جوگی‌ها: شناس‌نامه داریم، سرپناه می‌خواهیم

حسیب بهش

اقلیت جوگی‌های کشور از نبود سرپناه شکایت دارند و از حکومت می‌خواهند که در این زمینه با آنان همکاری کند. به گفته‌ی آنان، خانه‌های‌شان توسط وزارت امور مهاجرین و عودت‌کننده‌گان بررسی شده است، اما نتایج این ارزیابی تاهنوز معلوم نیست.

عبدالصمد، نماینده اقلیت جوگی‌ها در کمپ هیوادوال کابل است. وی از بی‌توجهی دولت نسبت به سرنوشت آنان شکایت دارد. او می‌گوید: «حکومت همراه ما همکاری نمی‌کند. ما جای نداریم، زمین نداریم که در آن سرپناهی داشته باشیم. در هرجایی که باشد، مشکلی نیست؛ فقط حکومت همراه ما کمک کند، به ما مکتب بسازد، کلینیک بسازد. ما مردم همین خاک هستیم، برای ما پوسته جور شود که از ما حفاظت کند.»

محمد‌کریم، پیر‌مرد جوگی ساکن ناحیه‌ی هشتم شهر کابل، نیز از وضعیت نابه‌سامان زنده‌گی جوگی‌ها شاکی است. او می‌گوید: «مهاجر هستیم، چهار سال می‌شود که از خان‌آباد [کندز] به این‌جا آمده‌ایم. هر‌فامیل ماهانه ۵۰۰ افغانی به صاحب‌ زمین کرایه می‌دهیم.»

وی افزود: «دولت باید مشکل سرپناه ما را حل کند. زمستان سختی را گذشتاندیم، بارش‌ها [برف و باران] زنده‌گی ما را زیاد سخت کرده است.»

در همین حال، عبدالباسط انصاری، سخنگوی وزارت امور مهاجرین و عودت‌کننده‌گان، مشکلات سرپناه اقلیت جوگی‌ها را تأیید می‌کند، اما می‌گوید که کمبود زمین در کابل، باعث به تعویق افتیدن توزیع سرپناه برای این اقلیت شده است. وی علاوه کرد: «قبلاً این‌ها مربوط وزارت مهاجرین نمی‌شدند. از ماه جوزای ۱۳۹۷ یک تفاهم‌نامه بین وزارت مهاجرین و اداره ثبت احوال و نفوس امضا شد که بتوانند مدرک قانونی(شناس‌نامه) برای‌شان توزیع شود. وزارت مهاجرین در شهر کابل با قلت زمین مواجه است و فعلاً زمین کابل در اختیار وزارت مهاجرین قرار ندارد.» آقای انصاری افزود: «مطابق به فرمان ۳۰۵ رییس صاحب جمهور دولت اسلامی افغانستان، جدیداً خواستند که زمین توزیع شود. تلاش‌ها جریان دارد تا به زودترین فرصت، همین روند در سطوح ولایات آغاز شود.»

هرچند جوگی‌ها از شخصی بودن زمینی که در آن مسکن‌گزین هستند یادآوری می‌کنند، اما شهروندان ناحیه‌ی هشتم کابل ادعا دارند که افراد زورمند از نبود شناس‌نامه برای اقلیت جوگی‌ها،‌ به عنوان اهرم فشار بر آنان استفاده می‌کنند و ملکیت‌های دولتی را برای آنان به کرایه می‌دهند.

 

توزیع شناس‌نامه به جوگی‌ها ادامه دارد

عبدالصمد می‌گوید، چندین سال می‌شود که از پاکستان به این‌جا [کابل] آمده‌اند و پس از تلاش‌ها، توانسته‌اند حکومت را به توزیع شناس‌نامه متقاعد کنند، اما به گفته‌ی وی، این روند تاهنوز تکمیل نشده است. وی افزود: «خود ما تذکره داریم، اما اولادهای ما ندارند و همین مشکل است که نمی‌توانیم بچه‌های خود را در مکتب شامل کنیم.»

پیش از این، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان طی یک تحقیق از «عدم توزیع تذکره تابعیت برای ملیت جوگی» ابراز نگرانی کرده بود. در گزارش کمیسیون مستقل حقوق بشر آمده است: «جوگی‌ها برخلاف ماده ۹ قانون تابعیت افغانستان، بر رغم که چندین نسل آنان در خاک افغانستان متولد شده و زنده‌گی می‌کنند، هنوز نتوانسته‌اند تذکره تابعیت دریافت نموده و از حقوق و مزایای مربوط به آن استفاده کنند.»

مسوولان این کمیسیون، عدم دسترسی اقلیت جوگی‌ها به شناس‌نامه را «تبعیض در توزیع تذکره‌ی تابعیت» خوانده می‌افزایند، دولت افغانستان نتوانسته است مسوولیت‌های حقوقی خویش در قبال مردم جوگی را اداء کند و با امتناع از توزیع شناس‌نامه به این مردم، سبب نقض سایر حقوق و آزادی‌های اساسی آنان گردیده است.

در همین حال روح‌الله احمدزی، سخنگوی ریاست ثبت احوال نفوس می‌گوید که معضل عدم دسترسی اقلیت جوگی‌ به شناس‌نامه‌ی هویت قبلاً رفع شده است و آنان می‌توانند در هر‌گوشه‌ی کشور به شناس‌نامه دسترسی داشته باشند. وی افزود: «قسمی که به کوچی‌ها تذکره توزیع می‌کنیم، به جوگی‌ها هم تذکره توزیع شده و در چندین ولایت بوده است، به شمول کابل و کندز؛ ما به آن‌ها تذکره توزیع کرده‌ایم.»

به گفته‌ی آقای احمدزی، قاعده‌ی خاصی برای اقلیت جوگی‌ها در جریان اخذ تذکره‌ی هویت در نظر گرفته نشده است و آنان می‌توانند همانند دیگر شهروندان کشور، از مزیت‌های شناس‌نامه هویت مستفید شوند.

در همین حال، مسوولان کمیسیون مستقل حقوق بشر ضمن استقبال از موقف‌گیری اخیر ریاست ثبت احوال نفوس، می‌گویند که گزارش این کمیسیون مبتنی بر «تحقیق میدانی» است و در خصوص عدم توزیع تذکره هویت به این اقلیت، «اسناد و مدارک لازم» در دست دارند.

اقلیت جوگی‌ها به دلیل نداشتن تذکره‌ی هویت، از حقوق مدنی به ویژه تعلیم و خدمات صحی در کشور محروم بودند. نهادهای حقوق بشری، بارها از حکومت خواسته بودند تا زمینه‌ی توزیع شناس‌نامه را برای این اقلیت مساعد سازد.

 

مشکلات هم‌چنان پابرجاست

با این وجود، اقلیت جوگی‌ها در کشور از عدم دسترسی به مکتب و مراکز صحی نیز شکایت دارند و می‌گویند که حکومت طی سال‌های گذشته، خواسته‌های مشخص آنان را نادیده گرفته است.

عبدالصمد می‌گوید که بیش از ۳۵۰ فامیل از اقلیت جوگی‌ها در «کمپ هیوادوال» زنده‌گی می‌کنند. او می‌افزاید که نبود سرپناه باعث بروز مشکلات روزمره برای آنان شده است. وی هم‌چنان می‌گوید: «زمینی که ما در آن زنده‌گی می‌کنیم، ملکیت شخصی است. صاحب زمین از ما ماهانه ۷۵۰ افغانی کرایه می‌گیرد. اگر کرایه ندهیم، خیمه‌های ما را چپه می‌کند، خانه‌های ما را چپه می‌کند که از این‌جا بروید.» آقای صمد می‌گوید که از پاکستان به این‌جا آمده‌اند و پنج سال می‌شود که در شهر کابل مسکن‌گزین هستند.

وی هرچند از برخورد مردم راضی است، اما می‌گوید که مشکلات آب آشامیدنی و عدم دسترسی به مراکز صحی در زنده‌گی روزمره‌، آنان را به ستوه آورده است.او افزود: «یک بمبه‌ی آب در نزدیک ما است که بیش‌تر اوقات از آن آب می‌آوریم. هم‌چنان یک بمبه‌ی دیگر است که بوشکه‌ی ده افغانی می‌دهد. همین‌ قسم، دوشنبه‌وار در کلینیک دوا می‌گیریم و اگر نتوانستیم، مجبور می‌شویم به شفاخانه‌های شخصی برویم.»

آقای صمد می‌گوید، با وجود کمک‌های مؤسسات مختلف از جمله سازمان غذایی جهان(WFP)، دفتر هماهنگی کمک‌های بشری سازمان ملل متحد(اوچا) و  اسلامیک ریلیف، آنان هم‌چنان با مشکلاتی روبه‌رو هستند.

بر‌اساس آمارهای کمیسیون مستقل حقوق بشر، اضافه‌تر از ۱۳ هزار فامیل اقلیت جوگی در سراسر کشور زنده‌گی می‌کنند. این فامیل‌ها از کشورهای هندوستان و پاکستان به افغانستان آمده و درصد بالایی از آنان از نعمت سواد محروم‌اند.

 

آینده‌ی وابسته به تعلیم

در همین حال، جوگی‌ها از آینده در هراس‌اند و می‌گویند که نبود مکاتب مشخص برای آن‌ها، باعث می‌شود که عقب‌مانی‌های آنان ادامه یابد.

غلام‌عباس حیدری، شغل نعت‌خوانی دارد. وی می‌گوید: «بچه‌هایم مکتب می‌روند، اما اقتصاد ما بالا نیست که از همه‌گی‌شان باخبری کنیم.» وی وجود تفاوت‌ها را تنها دلیل برای به مکتب نفرستادن فرزندانش می‌داند. آقای حیدری در جواب به این‌ پرسش که چرا پسرانش را به مکتب نمی‌فرستد، می‌گوید: «همه چیز مهیا است، لیکن وقتی آدم غریب باشد، اقتصاد ضعیف، هرچی کوشش شود، پیش نمی‌رود. هر‌کار، پیسه کار دارد.»

در همین حال، عبدالصمد می‌گوید که در صورت ایجاد مکتب مشخص برای جوگی‌ها، تمام فرزندانش را به مکتب خواهد فرستاد. وی می‌افزاید: «اولادم را روان می‌کنم. ما خوش هستیم که یک چیز یاد بگیرند و ما مردم پیش برویم. تا کی ما این قسم باشیم.»

تمنا، دختر  جوگی است و ۱۲ سال عمر دارد. وی می‌گوید: «در این‌جا مکتب جور نشده، من می‌خواهم مکتب جور شود که به مکتب برویم.» به گفته‌ی او، برادرانش هر‌روز به مسجد می‌روند و درس‌های دینی می‌آموزند.

با آن‌که فرزندان اقلیت جوگی‌ها به دلیل عدم دسترسی به شناس‌نامه از خدمات تعلیمی در کشور محروم بوده‌اند، اما آنان می‌گویند که در صورت دریافت شناس‌نامه و فراهم شدن زمینه‌ی تعلیم و تربیه، فرزندان‌شان را به مکتب خواهند فرستاد.

دکمه بازگشت به بالا