آغاز روند محدود کردن موترهای غیرقانونی در هرات؛ سرنوشت موترهای «ویشی» و «یک‌کلید» چه خواهد شد؟

محمدحسین نیک‌خواه

بر اساس تصمیم شورای نظامی هرات از روز شنبه، بیست‌ویکم ماه جدی، رفت‌وآمد موترهای غیرقانونی و بدون سند در سطح شهر محدود می‌شود. مقام‌های محلی محدود‌ کردن تردد وسایط بدون اسناد را بخشی از طرح بزرگ ایجاد نظم در هرات می‌دانند.

نیروهای مشترک امنیتی روز پنج‌شنبه با اجرای «مانور نمایشی» در سطح شهر آماده‌گی‌شان برای اجرای این طرح را محک زدند. معین ارشد امنیتی وزارت امور داخله کشور نیز در سفر به هرات از محدود کردن وسایط غیرقانونی پشتی‌بانی کرد.

افزایش چشم‌گیر موترهای بی‌سند و موترهای «دست پاکستان» در هرات از دید بسیاری مشکلات زیادی به میان آورده است. بر اساس آمار شفاخانه‌ حوزه‌ای هرات در این شهر هر ماه به گونه میان‌گین ۸۰۰ رویداد ترافیکی رخ می‌دهد که عامل برخی از حادثات موترهای غیرقانونی است.

آمار مدیریت ترافیک هرات هم نشان می‌دهد که از آغاز سال روان خورشیدی تا کنون در این شهر ۲۵۹ حادثه ترافیکی رخ داده که دست‌کم عامل ۲۴ رویداد موترهای «ویشی» بوده است.

بیش‌تر ساکنان هرات بر این نظر اند که افزایش شمار موترهای غیرقانونی سبب ایجاد بی‌نظمی در شهر شده است، فرماندهی پولیس هرات نیز می‌گوید ۸۰درصد جرایم جنایی و اعمال تبه‌کارانه با استفاده از همین موترها انجام می‌شود.

پیش از این مقام‌های محلی هرات برای جمع‌آوری موترهای «دست پاکستان» اقدام کردند، اما با مخالفت برخی اعضای شورای ولایتی این کار ناکام ماند.

اداره محلی هرات تأکید دارد که طرح محدود ‌کردن موترهای غیرقانونی به معنای متوقف کردن آن‌ها نیست و تنها برای یک‌ماه موترهای «بدون اسناد و دست پاکستان» اجازه رفت‌وآمد ندارند و پس از یک‌ماه برای موترهای «دست پاکستان اسناد موقت و برای موترهای بدون اسناد» اسناد قانونی صادر می‌شود.

معضل موترهای «ویشی» در هرات

تراکم موترهای سواری در خیابان‌های شهر، مشکلات ترافیکی، راه‌بندان کسل‌کننده و بی‌نظمی شهری صدای اعتراض هراتیان را بلند کرده است. افزایش چشم‌گیر موترهای غیرقانونی و موترهای «دست پاکستان» که در هرات به موترهای «ویشی» شهرت دارد، از مهم‌ترین عوامل این معضل پنداشته می‌شود.

ترافیک شهری در هرات این روزها به حدی سنگین شده که برای استفاده از مسیرهای اصلی شهر با موتر، حداقل نیم ساعت وقت ضایع می‌شود. موترهای «ویشی» و غیرقانونی نسبت به موترهای قانونی قیمت نازل‌تری دارد و همین سبب شده که مردم به سمت خرید آن‌ها رجوع کنند.

به این معضل باید مسأله افزایش حادثات ترافیکی را نیز اضافه کرد، آمار شفاخانه حوزه‌ای هرات نشان می‌دهد که در این شهر ماهانه به صورت میان‌گین دست‌کم ۸۰۰ حادثه ترافیکی رخ می‌دهد. بر این اساس از آغاز سال روان خورشیدی تاکنون در هرات اضافه‌تر از هشت‌هزار حادثه ترافیکی رخ داده که عامل بیش‌تر آن‌ها موتورسایکل و وسایط غیرقانونی بوده است.

در همین مدت ۲۵۹ واقعه ترافیکی در مدیریت ترافیک هرات ثبت شده که از این میان عامل ۲۴ رویداد موترهای «ویشی» و غیرقانونی بوده است. آمار مدیریت ترافیک نشان می‌دهد که بیش‌ترین حادثات ترافیکی توسط موترسایکل‌ها و «ریکشاها» رخ داده است.

غلام‌سخی حسینی، مدیر ترافیک هرات به روزنامه ۸صبح می‌گوید از مجموع ۲۵۹ واقعه ترافیکی، ۲۰۵ واقعه مجروحیت، ۵۲ واقعه فوتی و دو واقعه خسارت مالی در پی داشته است.

نکته قابل تأمل این است که در برخی موارد راننده‌گان موترهای غیرقانونی پس از انجام حادثه، موترشان را رها کرده و فرار می‌کنند. مثلاً در موردی راننده موتر «ویشی» پس از حادثه ترافیکی در مسیر هرات – اسلام قلعه که منجر به کشته‌شدن چهار نفر شد موترش را کنار جاده رها و خودش پا به فرار گذاشت.

مانند این ده‌ها مورد دیگر نیز در هرات رخ داده است، اما به دلیل ثبت نبودن موترهای غیرقانونی در ترافیک و نداشتن سند، پیداکردن راننده‌گان آن‌ها دشوار است.

این‌که موترهای غیرقانونی در هرات مشکل‌آفرین شده است، تقریباً همه‌ی مردم حتا خود مالکان این موترها اتفاق نظر دارند، اما اختلاف دیدگاه‌ها بر سر نحوه مقابله با این معضل است.

برای موترهای «ویشی» جوازسیر موقت صادر می‌شود

شورای نظامی هرات از چندی قبل در مورد اجرایی شدن طرح محدود کردن موترهای غیرقانونی به مردم اطلاع‌رسانی نمود. قرار است از روز شنبه، بیست‌ویکم جدی، رفت‌وآمد همه وسایط غیرقانونی شامل موترهای دست پاکستان و موترهای یک‌کلیدِ بدون سند در سطح شهر هرات محدود شود.

مقام‌های محلی هرات پافشاری می‌کنند که این طرح به معنای جمع‌آوری یا توقف موترهای غیرقانونی نیست، اما اگر راننده‌گان از قانون سرپیچی کنند موترهای‌شان از سوی نیروهای امنیتی متوقف خواهد شد.

عبدالقیوم رحیمی، والی هرات به روزنامه ۸صبح می‌گوید در مرحله اول برای یک ماه تمامی موترهای غیرقانونی اجازه تردد در شهر را ندارند و سپس برای قانون‌مند شدن آن‌ها اقدام خواهد شد.

به گفته‌ی او، مشکل اصلی موترهای غیرقانونی این است که مشخصات دارنده موتر در جایی ثبت نیست، اما پس از اجرای طرح محدودیت تردد برای موترهای بی‌سند دست افغانستان، اسناد گمرکی و جواز سیر و برای موترهای بی‌سند دست پاکستان، جواز سیر موقت صادر می‌شود.

در مقابل برخی اعضای شورای ولایتی هرات باور دارند که موترهای دست پاکستان خلاف قانون ترافیک افغانستان است و صدور جواز سیر برای آن‌ها قانونی نیست. داکتر نوراحمد حیدری، عضو شورای ولایتی هرات می‌گوید حکومت نباید خلاف قانون ترافیک افغانستان به موترهای «ویشی» جواز سیر بدهد.

در همین حال مقام‌های امنیتی در هرات می‌گویند اکثر موارد دزدی، آدم‌ربایی، قتل، حملات هراس‌افکنانه و جرایم جنایی و تبه‌کارانه با استفاده از وسایط غیرقانونی و بی‌سند صورت می‌گیرد.

جنرال امین‌الله امرخیل، فرمانده پولیس هرات به روزنامه ۸صبح می‌گوید ۸۰ درصد جرایم در این ولایت با استفاده از وسایط بی‌سند و موترهای «ویشی» صورت می‌گیرد.

آقای امرخیل می‌افزاید با اجرای طرح محدود کردن موترهای غیرقانونی افزون بر ایجاد نظم شهری در تامین امنیت و کاهش جرایم نیز تغییر قابل ملاحظه‌ای به میان خواهد آمد.

پشتی‌بانی وزارت داخله از محدود کردن تردد موترها

زمان حاکمیت طالبان برای نخستین‌بار موترهای دست پاکستان وارد افغانستان شد. آن‌زمان وسایط نقلیه در کشور زیاد نبود و معضلی که موترهای خلاف قانون ترافیک افغانستان ایجاد می‌کرد، زیاد حس نشد.

پس از روی کار آمدن نظام جدید در کشور، شماری از موترهای  دست پاکستان وارد شد، اما از ورود آن‌ها پیش‌گیری شد و شرکت‌هایی در افغانستان فرمان موترها را «چینج» و از طرف راست به طرف چپ موتر انتقال می‌دادند.

چند سال پیش ورود موترهای دست پاکستان به هرات آغاز شد و در خیابان‌های شهر، موترهای «فیلدر» به چشم می‌خورَد. بهای مناسب و مدل بالا نسبت به موترهای دست افغانستان سبب شد مردم به سمت این موترها رجوع کنند.

در آغاز کارمندان دولت، افراد زورمند و منسوبان امنیتی از این موترها استفاده می‌کردند، اما کم‌کم با آمدن موترهای ارزان‌قیمت‌تر مانند پاسو، مارچ و کیت که بهای هر کدام بیش‌تر از صدهزار افغانی بود مردم یک‌باره برای خرید موترهای «ویشی» هجوم آوردند.

هر چند پیش از این چندبار روند جمع‌آوری موترهای غیرقانونی در هرات آغاز شد، اما با مخالفت برخی اعضای شورای ولایتی ناکام ماند. این‌بار اداره محلی هرات می‌گوید در هم‌آهنگی با شورای ولایتی محدودیت بر رفت‌وآمد موترهای غیرقانونی وضع می‌شود.

از جانب دیگر خوشحال سعادت، معین ارشد امنیتی وزارت داخله در سفر به هرات تأکید کرد که وزارت داخله از طرح شورای نظامی برای محدود کردن موترهای غیرقانونی پشتی‌بانی می‌کند.

در این میان فعالان مدنی و ساکنان هرات هم نسبت به افزایش شمار موترهای ویشی در این شهر ابراز نگرانی کرده و از محدود کردن آن‌ها پشتی‌بانی می‌کنند، اما مالکان موترهای غیرقانونی می‌گویند جمع‌آوری موترها به مردم زیان اقتصادی وارد می‌کند و حکومت باید موترهای غیرقانونی را هم‌زمان در سراسر کشور جمع‌آوری کند.

 با این حال باید منتظر ماند و دید طرح مقام‌های محلی هرات چقدر می‌تواند با موفقیت اجرا شود و اجرای آن می‌تواند دارویی برای درمان درد بی‌نظمی شهری و مشکلات امنیتی باشد یا خیر.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن