برخورد لفظی در جریان مذاکرات: حکومت و طالبان با لحن تُند به استقبال هم رفتند

حسیب بهش

هم‌زمان با ادامه گفت‌وگوهای مقدماتی برای آغاز گفت‌وگوها مستقیم در قطر، حکومت و طالبان یک بار دیگر با لحن تُند به استقبال یک‌دیگر رفتند. امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری در بیانیه‌های اخیرش به گروه طالبان تاخته است و این گروه را «کوچک»، «زشت» و «خشن» خواند. وی برخی از شاخص‌ها را به گروه طالبان مرتبط خوانده و تصریح کرده است که این گروه در کوره جامعه ذوب خواهد شد. معاون اول ریاست جمهوری در آخرین بیانیه‌اش نیز با لحن تُند، از زورگویی دوران طالبان یاد کرد. سرور دانش،‌ معاون دوم ریاست جمهوری نیز در نشستی در بامیان، نظام طالبانی را از نگاه روح و محتوا با نظام سدوزایی‌ها و محمدزایی‌ها مقایسه کرد و گفت که هیچ تفاوتی ندارد. این موقف‌گیری‌ها اما واکنش تُند گروه طالبان را در پی داشته است. این گروه موقف‌گیری معاونان رییس جمهور را «طرح ویژه علیه صلح» دانست و آن را «غیرمسوولانه» خوانده‌ است. برخی از آگاهان اما می‌گویند، برخورد تند دو طرف می‌تواند بر رفتارها در میز مذاکره و برآیند آن تاثیر منفی بگذارد. پیش از این، دو طرف توافق کرده‌اند که از لحن خشن در جریان گفت‌وگوها با یک‌دیگر، استفاده نکنند.

۱۲ روز پس از آغاز مذاکرات صلح بین‌الافغانی، حرف‌های تندی میان مقامات حکومتی و طالبان رد و بدل می‌شود. این برخوردهای لفظی زمانی شکل گرفت که یک خبرنگار هم‌سو با طالبان در دوحه در بیست‌ودوم سنبله برخی از اعضای هیأت مذاکره‌کننده را به چالش کشید. وی در پرسش‌هایش با لحن تند، حکومت کنونی را «تقلبی» و برخاسته از اندک آرای مردم خواند. این برخورد سرانجام در بیست‌وچهارم سنبله زمانی جدی‌تر شد که امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری در یک پست فیس‌بوکی تصریح کرد، «طالبان گروه کوچک، زشت و خشن است» و «در کوره جامعه ذوب خواهند شد». افزون بر این، آقای صالح گفت که «به استثنای چند تا درس‌خوانده در پاکستان یا در تبانی با پاکستان»، هیچ افغان باسواد با طالبان هم‌سویی ندارند. وی با «زشت» خواندن طالبان، گفت که «شهرها از طالب نفرت دارند» و «روستاها نیز برای آزادی از چنگال این نیروی زشت و خشن لحظه‌شماری دارند.»

آقای صالح در آن پُست گفت که جامعه مدنی از دید طالبان در واقع «گوش‌دادن به حرف‌های تکراری ملای بی‌تصدیق و فارغ اکوره ختک در باره آخرت» است، زیرا به گفته وی، «طالب برای دنیا پیام ندارد» و پیامش در ارتباط به دنیای آخرت، «پُر از تناقض و هذیان» است. آقای صالح تصریح کرد که طالب حق دسترسی بی‌قید و شرط به علم و عرفان را به مردم نمی‌دهد یا نداده است. معاون اول ریاست جمهوری بیان داشت، دولت «یک نظام چند بُعدی و کثرت‌گرا است که مجبور است مطابق به قانون هر روز به مردم پاسخ دهد»، اما طالبان «چند نفر بی‌سوانح‌اند که حتا اجازه پوشیدن لباس با تنوع را ندارند». به باور آقای صالح، تاریخ برای طالبان با «ظهور رمز‌آلود و استخباراتی ملاعمر» آغاز شده است و دنیای پیش از آن تاریک بوده است. وی سرانجام تصریح کرد که «جمهوریت یک اکثریت ارزش‌محور و انسانی» است و طالبان در کوره جامعه ذوب می‌شوند.

معاون اول ریاست جمهوری که از چهر‌ه‌های ضدطالبانی نیز شمرده می‌شود، پیش‌تر گفته بود که هرچند نمی‌تواند به عنوان فرد با طالبان تعامل کند، اما به عنوان معاون اول ریاست جمهوری، مانع صلح نمی‌شود. وی روز دوشنبه، سی‌ویکم اسد در مراسم بزرگ‌داشت از روز جهانی صلح نیز با یادآوری از کارکرد دوره طالبان، دوباره با لحن تند سخنرانی کرد. آقای صالح از «زورگویی»، «ازدواج اجباری»، «نمازگزاری اجباری»، «خجالت‌دهی زوج‌های بی‌کودک» و برخی دیگر از مسایل دوران طالبان یاد کرد و افزود که این گروه با زیرپا گذاشتن فرهنگ‌های ملی، در پی زنده‌کردن فرهنگ مولانا سمیع‌الحق و مولانا فضل‌الرحمان بوده است. افزون بر آقای صالح، محمدسرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری نیز در برابر گروه طالبان موقف‌گیری کرد. وی نظام طالبان را با سلطنت سدوزایی و محمدزایی مقایسه کرد و افزود که این دو از نگاه روح و محتوا «هیچ تفاوتی ندارد». وی در ادامه ایجاد حکومت موقت را نیز در شرایط کنونی بی‌معنا خوانده است.

گروه طالبان روز سه‌شنبه، یکم میزان با نشر اعلامیه‌ای در مورد موقف‌گیری‌های معاونان ریاست جمهوری واکنش نشان داد. این گروه نیز با ادبیات تند سخنرانی‌های امرالله صالح و محمدسرور دانش را «غیرمسوولانه» و «طرح خاص برای علیه صلح» دانست و آن را «پروپاگند» و «عقده‌گشایی» خواند. افزون بر این موارد، طالبان برخی از مسایل در جریان دوره ۱۸ سال اخیر را در اعلامیه‌شان برجسته کردند و در برابر معاونان ریاست جمهوری موقف‌گیری کردند. این در حالی است که رییسان هیأت مذاکره‌کننده دو طرف در جریان نشست عمومی، از یک دیگری خواسته‌اند که صبر و شکیبایی پیشه کنند و از با لحن ملایم گفت‌وگوها را ادامه دهند. به گفته منابع در دوحه، این مورد حتا در اصول رفتاری مذاکرات نیز گنجانیده شده و تصریح یافته است که دو طرف از کاربرد لحن خشن در جریان مذاکرات خودداری کنند.

در همین حال، برخی از سیاسیون و آگاهان معتقدند که موقف‌گیری‌های تند می‌تواند که روند صلح را خدشه‌دار کند و کار را برای دو طرف در میز مذاکره سخت‌تر سازد. عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی در مراسم گرامی‌داشت از روز جهانی صلح، گفت که دو طرف باید در جریان ادامه مذاکرات، جانب احتیاط در گفتار را رعایت کنند. آقای عبدالله در حالی این خواست را مطرح کرد که امرالله صالح، معاون اول ریاست جمهوری پیش از وی با لحن تند بر طالبان تاخته بود. به گفته رییس شورای عالی مصالحه ملی، برای تأمین صلح نیاز به باورمندی به این روند است، زیرا به گفته او، باور، اعتقاد به صلح و استفاده از زبان صلح به هیأت مذاکره‌کننده دولت کمک می‌کند که به درستی با طالبان مذاکره‌ کند. افزون بر آقای عبدالله، برخی از آگاهان روند صلح می‌گویند که نیاز است دو طرف در «مراحل حساس گفت‌وگوها»، از صحبت‌هایی تند خودداری کنند. سیداکبر آغا، از اعضای پیشین گروه طالبان روز سه‌شنبه به روزنامه ۸صبح گفت که صحبت‌ها از یک‌سو می‌تواند کار برای هیأت مذاکره‌کننده دو طرف در دوحه را سخت‌تر سازد و از سوی دیگر، زمینه را برای افراد مخرب صلح مساعد کند. وی افزود که ادامه این روند می‌تواند حساسیت‌برانگیز باشد و سبب تاخیر و مختل‌شدن روند صلح می‌شود.

هر چند مذاکرات بین‌الافغانی در قطر گشایش یافته است، اما دو طرف هنوز نتوانسته‌اند اصول رفتاری و اجندای مذاکرات را نهایی کنند. «تعریف دو طرف جنگ کنونی» و «تعیین مبنای فقهی برای پیش‌برد مذاکرات» سبب شده بود که هیأت مذاکره‌کننده دولت و طالبان در مورد نهایی‌سازی آن به توافق نرسند، زیرا طالبان هم‌زمان با «جهاد» خواندن جنگ‌شان، فقه حنفی را «مبنای فقهی برای پیش‌برد مذاکرات» خوانده‌اند؛ مواردی که هیأت دولت با آن مخالفت کرده است. منابع اما تایید کرده‌اند که این دو موضوع حل‌شدنی است و حتا دو طرف تا حدودی بالای آن توافق کرده‌اند. با این حال، منابع در دوحه می‌گویند که هنوز هیأت دولت و طالبان در برخی از موارد تعبیر جداگانه‌ای دارند که سبب شده تا توافق روی اصول رفتاری مذاکرات هنوز نهایی نشود.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن