲۰۱۳پس از مذاکرات محرم آتش بس مورد توافق قرار گرفت.

آتش بس در جولای ۲۰۱۵ بس از بمب گذای انتحاری که مسوولیت آن به عهده داعش گذاشته شد و ۳۳ جوان در شهرک کردنشین سوروک نزدیک به مرز سوریه کشته شدند، به هم خورد . حزب PPK مقامات ترکی را متهم به همدستی دراین کار نموده و نیروهای امنیتی و پولیس ترکیه را آماج حملات خویش قرار داد. دولت ترکیه متعاقب آن جنگ همگام علیه حزب کارگران و داعش را اعلام نمود.

از آن زمان تاکنون چندین هزار تن که شامل صدها ملکی می‌باشند در درگیری‌های دوطرف در جنوب شرق ترکیه کشته شدند.

ترکیه از آگست ۲۰۱۶ حضور نظامی در شمال سوریه دارد، زمانی که این کشور نیروها و تانک‌هایش را به خاطر کمک به عملیات تهاجمی شورشیان سوری علیه داعش ارسال نمود، این نیروها مناطق کلیدی شهرک جرابلس را تصرف نمودند و مانع تصرف مناطق توسط نیروهای دموکراتیک سوریه گردیده و خودرا به حومه‌های شهرک کردنشین غربی افرین وصل نمودند.

در سال ۲۰۱۸ نیروهای ترکی و شورشیان متحد سوری یک عملیات را برای پس زدن جنگ‌جویان نیروهای دموکراتیک سوریه از منطقه افرین راه‌اندازی نمودند که در نتیجه آن دها تن کشته و صدها تن بیجا شدند. دولت ترکیه آن‌ها را متحدین PKK وگروه تروریستی می‌داند که هدف‌شان جدای از طریق مبارزه مسلحانه می‌باشد

کردهای سوریه چه می‌خواهند؟

کردها جمعیت ۷ الی ۱۰ درصدی سوریه را تشکیل می‌دهند، قبل از شروع شورش علیه بشارالاسد در سال ۲۰۱۱، بیشر آن‌ها در شهرهای حلب و دمشق و در سه منطقه غیرهم جوار در اطراف کوبانی، افرین و شهر شمال شرقی قمیشلی زنده‌گی می‌کردند.

کردهای سوریه از مدتی زیادی مورد سرکوب قرار گرفته و حقوق اساسی‌شان داده نمی‌شود، از سال ۱۹۶۰ تا اکنون ۳۰۰۰۰۰ تن نتوانستند سند تابعیت دریافت کنند. در یک تلاش به خاطر عرب سازی مناطق کردنشین، زمین‌های‌شان مصادره و دوباره به اعراب توزیع شد.

زمانی که شورش به جنگ داخلی منجر گردید، احزاب عمده کرد به صورت علنی جانب هیچ از طرفین را نگرفتند . در میانه ۲۰۱۲ نیروهای دولتی از مناطق عقب نشینی و به جنگ علیه شورشیان تمرکز نمودند که در نتیجه گروه‌های کردی فعال شده و کنترل مناطق را به دست گرفتند.

در جنوری ۲۰۱۴ احزاب کردی مشتمل بر حزب دموکراتیک تشکیل اداره خود مختار را در سه منطقه افرین، کوبانی و جازیرا اعلام نمودند. در مارچ ۲۰۱۶ آن‌ها در مناطق اعراب و ترکمن که از داعش پس گرفته بودند، یک سیستم فدرال را تاسیس نمودند واین اعلام از سوی دولت سوریه، مخالفان سوری، ترکیه و امریکا رد گردید.

حزب دموکراتیک سوریه گفت که آن‌ها در جست‌وجوی استقلال نبوده اما اصرار دارند که  هر نوع راه حل سیاسی به خاطر ختم جنگ در سوریه باید شامل تضمین‌های حقوقی برای حقوق کردها و شناسایی خودمختاری آن‌ها باشد.

رییس جمهور اسد گفته است که هر اینچ خاک این کشور را با مذاکره یا فشار نظامی پس می‌‌گیرد. دولت او مطالبات کردها برای خود مختاری را رد کرده و گفته است که هیچ کس در سوریه بحث بر سر ایجاد واحد مستقل و یا فدرال را قبول ندارد.

