تخطی از حسن همجواری و حس هموطنی

صمد پشان

هواپیمای حامل اسد قیصر، رییس پارلمان پاکستان که به دعوت رییس مجلس نماینده‌گان عازم افغانستان بود، ظاهراً بنا به دلایل امنیتی اجازه نشست در میدان هوایی بین‌المللی کابل را نیافت. بعداً تعدادی از نماینده‌گان مجلس که دارای علایق نزدیک به ارگ هستند، در توجیه بازگرداندن هواپیمای یک مقام عالی‌رتبه کشور همسایه نوشتند: «تنها برای رییس جمهور و یا پادشاه عکس نصب می‌شود…» در کنار این، دلایل زیادی وجود دارد که نشان‌دهنده پیچیده بودن برگشت هواپیمای رییس پارلمانی پاکستان است.

این عمل حکومت افغانستان را می‌توان در چند بُعد بررسی کرد:

اول- به لحاظ تاریخی، افغانستان یگانه دولتی است که به عضویت کشور پاکستان در سازمان ملل متحد رای منفی داده است. این موضع‌گیری دولت افغانستان هرچند زیا دوام نکرد؛ اما دشمنی دیرپایی را میان دو کشور کلید زد. این عمل افغانستان در نگاه نخست تخطی از اصل حسن همجواری که اساس مناسبات دوستانه بین‌الملل را تشکیل می‌دهد، بود. بازگرداندن هواپیمای حامل یک مقام عالی‌رتبه پاکستان بدون دلایل موجه، همانند رفتار تاریخی افغانستان نسبت به پاکستان، تخطی از حسن همجواری است. یعنی حکومت افغانستان در کنار فهم بر رسمی بودن سفر رییس پارلمان پاکستان، از حضور وی در کشور جلوگیری کرد. می‌توان نتیجه گرفت که نیت نیک نسبت به گسترش داد و ستدهای دوستانه بین افغانستان و پاکستان وجود ندارد. در عین حال، پاکستان کشوری است که بدون شک کلید صلح افغانستان را حمل می‌کند و نیت خیر نسبت به صلح در افغانستان ایجاب می‌کند تا از کوچک‌ترین فرصت پیش آمده در راستای صلح، استفاده اعظمی شود. برگشت اسد قیصر از میدان هوایی کابل بدون شک حامل پیام نامیمون دیپلماتیک برای پاکستان است که قطعاً اثرات خود را روی میز مذاکرات صلح افغانستان، برجا خواهد گذاشت.

دوم- اخیراً حکومت پاکستان میزبان تعدادی از شخصیت‌های سیاسی افغانستان از جمله رییس پارلمان کشور بود. نفس این سفرها قابل بحث است و این‌که چرا افغانستان به عنوان یک کشوری با ادعاهای تاریخی به جایی رسیده است که کشور همسایه خلاف میل حاکمان آن، از شخصیت‌های سیاسی پذیرایی می‌کند، پرسشی است که باید حکومت افغانستان به آن پاسخ دهد.

در بیست سال اخیر مناسبات سیاسی افغانستان و پاکستان به گونه همه‌جانبه زیر ذره‌بین ارگ قرار داشت و همه تحرکات دیپلماتیک اعم از گمارش مهره‌ها تا دید و بازدید و ملاقات‌ها، بر محور برداشت حاکمیت کابل از مناسبات با پاکستان، به پیش رفته است. این یعنی مسوولیت عقب‌مانده‌گی سیاسی – دیپلماتیک افغانستان نسبت به پاکستان به گونه مستقیم به دوش ارگ‌ است؛ اما چرا باید رییس مجلس نماینده‌گان پاسخ آن را بدهد؟

التزام و تعهد به قانون اساسی ایجاب می‌کند که جایگاه رییس پارلمان، احترام شود؛ لذا بازگرداندن مهمان رسمی رییس مجلس نماینده‌گان افغانستان از میدان هوایی، دلیل دیگری است که اهانت به جایگاه خانه ملت، عدم التزام به قانون اساسی و در نهایت کوتاه فکری سیاسی را به نمایش می‌گذارد.

حاکمان ارگ در مناسبت‌های متعددی ثابت ساخته‌اند که به جز ملحوظات قومی و گروهی، به هیچ اصل دیگری پابند نیستند و این بر پارلمان است که تا رسیدن به ریشه مسأله، هیچ‌گونه فروگذاشت به خرچ ندهد. پارلمان باید مسوولان مربوطه را استجواب/استیضاح کند و مهم‌تر از همه باید به خانه‌تکانی اداری غرض اصلاح دارلانشای ولسی‌جرگه که بخش اعظم نابسامانی‌های اداری – تشریفاتی، به بی‌کفایتی آن‌ها برمی‌گردد، فکر کند.

دکمه بازگشت به بالا