واکسین «دسیسه کفار و عامل بی‌غیرت شدن کودکان»؛ تبلیغ برخی امامان مساجد علیه واکسین پولیو در هرات

محمدحسین نیک‌خواه

«پولیو» بیماری کشنده‌ای است که فرد در صورت مبتلا شدن به آن دچار فلج دایمی یا مرگ می‌شود. از سال‌ها پیش نهادهای بین‌المللی صحی برای ریشه‌کن کردن این بیماری کشنده در سطح جهان تلاش‌ کرده‌اند که در نتیجه «فلج کودکان» در کشورهای آفریقایی محو شد.

در افغانستان و پاکستان با وجود اقدامات سازمان‌های بزرگ صحی هنوز هم پولیو ریشه‌کن نشده و موارد مثبت آن در برخی ولایت‌های افغانستان به ویژه ولایت‌های زون غرب مشاهده شده است.

یگانه‌ راه برای پیش‌گیری از این بیماری، تزریق واکسین پولیو به کودکان زیر پنج سال است، اما اجرای برنامه واکسین در افغانستان امری دشوار است.

مقام‌های محلی هرات تأیید می‌کنند که ملاامامان مساجد در برخی مناطق شهر برضد کارزار واکسین پولیو تبلیغ کرده و آن ‌را برای کودکان مضر دانسته‌اند. دست‌کم در دو مورد جداگانه به مردم گفته‌ شده که «واکسین پولیو سبب بی‌غیرت شدن و بی‌دین شدن کودکان می‌شود و دسیسه‌ای از سوی کفار است.» این مسأله سبب شده که بیش‌تر خانواده‌هایی که در منطقه‌شان تبلیغ شده است، کودکان‌شان را واکسین نکنند. افزون بر این مشکلات امنیتی نیز از عمده‌ترین چالش‌ها بر سر راه کارزار واکسین است.

طالبان از چندی پیش اجازه نمی‌دهند که اعضای گروه‌های صحی برای واکسین به درب خانه‌های افراد در برخی ولسوالی‌ها بروند و این امر نگرانی جدی‌ای را برای مقام‌های صحی هرات به ‌باور آورده است.

 

پولیو چیست؟

براساس معلومات ارایه شده از سوی وزارت صحت‌ عامه افغانستان، پولیو یا فلج کودکان مرض ویروسی حاد و فوق‌العاده ساری بوده که عامل آن ویروس «Polio» است که از خانواده «Enter Virus» می‌باشد. بیش‌تر، کودکان زیر سن پنج سال مصاب به این ویروس می‌شوند.

ویروس پولیو سه شکل متفاوت دارد که شامل اشکال ۱، ۲ و ۳ می‌شود و عمده‌ترین سبب پولیو در جهان ویروس شکل ۱ است.

۹۰ تا ۹۵ درصد واقعات پولیو، بدون اعراض و علایم است. ۴ تا ۸ درصد واقعات مصاب شدن کوچک با تب خفیف، التهاب گلو، استفراغ، درد شکم، بی‌اشتهایی و خسته‌گی مشخص می‌شود. در چنین حالتی امکان درمان بیمار وجود دارد و از فلج پیش‌گیری می‌شود، اما اگر بدن فرد در برابر ویروس حساس نباشد، ممکن است تا چند ماه بیماری تشخیص نشود.

این ویروس فوق‌العاده ساری است. حداقل ۹۰ درصد کسانی‌ که مصاب به آن می‌شوند، علایم مرض را از خود تبارز نداده و از آن آگاه نمی‌شوند. همین که نشانه‌های مرض ظاهر شود، قابل درمان نیست.

این‌که چرا فیصدی کم عفونت با پولیو منجر به فلج می‌شود، تا هنوز دانسته نشده است، اما چندین فاکتور کلیدی خطر شناسایی شده که احتمال فلج را در شخص مصاب با ویروس بالا می‌برد. پولیو از معدود مرض‌هایی است که مانند سرخکان و چیچک امکان محو کردن آن وجود دارد.

با وجود تلاش نهادهای جهانی صحی، این بیماری کشنده هنوز در افغانستان و پاکستان محو نشده است و مشکلات امنیتی و جنگ راه ریشه‌کن کردن آن‌ را در افغانستان دشوار کرده است.

 

تبلیغات علیه کارزار واکسین

در محوطه شفاخانه حوزه‌ای هرات کارمندان صحی در حال واکسین کردن کودکان زیر پنج سال بودند. صدیقه، مادر کودک یک‌ساله‌ای بود که هنگام ورود به شفاخانه طفل خود را واکسین کرد. او از طریق رسانه‌ها در مورد خطرهای بیماری پولیو آگاه شده است و از همین سبب نمی‌خواهد کودکش در آینده مصاب به این بیماری کشنده شود.

جواد شریفی، از کارمندان صحی، پس از انداختن قطره‌های واکسین به دهان یکی از کودکان، از مشکلات کارزار واکسین قصه کرد. او گفت که برخی افراد در مناطق روستایی و حتا بخش‌هایی از شهر هرات برضد واکسین تبلیغ کرده و مانع اجرای آن می‌شوند.

جلیل‌احمد شیرزاد، دیگر کارمند صحی، نیز با تأیید گفته‌های همکارش می‌افزاید که افرادی برضد کارزار واکسین پولیو تبلیغ می‌کنند و مردم از همین سبب حاضر نمی‌شوند کودکان‌شان را واکسین کنند.

مسوولان ریاست ارشاد، حج و اوقاف هرات در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌پذیرند که برخی ملاامامان مساجد در برابر کارزار واکسین پولیو تبلیغ کرده و از مردم خواسته‌اند کودکان‌شان را واکسین نکنند.

عبدالغنی جمشیدی، معاون ریاست حج و اوقاف هرات، می‌گوید که کارمندان این نهاد با کسانی ‌که برضد پولیو تبلیغ کرده بودند، برخورد کرده‌اند. او می‌افزاید که تاکنون دست‌کم دو مورد شکایت در پیوند به تبلیغ ملاامامان برضد کارزار واکسین پولیو به ریاست حج و اوقاف رسیده است. در یکی از موارد ملاامام مسجدی در منطقه «نوآباد فرقه» به مردم گفته بود که «واکسین پولیو دسیسه‌ی کفار است و اگر کودکان واکسین شوند، درآینده بی‌غیرت و بی‌دین خواهند شد.»

در مورد دیگر یک عالم دین در منطقه «مسلخ» به مردم گفته‌ بود: «واکسین پولیو ادرار کفار است که در دهان کودکان مسلمان ریخته می‌شود و از دیدگاه اسلام جواز شرعی ندارد.»

آقای جمشیدی می‌گوید که ریاست حج و اوقاف هرات در هر دو مورد با افرادی که در برابر کارزار واکسین تبلیغ کرده بودند، برخورد کرده و اجازه نمی‌دهد که این افراد سلامتی کودکان را تهدید کنند.

 

واکسین پولیو از دیدگاه اسلام مشکلی ندارد

مسوولان ریاست ارشاد، حج و اوقاف هرات به روزنامه ۸صبح می‌گویند که براساس آموزه‌های اسلامی پیش‌گیری از بیماری وظیفه هر فرد مسلمان است و اجرای کارزار واکسین پولیو نیز راهی برای پیش‌گیری از بیماری است و مشکلی ندارد.

عبدالغنی جمشیدی، معاون این ریاست، تأکید دارد که نماینده حج و اوقاف عضو دایمی کمیسیون دولتی پولیو در هرات است و با دیگر نهادها در این زمینه همکاری می‌کند. آقای جمشیدی اضافه می‌کند که در هنگام آغاز کارزارهای واکسین پولیو تمامی ملاامامان و خطیب‌های مساجد در سراسر هرات مکلف می‌شوند که در خطبه‌های نماز جمعه در مورد اهمیت واکسین برای مردم صحبت کرده و خانواده‌ها را برای انجام واکسین و همکاری با کارمندان صحی تشویق کنند. به گفته‌ی او در جلسات هفته‌وار ریاست حج و اوقاف با خطیب‌ها و ملاامامان مساجد بازهم بر پشتی‌بانی عالمان دین از کارزار واکسین و همکاری با کارمندان صحی تأکید می‌شود.

از دید معاون ریاست حج و اوقاف هرات در آموزه‌های اسلامی مانعی برای استفاده از واکسین ذکر نشده است و اگر فردی خلاف این عقیده دارد، با سند و منطق باید عالمان دین و ریاست حج و اوقاف را قانع کند.

از سوی هم برخی اعضای شورای ولایتی هرات کارکرد تیم‌های صحی کارزار پولیو با وصف چالش‌هایی که در اجرای کارزارهای واکسین وجود دارد را قابل قبول می‌دانند. داکتر نوراحمد حیدری، از اعضای شورای ولایتی هرات، به روزنامه ۸صبح می‌گوید مشکلاتی در اجرای کارزار پولیو در این ولایت وجود دارد که باید با همکاری و هم‌آهنگی مردم و نهادهادی حکومتی برطرف شود. به گفته‌ی آقای حیدری مشکلات بیش‌تر در ولسوالی‌ها و مناطق دور‌دست احساس می‌شود و باید با اجرای دقیق کارزارهای واکسین پولیو، نگرانی‌های موجود برطرف شود.

 

تقابل طالبان با واکسین در ولسوالی‌ها

وضع محدودیت از سوی طالبان در برابر کارزار واکسین پولیو در هرات نگرانی مقام‌های صحی را به همراه داشته است. مسوولان ریاست صحت‌ عامه هرات به روزنامه ۸صبح می‌گویند طالبان از چندی پیش به کارمندان صحی اجازه نمی‌دهند که برای اجرای کارزار واکسین به دروازه خانه‌های مردم در برخی ولسوالی‌ها بروند.

داکتر محمدآصف کبیر، معاون ریاست صحت ‌عامه هرات، این اقدام طالبان را خطری بزرگ در راه محو بیماری پولیو در هرات و زون غرب کشور می‌داند. پنج ولسوالی در وادی شیندند، پشتون‌زرغون، کهسان، فارسی، کشک‌ کهنه، کشک ‌رباط سنگی، گلران و بخش‌هایی از ولسوالی گذره  و غوریان مناطقی است که طالبان اجازه نمی‌دهند کارزار واکسین در درب خانه‌های مردم اجرا شود و تیم‌های واکسین در مراکز صحی ولسوالی‌ها مستقر می‌شوند.

چندی پیش دو مورد مثبت پولیو در منطقه «بکوه» فراه و ولایت بادغیس مشاهده شد؛ این زنگ خطری بود برای مقام‌های صحی در مورد خطر محو نشدن ویروس کشنده پولیو و تداوم این بیماری در زون غرب کشور.

معاون ریاست صحت ‌عامه هرات می‌گوید که ممانعت طالبان از کار تیم‌های صحی، خطر گسترش بیماری فلج کودکان در زون غرب کشور را افزایش داده است. او از طالبان می‌خواهد که مسایل صحی و مواردی که با جان انسان‌ها پیوند دارد را سیاسی نکرده و اجازه دهند کارزار واکسین بدون محدودیت در تمامی مناطق هرات و زون غرب کشور اجرایی شود.

با این حال مقام‌های محلی هرات نیز وضع محدودیت در برابر کارزار واکسین پولیو در برخی مناطق این ولایت را تأیید می‌کنند. جیلانی فرهاد، سخنگوی والی هرات، می‌گوید که اداره محلی در تلاش است تا موانع اجرای کارزار واکسین پولیو را برطرف کند.

عبدالاحد ولی‌زاده، سخنگوی فرماندهی پولیس هرات، نیز در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح وجود برخی مشکلات امنیتی در ولسوالی‌ها و مناطق دوردست در برابر کارزار واکسین را تأیید می‌کند، اما از دید او این مشکلات زیاد جدی نیست و پولیس آماده است امنیت تیم‌های صحی را تأمین کند.

مهم‌ترین مسأله در مورد بیماری پولیو این است که پولیو تداوی ندارد و تنها راه پیش‌گیری و مصون ماندن از شر آن، تزریق واکسین است و تبلیغات برضد کارزار واکسین و وضع محدودیت از سوی طالبان هم برای مردم و هم برای مسوولان صحی مایه‌ی نگرانی است.

دکمه بازگشت به بالا