کش و قوس‌های یک انتخابات؛ ماجرای ۳۰۰ هزار رای جنجالی چیست؟

فهیم امین

انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۹۸ به دلیل اختلاف نظر روی بیش از ۳۰۰ هزار رای جنجالی، پیش از اعلام نتیجه ابتدایی به بُن‌بست رفته است. انتخاباتی که حدود دو ماه و چهار روز پیش در ششم میزان در ۲۶هزار و ۵۸۶ محل برگزار شد، اما کمیسیون مستقل انتخابات تا کنون موفق نشده است نتیجه ابتدایی آن را اعلام کند.

دست کم یازده دسته انتخاباتی، از جمله «ثبات و هم‌گرایی» به رهبری عبدالله عبدالله، «صلح و عدالت اسلامی» به رهبری گلبدین حکمتیار، «صلح و امنیت» به رهبری رحمت‌الله نبیل و «شورای نامزدان انتخابات ریاست جمهوری»، خواهان ابطال حدود ۳۰۰ هزار رایی‌اند که به گفته‌ی آنان «تقبلی» است.

این دسته‌های انتخاباتی معترض ادعا دارند که از میان تمام آرایی که در انتخابات ریاست جمهوری استفاده شده است، ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای آن ناشناخته وارد سیستم شده، ۱۰۲هزار و ۱۲ رای خارج از زمان رای‌دهی به صندوق‌ها ریخته شده و حدود ۵۰ تا ۷۰ هزار رای مشابه در جمع آرای پاک اضافه شده است.

نامزدان معترض انتخابات ریاست جمهوری در حالی روی این ۳۰۰ هزار رای اختلاف نظر دارند که سرنوشت کرسی ریاست جمهوری به همین آرا وابسته است. در این گزارش به جزییات و چگونه‌گی این آرای جنجالی پرداخته شده است.

 

۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای

کمیسیون مستقل انتخابات یک هفته پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، سقف شرکت‌کننده‌گان این انتخابات را دو میلیون و ۶۹۵ هزار و ۸۹۰ نفر اعلام کرد‌، اما گفت برای این کمیسیون تنها آرای بایومتریک شده مدار اعتبار است و میزان واقعی رای‌دهنده‌گان را پس تصفیه آرا از سوی شرکت درمالوگ، همه‌گانی خواهند کرد. توضیحات کمیسیون مستقل انتخابات نشان می‌دهد که این کمیسیون در جریان جمع‌آوری نتایج انتخابات، اطلاعات دستگاه‌های انگشت‌نگاری را با استفاده از کارت‌های حافظه جداگانه به سیستم مرکزی که اختیار آن در دست شرکت آلمانی «درمالوگ» است، منتقل کرده است.

پس از زمانی که روند انتقال دستگاه‌های انگشت‌نگاری از تمامی مراکز و محلات رای‌دهی به دفتر مرکزی این کمیسیون پایان یافته است، مسوولان کمیسیون مستقل انتخابات روند انتقال اطلاعات ثبت شده در حافظه داخلی دستگاه‌های انگشت‌نگاری را به سیستم مرکزی کمیسیون آغاز کردند. رحیمه ظریفی، کمیشنر این کمیسیون حدود ۲۳ روز پس از جریان این روند، در اول عقرب اعلام کرد که روند انتقال اطلاعات از دستگاه‌های انگشت‌نگاری به سرور مرکزی شرکت درمالوگ تکمیل شده است.

نامزدان معترض انتخابات ریاست جمهوری که از طریق حساب کاربری به سایت شرکت درمالوگ دسترسی داشتند، می‌گویند، تا اوایل عقرب، یافته‌های این سایت نشان می‌داد که آرای بایومتریک شده حدود یک میلیون و ۷۹۱ هزار و ۷۰۳ رای بوده است. کمیسیون مستقل انتخابات اما در یازدهم عقرب اعلام کرد که شرکت درمالوگ گزارش داده است که در انتخابات ششم میزان یک میلیون و ۹۲۹ هزار و ۳۳۳ رای با استفاده از دستگاه‌های انگشت‌نگاری، ثبت شده است.

تفاوت بین آمار موجود در سایت شرکت درمالوگ و آمار کمیسیون مستقل انتخابات که حاوی ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای است، از همین جا آغاز شد. شرکت درمالوگ که بر اساس یک قرارداد رسمی مسوولیت فراهم‌سازی خدمات فناوری و تصفیه آرای انتخابات ریاست جمهوری را بر عهده دارد، دلیل این تفاوت را انتقال اطلاعات دستگاه‌های احتیاطی (ریزرف شده) به سیستم مرکزی عنوان کرده است.

با این همه، کمیسیون مستقل انتخابات تایید می‌کند که تعداد اطلاعاتی که در جریان جمع‌آوری نتایج به سیستم مرکزی انتقال یافت با آماری که پس از رسیدن دستگاه‌های انگشت‌نگاری به دفتر مرکزی این کمیسیون، به دست آمده است دو رقم متفاوت است. کمیسیون مستقل انتخابات در گزارشی توضیح داده است: «زمانی که دستگاه‌های انگشت‌نگاری از ولایات به کابل رسید و اطلاعات آن به سیستم مرکزی انتقال یافت، یک تفاوت آماری در دستگاه‌های چهار هزار و ۵۶۳ محل رای مشاهده شده است.»

کمیسیون مستقل انتخابات این تفاوت ارقام را به یازده بخش تقسیم کرده و توضیح داده است که در حدود یک‌هزار و ۴۶۶ محل رای‌دهی، آمار اطلاعات بایومتریک شده که در گزارش اولی نسبت به آرای موجود در این دستگاه‌ها کم‌تر بوده است. این توضیحات هم‌چنان نشان می‌دهد که اطلاعاتی که در دستگاه‌های انگشت‌نگاری حدود سه‌هزار و ۹۷ محل دیگر وجود داشته، نسبت به گزارش اولی این کمیسیون بیش‌تر بوده است.

کمیسیون مستقل انتخابات دلیل این اختلاف آماری را «مشکلات تخنیکی» عنوان کرده و در بخش دیگر گزارشش آورده است که طبق نتایج جمع‌آوری شده ابتدایی، که شماری از دستگاه‌های انگشت‌نگاری هیچ اطلاعاتی ثبت نبوده، اما پس از رسیدن دستگاه‌ها به دفتر مرکزی این کمیسیون دیده شده که این دستگاه‌ها حاوی یک تعداد اطلاعات بایومتریکی هستند. هم‌چنان بر اساس توضیحات این کمیسیون، در برخی از موارد، معلومات شماری از دستگاه‌های انگشت‌نگاری که قبلاً از طریق کارت حافظه به سیستم مرکزی منتقل شده‌اند، در حال حاضر مفقود است و دستگاه‌ها خالی هستند. اطلاعاتی که از دستگاه‌های انگشت‌نگاری حذف شده‌اند مربوط به حدود ۱۰ هزار رای‌دهنده در ۱۴۱ محل رای‌دهی می‌باشد. بر اساس توضیحات کمیسیون مستقل انتخابات، این مشکلات تخنیکی در محلات مربوط به ۳۴ ولایت کشور می‌باشد.

کمیسیون مستقل انتخابات احتمال داده است که این تغییر ارقام که ناشی از «مشکل تخنیکی» بوده است، به دلایل مختلف از جمله مفقود شدن کارت‌های حافظه که حاوی اطلاعات گزارش اولی بوده است، انتقال قسمی اطلاعات از دستگاه‌های انگشت‌نگاری به کارت حافظه و مشکلات تخنیکی دیگر به میان آمده است. کمیسیون مستقل انتخابات هم‌چنان خاطرنشان ساخته است که این احتمالات را مسوولان شرکت درمالوگ نیز به جا دانسته‌اند.

دسته‌های انتخاباتی معترض این تفاوت آماری ۱۳۶ هزار رای را ناشی از تقلب سازمان یافته به نفع دسته انتخابات «دولت‌ساز» به رهبری محمداشرف غنی می‌دانند و مخالفت‌شان را با اعتباردهی به این آرا اعلام کرده‌اند. نامزدان معترض به شمول گلبدین حکمتیار، رحمت‌الله نبیل و عبدالله عبدالله، در نشست‌های خبری جداگانه خواهان ابطال این آرا پیش از اعلام نتیجه ابتدایی شده‌اند.

بر اساس تفاهم‌نامه سه‌جانبه کمیسیون مستقل انتخابات، شرکت درمالوگ و احزاب سیاسی، شرکت درمالوگ مکلف است تمام اطلاعات رای‌دهنده‌گان را از طریق سایت رسمی‌اش با نامزدان انتخابات ریاست جمهوری در میان بگذارد. نامزدان معترض اما می‌افزایند که تا اوایل عقرب جزییات این ۱۳۶ هزار رأی با آنان شریک نشده بود.

شرکت درمالوگ گزارش داده است که این اطلاعات از دستگاه‌های احتیاطی (ریزرفی) وارد سیستم شده است. دسته انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی در هشتم عقرب با ارسال مکتوبی به کمیسیون مستقل انتخابات نوشته است: «در حالی که هنوز هیچ کس نمی‌داند این ۱۳۷ هزار و ۶۳۰ رای تقلبی مربوط به کدام نامزد است، اما یک تیم انتخاباتی خاص که متهم به تقلب سازمان یافته است، تلاش بی‌وقفه دارد که این آرای تقلبی شامل سقف رای‌دهی گردد و به عنوان رای واقعی محاسبه شود که این خود دلیل دخیل بودن دست‌های پشت پرده در ساخته شدن این آرای تقلبی است.» این دسته انتخاباتی هم‌چنان می‌گوید، با داشتن حدود نزدیک به سه هزار ناظر انتخاباتی در محلات رأی‌دهی، هیچ گزارشی از موجودیت این دستگاه‌های ریزرفی به آنان نرسیده است.

سر انجام کمیسیون مستقل انتخابات با صدور فیصله‌نامه شماره (۱۰۸) در جلسه ۲۳ عقرب تفاوت آماری را یک «مشکل تخنیکی» عنوان کرده و به این آرای اختلافی اعتبار داده است. در این فیصله کمیسیون مستقل انتخابات آمده است، آمار معلومات ثبت شده در دستگاه‌های بایومتریک با تعداد «رای‌دهنده‌گان پروسس‌شده» تفاوت وجود دارد، اما این معلومات دارای کدام مشکل خاص نیست و معتبر پنداشته می‌شود. این فیصله‌نامه را رییس، معاون و همه کمیشنران کمیسیون مستقل انتخابات امضا کرده‌اند.

 

۱۱۰ هزار رای خارج از زمان

بخش دیگر اختلاف نامزدان معترض با کمیسیون مستقل انتخابات روی ۱۱۰هزار و ۱۲ رای دیگری است که خارج از زمان رای‌دهی گزارش شده است. بر اساس گزارش تخنیکی کمیسیون مستقل انتخابات، برخی این آرا از تاریخ ۲۳ دلو سال ۱۳۹۷ تا ۲۵ قوس ۱۳۹۸ در دستگاه‌های انگشت‌نگاری ثبت شده است. اما بیش‌ترین آرایی که در این دستگاه ثبت شده است در پنجم، ششم و هفتم میزان است. آمار ثبت شده در دستگاه‌های انگشت‌نگاری نشان می‌دهد که حدود ۲۳ هزار ۱۹۷ رای در پنجم میزان، ۶۸هزار و ۸۵۱ رای در ششم میزان و ۸هزار و ۷۶۲ رای دیگر در هفتم میزان ثبت دستگاه‌های انگشت‌نگاری شده است. این تفاوت نیز در ۳۴ ولایت کشور اتفاق افتاده است.

شماری از دسته‌های انتخاباتی تمامی آرایی که پیش و یا پس از ششم میزان ثبت دستگاه‌های رای‌دهی شده است را آرای تقلبی و خلاف اصول رای‌دهی عنوان کرده و خواهان ابطال آن‌اند. کمیسیون مستقل انتخابات اما می‌گوید، همه‌ی این آرا در روز ششم میزان بین ساعت هفت صبح تا پنج عصر در دستگاه‌ها ثبت شده، اما تاریخ دستگاه‌ها درست تنظیم نشده بوده و از همین رو، این مشکل به میان آمده است.

در فیصله شماره ۱۰۹ کمیسیون مستقل انتخابات که در ۲۴ عقرب سال روان صادر شده، آمده است که «پس از تجزیه و تحلیل دبیرخانه کمیسیون، حدود ۱۰۲ هزار و ۱۲ معلومات بایومتریکی که خارج از وقت رای‌دهی ثبت شده است، از لحاظ تخنیکی، مشکل ناشی از تنظیم ساعت ماشین دستگاه‌های بایومتریک بوده، تسلسل منطقی زمانی بین ثبت معلومات نشان‌دهنده تخلف، تقلب و بی‌نظمی احتمالی نبوده.»

کمیسیون مستقل انتخابات این آرا را نیز به دو دسته تقسیم کرده و گفته است که حدود ۱۳هزار و ۹۴۹ معلومات بایومتریک شده که در ۲۶۲ محل رای‌دهی خارج از زمان رای‌دهی ثبت شده است، باید بازشماری و تفتیش شود. در صورتی که نشانه‌های تقلب و تخلفات در آن به اثبات برسد، بی‌اعتبار شناخته خواهد شد.