آیا کردهای عراق استقلال‌شان را خواهند گرفت؟

کردها ۱۵ تا ۲۰ درصد جمعیت عراق را تشکیل می‌دهند. آن‌ها از نظر تاریخی حقوق بیش‌تر از سایر کردهای ساکن دولت‌های همسایه داشتند اما با سرکوب ظالمانه نیز مواجه بودند.

در سال ۱۹۴۶ مصطفی بارزانی حزب دموکراتیک کردستان را برای مبارزه برای کسب خود مختاری در عراق تاسیس نمود و بعد از سال ۱۹۶۱ خاطر رسیدن به اهداف‌شان دست به مبارزه وسیع مسلحانه زدند.

در اواخر ۱۹۷۰، دولت اسکان نمودن عرب‌ها را در مناطق با اکثریت کرد به ویژه در شهر نفت‌خیز کرکوک آغاز نمود و کردها را به صورت اجباری تغییر موقعیت داد.

این پالیسی در سال ۱۹۸۰ در جریان جنگ عراق و ایران تسریع گردید و کردها در این جنگ، جانب ایران را گرفتند. در سال ۱۹۸۸ صدام حسین دست به انتقام گیری از کردها زد و با سلاح‌های کیمیایی به حلبجه حمله کرد.

زمانی که عراق در جنگ ۱۹۹۱ خلیج شکست خورد، مسعود بارزانی پسر مصطفی بارزانی و جلال طالبانی یک گروه شورش کرد را رهبری نمودند. سرکوب خشونت آمیز آن‌ها امریکا و متحدانش را وادار ساخت به خاطر دادن نوعی خود مختاری منطقه پرواز منوع را در جنوب عراق اعلام نماید . حزب دموکراتیک کردستان و حزب به رهبری جلال طالبانی به شریک شدن در قدرت توافق کردند اما تنش‌ها در سال ۱۹۹۴ میان‌شان دوباره فعال گردید.

هر دو حزب با ایالات متحده امریکا در تهاجم سال ۲۰۰۳ علیه عراق که به سرنگونی صدام حسین انجامید، همکاری نمودند و به صورت ایتلافی در دولت منطقه کردستان حکومت کردند که دو سال بعد مناطق دوهوک، اربیل و ولایت سلیمانیه نیز شامل حکمرانی منطقه کردستان گردید.

مسعود بارزانی به حیث رییس دولت تعیین گردید در حالی که جلال طالبانی اولین رییس دولت غیر عرب عراق برگزدیده شد.

در سپتامبر ۲۰۱۷ یک همه پرسی برای استقلال در منطقه کردستان و مناطق مورد منازعه تحت کنترل پیش مرگ شامل کرکوک راه‌اندازی گردید . همه پرسی با مخالفت دولت مرکزی عراق مواجه و غیر قانونی دانسته شد.

بیش‌تر از ۹۰ فی‌صد ۳. ۳ میلیون تن اشتراک‌کننده در همه‌پرسی از جدای حمایت نمودند . مقامات دولت منطقه کردستان اظهار نمودند که نتیجه همه پرسی به آن‌ها ماموریت می‌دهد تا با بغداد مذاکره کنند، اما بعداً حیدر عبادی نخست‌وزیر عراق اعلام نمود که خواست‌های آن‌ها باطل می‌باشد.

در ماه‌های گذشته نیروهای دولتی عراق مناطق مورد منازعه را که توسط کردها تصرف شده بود را پس گرفتند. برای دولت منطقه کردستان از دست دادن کرکوک و منابع ناشی از نفت آن یک شکست بزرگ در رسیدن به آرمان‌های بزرگ داشتن دولت مستقل محسوب می‌گردد.

بعد از این که قمار را باختند، آقای بارزانی از ریاست جمهوری منطقه کردستان کناره گیری کرد اما عدم توافق میان احزاب عمده به این معنی است که این سمت تا جون ۲۰۱۹ خالی خواهد ماند و اکنون جانشین وی خواهر زاده‌اش نیشیروان عهده دار این سمت است.

 https://www. bbc. com/news/world-middle-east-۲۹۷۰۲۴۴۰

 

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن