آلوده‌گی هوا با اقتصاد چه می‌کند؟

سعادت موسوی

متأسفانه هوای شهر کابل در این روزها بسیار آلوده است. در آغاز و پایان روز، میزان آلوده‌گی هوا افزایش می‌یابد و دود غلیظی فضای شهر را می‌پوشاند. شدت آلوده‌گی هوا به اندازه‌ای است که مردم به جای هوا، دود تنفس می‌کنند و گشت‌وگذار بدون ماسک دشوار است. نظر به تحقیق و بررسی بانک توسعه آسیایی، میزان آلوده‌گی هوا در کابل فاجعه‌بار و نگران‌کننده است و  سالانه حدود ۲۲۸۷ تن از باشنده‌گان این شهر در اثر بیماری‌های ناشی از آلوده‌گی هوا جان‌شان را از دست می‌دهند. به این ترتیب، تلفات مردم ملکی ناشی از آلوده‌گی هوا تنها در شهر کابل دو برابر میزان مرگ و میر آن‌ها در جنگ است. اما مقام‌های مسوول تا به حال در این زمینه اقدام جدی انجام نداده‌اند. حکومت هیچ برنامه فراگیر و مهارکننده‌ای برای کاهش آلوده‌گی و سطح عوامل آلاینده ندارد.

افغانستان کشور توسعه‌یافته و صنعتی نیست و عوامل آلاینده در شهر کابل مصرف تیل بی‌کیفیت و استفاده از زغال سنگ و چوب برای گرم‌کردن خانه‌ها است. فقر و تنگ‌دستی موجب می‌شود که شهروندان به سوخت‌های فسیلی و ارزان‌قیمت متوصل شوند. افزایش بهای گاز و عدم توجه و کنترل مسوولان حکومتی بر این سکتور، باعث آن می‌شود که مصرف زغال سنگ افزایش یابد و کابل به شهر دود و باروت تبدیل شود.

آگاهان محیط زیست می‌گویند که بزرگ‌ترین آلاینده هوای کابل، دود وسایط نقلیه‌ای است که تیل بی‌کیفیت مصرف می‌کند. با استفاده از این‌گونه سوخت، ذرات سرب در هوا پخش می‌شود که تنفس آن کندی ذهن کودکان و مریضی افراد مسن را به دنبال دارد. اکثر وسایط نقلیه در کابل کهنه و دست دوم است و هنوز برنامه‌ای برای کاهش استفاده از این‌گونه موترها وجود ندارد.

افزایش آلوده‌گی هوا یکی از اصلی‌ترین چالش‌های کل جهان‌ است. آلوده‌گی هوا به عنوان چهارمین ریسک فاکتور غالب مرگ و میر زودرس به شمار می‌آید که یک دهم مرگ و میر در سطح دنیا را در بر می‌گیرد. این چالش تنها سلامت فردی انسان‌ها را به خطر نمی‌اندازد، بلکه سالانه ۲۲۵ میلیارد دالر از اقتصاد جهان را نیز از بین می‌برد و حجم آن تا سال ۲۰۶۰ چندین برابر خواهد شد و بیش‌ترین آسیب را نیز کشورهای جنوب آسیا تجربه خواهند کرد.

پژوهش‌گران به این باور اند که آلوده‌گی هوا، روی آموزش و درآمدهای اقتصادی اثر مستقیم دارد. زمانی که فردی مریض‌حال باشد، عمل‌کرد خوب او در مکتب، دانشگاه و یا محیط کار با اختلال مواجه می‌شود. آلوده‌گی هوا با تأثیر بر شاخص‌های روانی و فیزیولوژیک افراد باعث خسته‌گی و کاهش اثربخشی و کارآیی آنان می‌شود و در نتیجه روی بهره‌وری آموزشی و اقتصادی اثر بلندمدت دارد. هم‌چنین در بخش زراعت، تأثیر آلوده‌گی هوا بر روی محصولات زراعتی قابل تأمل است. انواع مختلف سرطان با آلاینده‌های هوا ارتباط دارد که به گسترش هزینه‌ها در سیستم‌های مراقبت سلامت کمک می‌کند.

انواع آلوده‌گی‌های ناشی از فعالیت‌های اقتصادی با ورود به محیط زیست باعث تخریب گیاهان، جانوران و سیستم‌های زیست‌محیطی می‌شود. آلوده‌گی هوا، آلوده‌گی آب‌های سطحی و زیرزمینی، آلوده‌گی خاک، افزایش نرخ بیماری و مرگ و میر انسان‌ها و در مجموع کاهش کیفیت محیط زیست و کاهش بهره‌مندی انسان از طبیعت، ناشی از فعالیت‌های تولیدی به منظور رشد اقتصادی است. به همین دلیل بررسی رابطه میان رشد اقتصادی و کیفیت محیط زیست از نظر اقتصاددانان اهمیت بسیار زیادی دارد.

امروزه محیط زیست یکی از مهم‌ترین ارکان توسعه پایدار قلمداد می‌شود و توسعه سایر بخش‌های اقتصادی و اجتماعی در گرو پایداری و کارکرد صحیح آن، معنا پیدا می‌کند. به همین دلیل نیز طی سال‌های گذشته و به‌ویژه از اوایل دهه ۹۰ میلادی و هم‌زمان با برگزاری کنفرانس سران زمین در سال ۱۹۹۲ در شهر ریودوژانیرو برازیل، توجه جامعه جهانی بیش از پیش به موضوع حفاظت از محیط زیست معطوف شده است. به همین دلیل نیز تفاهم‌نامه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی متعددی برای حفاظت از محیط زیست در جامعه جهانی منعقد شد. تحولات زیست‌محیطی در سطح بین‌الملل از یک‌سو و گسترش فرآیندهای تخریب محیط زیست در داخل کشور مانند بسیار از کشورها از سوی دیگر، موجب شده است تا موضوع حفاظت از محیط زیست بیش از گذشته در کانون توجه سیاست‌گذاران و تصمیم‌گیرنده‌گان قرار گیرد.

در کنار این‌که در مقیاس بزرگ و بلندمدت مسأله آلوده‌گی هوا و رعایت و مواظبت از آن امر مهم و حیاتی است که باید در اولویت کار حکومت قرار گیرد، آلوده‌گی هوا نه تنها بر سلامت انسان‌ها اثرگذار است، بلکه بر سلامت حیوانات اهلی و پرنده‌گان، گیاهان و محصولات زراعتی نیز اثر بسیار منفی دارد. هم‌چنین، خسارت‌های ناشی از آلوده‌گی هوا برآمده از ذرات کوچکی که در هوای آلوده کابل معلق است بر استهلاک دارایی‌ها و کالاها قابل تأمل است و هزینه‌های آلوده‌گی را بیش از پیش گسترده و ابعاد وسیعی را برای آن متصور می‌سازد. اما متأسفانه ابعاد گسترده آلوده‌گی هوا که حیات، توسعه و اقتصاد جامعه را به مشکل مواجه می‌سازد، انواع امراض و بیماری‌ها را به وجود می‌آورد و مردم فقیر و بیچاره را تحت فشار قرار می‌دهد، جزء اولویت‌های حکومت نیست.

دکمه بازگشت به بالا