در این فیصله کمیسیون مستقل انتخابات اما درباره آرای باقی مانده که خارج از زمان رای‌دهی گزارش شده، آمده است که در هفت هزار و ۹۲ محل رای‌دهی دیگر تفاوت زمانی به دلیل تنظیم نشدن ساعت و تاریخ دستگاه‌ها به میان آمده و شرکت درمالوگ نیز این آرا را در فهرست سفید شامل کرده است.

شرکت درمالوگ اما به دلیل این‌که مسوولیت مربوط به زمان دستگاه‌های انگشت‌نگاری را برعهده نگرفته است، در این مورد ابراز نظر نکرده است. کمیسیون مستقل انتخابات می‌گوید، پس از اعلام نتیجه‌ی ابتدایی، کمیسیون شکایات انتخاباتی در این باره تصمیم خواهد گرفت. نوررحمان اخلاقی، عضو فنی دسته انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی اما می‌گوید: «طبق قانون انتخابات آرایی که خارج از زمان رای‌دهی به کار رفته باشند، باید پیش از اعلام نتیجه ابتدایی انتخابات باطل گردد».

درباره‌ی این فیصله کمیسیون مستقل انتخابات اما همه کمیشنران توافق نظر ندارند. از میان هفت کمیشنر این کمیسیون، مولانامحمد عبدالله و رحیمه ظریفی، این فیصله را امضاء نکرده‌اند.

 

۵۰ تا۷۰ هزار اطلاعات مشابه

کمیسیون مستقل انتخابات در یازدهم عقرب اعلام کرد که شرکت درمالوگ از مجموع یک میلیون و ۹۲۹ هزار و ۳۳۳ رای بایومتریکی، ۸۶ هزار و ۲۲۶ رای را بی‌اعتبار تشخیص داده است. این آرا بر اساس پی‌آرکودهای تکراری، نشان انگشت تکراری، استیکر تکراری، عکس تکراری، عکس زیر سن، عکس از روی عکس شناسایی و باطل اعلام شده است. از این میان، حدود ۴۷ هزار رای به دلیل عکس‌های تکراری حذف شده است.

دسته‌ی انتخاباتی ثبات و هم‌گرایی ادعا دارد که بر اساس گزارش درمالوگ، قرار بود معیار تشخیص اطلاعات بایومتریکی ۵۰ درصد در نظر گرفته شود که در نتیجه آن به گفته‌ی ثبات و هم‌گرایی، «بین ۹۰ تا ۱۰۰ هزار اطلاعات مشابه» باید از سیستم حذف می‌شد. اما به سخن آنان، کمیسیون مستقل انتخابات از این شرکت خواسته است که معیار تشخیص شباهت اطلاعات را از پنجاه به ۶۵ درصد افزایش دهد که در نتیجه آن تنها ۴۷هزار اطلاعات که دارای عکس مشابه بوده‌، از سیستم حذف شده است. به گفته اعضای این دسته انتخاباتی، در صورتی که معیار همان ۵۰درصد در نظر گرفته شود، «حدود ۵۰ تا ۷۰ هزار رای تقبلی دیگر» از سطح آرا کاهش خواهد یافت.

پیش از انتخابات در این زمینه کدام بحث مشخصی صورت نگرفته است.

کمیسیون مستقل انتخابات در این رابطه فیصله‌ای را صادر نکرده و نامزدان معترض می‌گویند، در این رابطه پیش از برگزاری انتخابات نیز کدام تفاهم کتبی وجود نداشته است. ذبیح‌الله سادات، از سخنگویان کمیسیون مستقل انتخابات اما می‌گوید، پیش از انتخابات در پیوند به جزییات تشخیص اطلاعات مشابه نیز نظر و مشورت دسته‌های انتخاباتی گرفته شده و به توافق نامزدان معیار تشخیص و تفکیک اطلاعات مشابه تعیین شده است.

این اختلاف‌ها میان نامزدان معترض و کمیسیون مستقل انتخابات در حالی به میان آمده است که کمیسیون مستقل انتخابات طرزالعمل مشخصی برای چگونه‌گی استفاده از دستگاه‌های انگشت‌نگاری و اعتباردهی به آرای بایومتریک شده، ترتیب نکرده است. با این همه، نهادهای ناظر بر روند انتخابات پیشنهاد کرده‌اند که یک نشست تخنیکی در حضور نامزدان، کمیسیون مستقل انتخابات، نهادهای ملی و بین‌المللی ناظر بر روند انتخابات ترتیب شود تا بن‌بست انتخاباتی حل شود.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن