ترور، وحشت و ناامنی؛ در هرات چه میگذرد؟
سیدحسن حسینی
از روز جمعه تا شام دیروز دوشنبه دستکم هشت تن در هرات در پی تیراندازی افراد مسلح کشته و ۱۰ نفر دیگر زخمی شدهاند؛ ترورهایی که هرات را در شبوروزهای اخیر درگیر آشوب و ناامنی کرده و موجی از وحشت را در میان باشندهگان این ولایت ایجاد کرده است.
هر روز خبرهای پیهم از ترور سربازان پولیس و یا غیرنظامیان به گوش میرسد. فرماندهی پولیس این ولایت میگوید که برنامههای امنیتی بیشتری را برای مهار اوضاع روی میز دارد.
با این حال فعالان مدنی و شورای ولایتی هرات با اشاره به ناامنیهای فصلوار ولایت هرات، به این نظر اند که پشت پرده ناامنیهای هرات، دلایل مرموز و سازمانی نهفته است. شورای ولایتی، اداره محلی را مکلف به تامین امنیت در این ولایت میداند و در مقابل دفتر والی هرات از پیگیریهای جدی برای ریشهیابی مشکلات امنیتی خبر میدهد. با آنکه در گذشته هم بارها هرات در گودال ناامنی سقوط کرده بود اما هنوز ریشه اصلی این مشکلات شناسایی نشده است.
دفتر والی هرات در واکنش به خیز برداشتن موج ناامنی در این ولایت، به رسانهها گفته که با سرد شدن هوا، جغرافیای جنگ تغییر کرده و تروریستان برای ایجاد وحشت با ریختن خون غیرنظامیان و نظامیان در پی برآورده کردن مقاصد خودشاناند.
سه رویداد در فاصله ۱۲ ساعت
حوالی ساعت ۱۱:۰۰ قبل از ظهر دیروز دو منسوب امنیتی گمرک اسلامقلعه در شاهراه هرات-اسلامقلعه مورد هدف تروریستان مسلح قرار گرفتند. در این رویداد یک سرباز جان باخت و یک تن دیگر زخمی شد. کمی قبلتر از آن، شام روز یکشنبه هم شهر هرات شاهد دو رویداد تروریستی بود. در رویداد نخست که ساعت ۶:۰۰ شام رخ داد، چهار مهاجم مسلح با حمله بر یک پاسگاه پولیس در منطقه درب قندهار، نقطه مرزی بین ولسوالی انجیل و ناحیه دهم شهر هرات، سه نیروی پولیس را کشتند. فرماندهی پولیس هرات میگوید در این حمله، دو تروریست با تبادل آتش پولیس از پای درآمدند و دو مهاجم دیگر با استفاده از تاریکی شب، از محل متواری شدند.
در همان شب همزمان با آنکه پولیس درگیر مهار اوضاع در ناحیه دهم شهر بود، از منطقه «خواجهکله» در ناحیه هفتم هرات خبر رسید که انفجاری در یک کافیشاپ رخ داده است.
عبدالاحد ولیزاده، سخنگوی پولیس هرات به روزنامه ۸صبح میگوید که انفجار در داخل کافیشاپ هنگامی رخ داد که به شماره ۱۱۹ پولیس، یک مورد مشکوک گزارش شده بود. آقای ولیزاده ادامه میدهد که پس از داخل شدن پولیس به داخل کافیشاپ، یک نارنجک انفجار کرد و سه نیروی پولیس همراه دو غیرنظامی زخمی شدند.
این تنها مورد از وقوع ناامنی در یک هفته گذشته نیست بلکه روز جمعه هم چند تفنگدار شناخته نشده با حمله بر یک پاسگاه امنیتی در ناحیه دوازدهم شهر هرات، یک ساتنمن پولیس و دو سرباز را با ضرب گلوله کشتند. روز شنبه در پی شلیک گلوله در داخل دفتر ولایتی کمیسیون رسیدهگی به شکایات انتخاباتی نیز، یک کارمند کمیسیون جانش را از دست داد.
هنوز مسوولیت هیچ کدام از رویدادهای اواخر هفته گذشته و دو روز هفته جاری را کسی به عهده نگرفته است.
فرماندهی پولیس هرات میگوید که با توجه به رشد روزافزون جمعیت در هرات، گراف ناامنی هم در این ولایت رو به صعود گذاشته است اما از آغاز سال جاری خورشیدی تا کنون، پولیس هرات توانسته دستکم دو هزار و ۳۰۰ را نفر به ظن جرایم مختلف بازداشت کند. پیش از این پولیس هرات گفته بود که خصومتهای شخصی و خانوادهگی عامل اصلی قتلها و ترورها بوده است.
با این حال برخی منابع امنیتی با حفظ هویت به این باور اند که پشت پرده ناامنیهای اخیر در این ولایت، مقاصد سازمانی نهفته است و برخی افراد همواره برای رسیدن به اهداف شخصی و گروهی دست به ایجاد ناامنی میزنند.
مسوول ترورهای مرموز کیست؟
در همین حال فعالان مدنی هم با اشاره به ناامنیهای فصلوار ولایت هرات، میگویند که رازهای نگفتهای پشت پرده ناامنیهای این ولایت وجود دارد و شورای نظامی به خوبی از آن باخبر است.
سیداشرف سادات، از فعالان مدنی در هرات دوام این وضعیت را به ضرر مردم میبیند و نیروهای کشفی و امنیتی را مکلّف به پیگیری و بازداشت عاملان رویدادهایی از این دست میداند. آقای سادات میگوید که رهبری نیروهای امنیتی و شورای نظامی به خوبی در جریان اوضاع قرار دارند، اما سکوت و ناتوانی آنان برای مقابله با ناامنی، پرسشبرانگیز است.
تغییر جغرافیای جنگ
با آنکه هنوز دلیل وضعیت ناآرام امنیتی این روزهای هرات معلوم نیست اما چندی قبل عبدالقیوم رحیمی، والی هرات در نشست خبری گفته بود که پشت ناامنیهای این ولایت، مقاصد سیاسی نهفته است.
حالا اما غلامداوود هاشمی، معاون والی هرات به روزنامه ۸صبح میگوید که با تغییر فصل و سرد شدن هوا، تروریستان با تغییر جغرافیای جنگ در پی ایجاد وحشت داخل شهرها هستند. آقای هاشمی به این باور است که ترور افراد سرشناس و نیروهای پولیس تنها به هدف پراکنده کردن موج وحشت در داخل هرات به راه افتاده است.
آقای هاشمی حتا از این بیشتر میگوید که افغانستان همین اکنون در جنگ تحمیلی قرار دارد و برخی افراد با ریشههای بیرونی ارتباط دارند و برنامههای ایجاد ناامنی آنان را در جغرافیای ولایتهای مختلف افغانستان اجرا میکنند. او تصریح میکند که سیر صعودی گراف ناامنی در هرات و ولایتهای امن کشور، ریشه در دخالت کشورهای بیرونی دارد و آنان با تشویق تروریستان در پی مقاصد خودشان هستند.
۷۴ زخمی در پی شلیک گلوله
یافتههای شورای ولایتی هرات هم مهر تایید به گفتههای معاون والی این ولایت میزند. وکیل احمد کرخی، مسوول امنیتی شورای ولایتی هرات به روزنامه ۸صبح میگوید که دولت باید برای مهار اوضاع، در تامین امنیت دروازههای شهر بیشتر توجه داشته باشد. آقای کرخی تصریح میکند که تروریستان با تغییر وضعیت آب و هوا و کاهش دمای هوا در فصل زمستان، توان مقابله با نیروهای امنیتی را در بیرون شهرها ندارند و از این رو جغرافیای جنگ را به داخل شهرها میکشانند. او میگوید که پولیس و نیروهای کشفی باید بیشتر از گذشته فعالیت داشته باشند. به گفته او، تجهیزات پولیس و نیروهای امنیتی برای کشف و مهار جرایم سازمانیافته هم باید افزایش یابد، در غیر آن، مردم متضرر اصلی اوضاع ناامن هستند.
در اوج رویدادهای امنیتی در هرات، شفاخانه مرکزی این ولایت گزارش داده که از دو ماه به این طرف، دستکم ۷۴ نفر که با ضرب گلوله زخمی شده بودند، به این مرکز درمانی منتقل شدهاند. بر بنیاد گفتههای عارف جلالی، سرطبیب شفاخانه مرکزی هرات، از این شمار افراد ۱۰ نفر به دلیل جراحات وارده جانهایشان را از دست دادهاند. او گفته که این آمار در تناسب با دو ماه قبل، افزایش چشمگیری داشته است.
با تمام اینها مردم هرات از اداره محلی و نهادهای امنیتی توقع تامین امنیت بهتر را دارند. هرات که به قطب صنعت و اقتصاد افغانستان مشهور است، از نظر آگاهان امور به سمتی روان است که اگر وضعیت آن کنترل نشود، موج رکود اقتصادی این ولایت را دربر میگیرد و سرمایهگذاری در این ولایت کاهش چشمگیر مییابد.
گفتنی است که هرات پیش از این هم تجربه ناامنیهایی را داشت. بنا بر گزارشها، در گذشته بارها دیده شده بود که در برخی از برهههای زمانی، ناامنی و ترورهای سازمانیافته در این ولایت گسترش مییافت اما با تغییر مهرههای امنیتی و اتخاذ تدابیر شدیدتر نیروهای امنیتی، وضع دوباره به حالت عادی بر میگشت. اما این بار دیده شود که مسوولان امنیتی در اداره محلی و مرکز کشور برای مهار بحران ناامنی در هرات چه در آستین دارند و چطور تقلای تروریستان برای ناامنی را به یأس بدل میکنند.
