روایت جوانان از جنگ و صلح افغانستان چیست؟

عبدالاحمد حسینی

هم‌زمان با آغاز دوباره مذاکرات صلح میان امریکا و گروه طالبان، مرکز ملی دیالوگ و ترقی، برنامه‌ای رقابتی مقاله‌نویسی را زیر نام «احیای صلح در افغانستان» در سراسر کشور راه‌اندازی کرده است. در این رقابت که دانش‌آموزان و جوانان شرکت کرده‌اند، دیدگاه‌شان را در مورد جنگ و صلح افغانستان با نوشتن مقاله بیان داشته‌اند. براساس تحلیل و ارزیابی مقاله‌های جوانان از سوی مرکز ملی دیالوگ و ترقی، اکثر آن‌ها معتقد اند که جنگ افغانستان توجیه «دینی» ندارد و تمام اعمالی که انجام می‌شود، خلاف شریعت اسلامی است.

مرکز ملی دیالوگ و ترقی روز پنج‌شنبه، بیست‌ویکم قوس، تحلیل و ارزیابی مقاله‌های دانش‌آموزان در رابطه به صلح و جنگ افغانستان را همه‌گانی کرد. این نهاد حدود پنج ماه قبل برنامه مقاله‌نویسی را زیر عنوان «احیای صلح در افغانستان» در دانشگاه‌ها، مکاتب و نهادهای علمی به راه انداخته بود و از جوانان و دانش‌آموزان خواسته بود تا دیدگاه و نظریات‌شان را در مورد جنگ و صلح افغانستان ارایه کنند.

به گفته میترا مهران، یک تن از اعضای مرکز ملی دیالوگ و ترقی، 120 مقاله از سراسر کشور در ارتباط به صلح و مصالحه ملی میان گروه‌های درگیر در افغانستان جمع‌آوری شده است. به گفته او از این میان در حدود 92 مقاله تحلیل و ارزیابی شده و در حدود 28 مقاله دیگر که کاپی رایت بوده و معیار مقاله‌نویسی در آن‌ها در نظر گرفته نشده است، مورد ارزیابی و تحلیل قرار نگرفته‌اند. علاوه بر این خانم مهران تصریح کرد که 38 درصد از نویسنده‌گان این مقاله‌ها را دختر خانم‌ها و 62 درصد دیگر را پسران تشکیل می‌دهند.

این عضو مرکز ملی دیالوگ و ترقی گفت در مقاله‌هایی که ارزیابی شده، اکثر جوانان جنگ جاری در افغانستان را غیر قابل توجیه دانسته و گفته‌اند که این جنگ توجیه دینی ندارد و با آموزه‌های دین اسلام در تضاد است. به گفته او، جوانان معتقد اند که جنگ جاری در کشور براساس منافع شخصی و هم‌چنان براساس سیاست‌های منطقه‌ای جریان دارد. او گفت که جوانان در مقاله‌های‌شان از حکومت خواسته‌اند که برای رسیدن به صلح و ثبات دایمی در کشور، برنامه‌های آگاهی‌دهی را در تمامی ولایات به ‌راه بیندازد. این جوانان هم‌چنین تصریح کرده‌اند که حکومت باید در نقاط دور‌دست کشور با ایده اسلامی صلح را توجیه و جنگ کنونی را غلط ثابت کند.

هم‌چنان این جوانان در مقاله‌های‌شان نداشتن تعریف و فهم درست از صلح، مداخلات کشورهای بیرونی، حکومت‌داری ضعیف، پایین بودن سطح سواد مردم و اقتصاد ضعیف را از چالش‌هایی یاد کرده‌اند که فرا‌روی صلح قرار دارند.

خانم مهران تصریح کرد که جوانان در مقاله‌های‌شان گفته‌اند، نداشتن تعریف درست از صلح، سبب شده است که بیش‌تر روی بُعد فزیکی صلح و پایان دادن به‌ خشونت تمرکز شود تا ارزش‌های اجتماعی و فرهنگی. به باور این جوانان، تا زمانی‌ که به ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ارزش‌های حقوق بشری در گفت‌وگوهای صلح توجه نشود، مردم شاهد صلح پایدار نخواهند بود.

در کنار این عوامل،‌ جوانان کشور به این باور اند که عدم آگاهی و پایین بودن سطح سواد، سبب تشدید جنگ در کشور شده است. به نظر آن‌ها به دلیل پایین بودن سطح سواد شهروندان، آموزه‌های دینی به آنان به‌ گونه‌ی وارونه بازگو شده و به همین دلیل شماری از شهروندان مورد سوءاستفاده قرار گرفته‌اند. افزون بر این جوانان در مقاله‌های‌شان اقتصاد ضعیف و نداشتن شغل مناسب را نیز از عومل تشدید جنگ در کشور یاد کرده‌اند. اکثریت مقاله‌نویسان به این باور بوده‌اند که در ساحات دور‌دست کشور جوانان به دلیل فقر و بیکاری به صفوف گروه‌های مخالف مسلح پیوسته و علیه دولت به جنگ پرداخته‌اند.

با این حال میترا مهران، عضو مرکز ملی دیالوگ و ترقی، خاطر‌نشان ساخت که جوانان در مقاله‌های‌شان وحدت ملی، تعلیم و تربیت و آتش‌بس را به عنوان راه‌های حل برای پایان دادن به جنگ و رسیدن به صلح پیشنهاد کرده‌اند.

جوانان و دانش‌آموزان گفته‌اند که برای رسیدن به صلح و ثبات دایمی در افغانستان، باید یک فکر واحد به وجود بیاید. به گفته آنان، اکنون جریان‌های سیاسی به ویژه احزاب سیاسی در گفت‌وگوهای صلح فکر واحد ندارند و با حکومت افغانستان هم‌سو حرکت نمی‌کنند. آنان از احزاب و جریان‌های سیاسی خواسته‌اند که در موضوع صلح، تفاوت‌ها را کنار بگذارند و برای ختم جنگ و رسیدن به صلح، تلاش کنند.

از جانب دیگر، این عضو مرکز ملی دیالوگ و ترقی تصریح کرد که جوانان در مقاله‌های‌شان گفته‌اند که به دلیل پایین بودن سطح سواد و تحریف آموزه‌های دینی برای شهروندان، زمینه تشدید جنگ فراهم شده است. آنان پیشنهاد کرده‌اند که نهادهای مرتبط باید در بخش‌ آموزه‌های دینی، گام بردارند و مضامین تعلیمات دینی را طوری در نظر گیرند که روی محور هم‌دیگر‌پذیری و صلح تمرکز شود. این جوانان پیشنهاد کرده‌اند که برای تقویت بخشیدن وحدت ملی و روحیه صلح‌پذیری،‌ ساختار تعلیمی در نهادهای آموزشی بازنگری و موضوعاتی گنجانیده شود که به وحدت و هم‌دیگر‌پذیری کمک می‌کند.

خانم مهران خاطر‌نشان ساخت که جوانان از طرف‌های درگیر خواستار آتش‌بس شده‌اند. آنان گفته‌اند که برای آغاز گفت‌وگوهای صلح، طرف‌های درگیر باید آتش‌بس را به عنوان پیش‌شرط این گفت‌وگوها بپذیرند. هم‌چنان جوانان از گروه‌ طالبان خواسته‌اند که در گفت‌وگوهای صلح صادق باشند و بدون کدام امتیازی با دولت افغانستان روی وضعیت کنونی کشور گفت‌وگو کنند.

این دانش‌آموزان و جوانان برای به نتیجه رسیدن گفت‌وگوهای صلح، تأکید کرده‎‌اند که در این گفت‌وگوها عدالت انتقالی تأمین شود. هم‌چنان آنان گفته‌اند که در گفت‌وگوهای صلح باید یک هیأت همه‌شمول ایجاد شود و با گروه طالبان گفت‌وگو کند. جوانان هشدار داده‌اند که در گفت‌وگوهای صلح، دست‌آوردهای 18 سال اخیر نباید نادیده گرفته شود. آنان گفته‌اند،‌ در صورتی‌ که در این گفت‌وگوها حقوق زنان، کودکان،‌ آزادی بیان و حقوق بشر حفظ نشود، صلح پایدار و با‌ثبات در کشور تأمین نخواهد شد.

در همین حال ثریا دلیل، عضو رهبری شورای عالی صلح، در این نشست گفت که صلح به عنوان یک آرمان و هدف تجسم شده است. به گمان او، صلح نباید یک آرمان باشد،‌ بلکه به یک باور، یک روش و یک فرهنگ تبدیل شود. او هم‌چنین از نحوه پیش‌برد گفت‌وگوهای صلح انتقاد کرد. خانم دلیل گفت، به ‌رغم این‌که در گفت‌وگوهای صلح روی چهار موردِ خروج قوای خارجی از افغانستان، قطع ارتباط طالبان با القاعده، گفت‌وگوی بین‌الافغانی و آتش‌بس تمرکز شده بود، اما به دلیل این‌که این موارد از لحاظ اهمیت درجه‌بندی نشده بود، در جریان مذاکرات قربانی زیادی از شهروندان کشور گرفت. او با تأیید دیدگاه‌های جوانان گفت که در آغاز گفت‌وگوهای صلح،‌ طرف‌های درگیر باید آتش‌بس را به عنوان پیش‌شرط قبول کنند.

خانم دلیل هم‌چنین بیان داشت که در گفت‌وگوهای صلح باید عدالت انتقالی تأمین شود. او گفت که در گفت‌وگوهای صلح قربانیان جنگ دخیل ساخته شوند تا آن‌ها بتوانند درد و رنجی را که از سوی طرف‌های درگیر بر آن‌ها تحمیل شده است، بازگو کنند. او افزود که این روند سبب می‌شود تا طرف‌های درگیر درد و رنج مردم را بیش‌تر حس کنند و دست از جنگ و خشونت بردارند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن