امریکا: طالبان در ایجاد دولت فراگیر کوتاهی کرده‌اند

حسیب بهش

وزارت خارجه امریکا می‌گوید که حتا در بدبینانه‌ترین حالت، پیش‌بینی نشده بود که افغانستان با وجود سربازان امریکایی، در ۱۱ روز به دست طالبان بیفتد و ارتشی که ۲۰ سال روی آن سرمایه‌گذاری شده بود، از هم بپاشد. به گفته مقامات این کشور، اداره بایدن مجبور بود که گزینه خروج را روی دست گیرد؛ زیرا در غیر آن امریکا باید برای ادامه جنگ در افغانستان، نیروهای اضافی می‌فرستاد. آنان تصریح می‌کنند که در میان کشورها، تنها چین و روسیه به عنوان رقبای استراتژیک و ایران و کوریای شمالی به عنوان دشمنان امریکا خواستار ماندن نیروهای این کشور در افغانستان بودند. با این حال به باور امریکا، طالبان نتوانسته‌اند حکومت فراگیر با معیارهای بین‌المللی تشکیل دهند و در کنار آن، برای کسب مشروعیت، به عملی کردن انتظارات و تعهدات در زمینه حقوق بشری نیاز دارند. این کشور گفته است که کمک‌هایش را به مردم افغانستان ادامه می‌دهد، اما این کمک‌ها هیچ‌گاهی از طریق دولت طالبان صورت نمی‌گیرد. در همین حال برخی از اعضای مجلس نماینده‌گان امریکا دولت آن کشور را به دلیل چگونه‌گی خروج و جا گذاشتن ترجمان‌ها در افغانستان، به خیانت متهم می‌کنند و می‌گویند که خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، «فاجعه بی‌رحمانه با ابعاد افسانه‌ای» بوده است.

کمیته روابط خارجی مجلس نماینده‌گان آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آن کشور را روز سه‌شنبه، بیست‌وسوم سنبله به نشست استماعیه فراخواند. برگزاری این نشست پس از آن مطرح شد که دو نماینده جمهوری‌خواه به دلیل عملی نشدن درست روند خروج از افغانستان، از عملکرد اداره بایدن، به‌ویژه آنتونی بلینکن انتقاد کردند. بلینکن به‌شکل ویدیویی در این نشست حضور یافت که واکنش‌هایی نیز در میان اعضای کنگره به دنبال داشت. وزیر خارجه امریکا در این نشست به‌گونه مفصل به چگونه‌گی سقوط کابل، رویکرد امریکا و آینده حکومت طالبان پرداخت و از تصمیم اداره بایدن در مورد خروج از افغانستان دفاع کرد.

فکر نمی‌کردیم که کابل در حضور نیروهای امریکایی سقوط کند

بلینکن در مورد خروج نیروهای امریکایی از افغانستان گفت که بایدن با انتخاب «پایان جنگ یا تشدید آن» روبه‌رو بود؛ زیرا به گفته او، طالبان در زمان آغاز اداره جدید امریکا، حضور نظامی قوی در افغانستان داشتند. وزیر خارجه امریکا خروج نیروهای امریکایی را بخشی از برنامه‌هایی دانست که دونالد ترمپ، رییس جمهور پیشین امریکا، روی دست گرفته بود. او گفت که بایدن باید به توافق با طالبان متعهد می‌ماند و اگر تعهداتش را عملی نمی‌کرد، حملات طالبان بر نیروهای امریکایی و متحدانش از سر گرفته می‌شد. بلینکن تصریح کرد که در چنین شرایطی، امریکا باید نیروهای بیش‌تری برای دفاع از خود و جلوگیری از تسلط طالبان به افغانستان اعزام می‌کرد و افزون بر متحمل شدن تلفات، در بهترین حالت، بن‌بست پابرجا می‌ماند.

 به گفته بلینکن، هیچ مدرکی مبنی بر این‌که ماندن طولانی‌مدت در افغانستان سبب مستحکم‌تر شدن نیروهای امنیتی افغان می‌شد، وجود ندارد. او گفت که اگر چنین کاری در جریان ۲۰ سال با مصرف شدن صدها میلیارد دالر، ارسال تجهیزات و آموزش‌دهی صورت نگرفت، در یک، پنج یا ۱۰ سال دیگر نیز امکان‌پذیر نیست. با این حال بلینکن تصریح کرد که برعکس آن، چین و روسیه به‌عنوان رقبای استراتژیک و ایران و کوریای شمالی به‌عنوان دشمنان امریکا خواستار ادامه طولانی‌ترین جنگ این کشور و گیرماندن نیروهای امریکایی در افغانستان بودند.

او گفت که اداره بایدن در جریان خروج به مصونیت شهروندان امریکایی و افغان‌هایی که با آنان کار کرده‌اند، متوجه بوده است. بلینکن انتقاد کرد که ترمپ در جریان نُه ماه پس از اعلام موعد خروج، برای گرفتن مصاحبه از ۱۷۰ هزار نفری که در برنامه ویزای ویژه مهاجرتی «SIV» اشتراک کرده بودند، هیچ اقدام جدی نکرده بود و بایدن به یک‌باره‌گی این روند را تسلیم گرفت. او گفت که در گام اول افراد غیرضروری از افغانستان خارج شدند و در ادامه با حضور کارمندان مورد نیاز، روند مصاحبه با این افراد تسریع یافت.

بلینکن اما تصریح کرد که روند تخلیه اضطراری در کابل با فروپاشی ارتش افغانستان هم‌زمان بود. او گفت که تصور نمی‌کردند کابل سقوط کند. وزیر خارجه امریکا افزود: «در جریان سال، ما پی‌هم در حال ارزیابی قدرت استقامت آنان (نیروهای امنیتی افغان و طالبان) و در نظر گرفتن سناریوهای متعدد بودیم. حتا در بدبینانه‌ترین ارزیابی‌ها پیش‌بینی نمی‌شد که کابل در حضور نیروهای امریکایی سقوط کند. او به سخنان مارک میلی، رییس ستاد مشترک ارتش امریکا، اشاره کرد که گفته بود: «هیچ چیزی من یا دیگران ندیدیم که سقوط ارتش و دولت را در ۱۱ روز نشان دهد.»

ادامه تلاش‌ها برای خروج امریکایی‌ها و افغان‌هایی که زیر تهدید قرار دارند

با این حال وی گفت که با وجود طیف وسیعی از حوادث احتمالی، اداره بایدن برنامه‌ریزی‌هایی داشت و همان برنامه‌ها سبب شد که سفارت و کارمندان آن در جریان ۴۸ ساعت به میدان هوایی کابل منتقل شوند. او گفت که در این جریان ارتش نیز در حالت آماده‌باش درآمد تا میدان هوایی کابل را مصون سازد و روند تخلیه در جریان ۷۲ ساعت آغاز شود. به گفته بلینکن، امریکا در این جریان ۵۵ هزار تماس تلفنی و ۳۳ هزار ایمیل  دریافت کرد که تعدادی از آن هنوز زیر کار است. او گفت که در جریان تخلیه یک حمله نیز از سوی داعش رخ داد که در نتیجه آن، ۱۳ سرباز امریکایی کشته و ۲۰ تن دیگرشان زخمی شدند. با این حال وی تصریح کرد در این جریان ۱۲۴ هزار نفر به مکان‌های امن منتقل شدند. بلینکن در مورد شمار افرادی که ویزای ویژه مهاجرتی دارند و در افغانستان مانده‌اند، معلومات نداد. او هم‌چنان شمار افرادی که بدون سند خارج شده‌اند را نیز مشخص نکرد.

وزیر امور خارجه امریکا افزود که ماموریت نظامی امریکا در ۳۱ آگست پایان یافت و اکنون یک «ماموریت دیپلماتیک» آغاز شده است. او گفت که در جریان انتقال روند عملیات دیپلماتیک امریکا به دوحه، تیم جدید سفارت آن کشور تلاش می‌کند تا زمینه پیوستن متحدان امریکا در آن‌جا را فراهم سازد. بلینکن افزود که در دومین گام، تلاش‌های بدون وقفه ادامه می‌یابد تا به دیگر شهروندان امریکایی و افغان‌هایی که با امریکا و متحدانش کار کرده‌اند، کمک شود. او انجام پروازهای چارتری را نتیجه تلاش امریکا، قطر و ترکیه دانست و گفت که این کار به برنامه‌های جدی برای بازگشایی میدان هوایی کابل بسته‌گی داشت. با این حال وی به‌گونه تلویحی تأیید کرد که در مواردی طالبان مانع پروازهای چارتری شده‌اند.

به گفته بلینکن، دست‌کم ۱۲ شهروندان امریکایی افغانستان را از راه زمینی ترک کردند و تماس‌ها برای خروج شهروندان امریکایی که در افغانستان مانده‌اند، هم اکنون ادامه دارد. او  زمان‌بر بودن روند هماهنگی، تمایل به ماندن و مشکلات صحی را از دلایل اصلی ماندن شهروندان امریکایی در افغانستان خواند. براساس آمارهای ارایه شده از سوی وی، هم اکنون حدود ۱۰۰ شهروند امریکایی در افغانستان حضور دارند. وزیر خارجه امریکا گفت که این کشور در پی کمک به شهروندان امریکایی است که نیت رفتن دارند. او افغان‌هایی که به امریکایی‌ها کمک کرده‌اند را نیز بخشی از این کمک‌ها دانست.

طالبان برای کسب مشروعیت به عملی کردن انتظارات و تعهدات بین‌المللی نیاز دارند

هم‌زمان با این، بلینکن گفت که طالبان به استفاده نشدن خاک افغانستان از سوی گروه‌های تروریستی متعهد شده‌اند. او افزود که امریکا در این مورد خود را مسوول می‌داند و تعهد به طالبان به این معنا نیست که امریکا تنها بر آنان تکیه کند. وزیر خارجه امریکا تصریح کرد که آن کشور تهدیدها را هُشیارانه نظارت می‌کند و توانایی قوی مبارزه با تروریسم را در منطقه حفظ کرده است. او گفت که این مبارزه در نقاط مختلف جهان توسط نیروهای نظامی آن کشور و از طریق هوا انجام می‌شود.

بلینکن افزود که امریکا به بیانیه ۱۰۰ کشور جهان و قطع‌نامه شورای امنیت سازمان ملل متحد پیوست که انتظارات جامعه بین‌المللی از یک دولت تحت رهبری طالبان را مشخص می‌کند. او تضمین آزادی سفر، اجرای تعهدات در زمینه مبارزه با تروریسم، حمایت از حقوق اولیه مردم افغانستان به شمول زنان و اقلیت‌ها و ایجاد یک دولت فراگیر را بخشی از انتظارات امریکا از طالبان خواند. او افزود که مشروعیت بین‌المللی طالبان به رفتار آنان بسته‌گی دارد. به گفته وزیر خارجه امریکا، اگر طالبان انتظارات و تعهدات اساسی در زمینه حقوق بشر را برآورده نکنند، حمایت و مشروعیت جامعه بین‌المللی را نخواهند داشت.

او گفت که شورای امنیت سازمان ملل متحد هم اکنون تلاش دارد که این انتظارات را روشن سازد و کشورهای دیگر را نیز در آن دخیل کند. وزیر خارجه امریکا هم‌چنان افزود که امریکا به کمک‌های بشردوستانه‌اش از افغانستان ادامه می‌دهد. او اما تصریح کرد که این کمک‌ها از طریق دولت طالبان انجام نمی‌شود؛ بلکه توسط سازمان‌های مستقل غیردولتی و سازمان ملل متحد صورت می‌گیرد. به باور بلینکن، طالبان در معیارهای ایجاد دولت فراگیر کوتاهی کرده‌اند و این روند از سطح معیارهای جامعه بین‌المللی پایین‌تر است. او هم‌چنان تصریح کرد که برخی از اعضای کابینه طالبان دارای سوابق چالش‌برانگیز هستند. هدف او از این بحث، حضور سراج‌الدین حقانی، سرپرست وزارت امور داخله طالبان، در فهرست سیاه امریکا بود که اداره فدرال امریکا برای ردیابی وی ۱۰ میلیون دالر تعیین کرده است.

سقوط افغانستان فاجعه بی‌رحمانه با ابعاد افسانه‌ای بود

این اما پایان ماجرا در نشست استماعیه کمیته روابط خارجی مجلس نماینده‌گان امریکا نبود. اعضای مجلس نماینده‌گان امریکا در این نشست از عملکرد اداره بایدن انتقاد کردند. دست‌کم سه عضو کنگره امریکا خواستار استعفای آنتونی بلینکن شدند. برخی از اعضای کنگره، اداره بایدن را مقصر وضعیت افغانستان خواندند؛ زیرا به گفته آنان، بایدن تسلط سریع طالبان بر افغانستان را پیش‌بینی نکرده بود. مارک گرین، عضو کنگره، هم‌چنان دولت و سازمان استخبارات امریکا (CIA) را متهم کرد که فاقد اطلاعات برای پیش‌بینی سریع وضعیت بودند و این کار سبب کاهش اعتماد بر دولت آینده امریکا در راستای امنیت ملی آن کشور می‌شود.

شماری دیگر از اعضای مجلس نماینده‌گان امریکا دولت بایدن را مقصر حمله اخیر بر میدان هوایی کابل خواندند. تیم بورچت گفت که خون سربازان امریکایی بر گردن بلینکن و دولت بایدن است. او از بلینکن خواست که ماهیت طالبان را به‌عنوان «سازمان تروریستی» تایید کند که پس از انجام  این کار توسط بلینکن، وی جویای چرایی مذاکره با چنین گروهی شد. لی زلدین، عضو کنگره امریکا، بلینکن را به دروغ‌گویی و گمراه کردن مردم امریکا متهم کرد. او گفت که امریکا نباید هنگام تخلیه کابل خودسرانه عمل می‌کرد و باید به طالبان می‌گفت که تا زمان برگشتن آخرین امریکایی از افغانستان، آن کشور را ترک نمی‌کند.

برخی دیگر از اعضای کنگره، اداره بایدن و امریکا را به «خیانت در افغانستان» متهم کردند. مایکل مک‌کول، عضو ارشد کنگره، گفت که خروج امریکا از افغانستان «یک فاجعه بی‌رحمانه با ابعاد افسانه‌ای» بود. او گفت هیچ‌گاه باور نداشت که شاهد تسلیم بی‌قید‌و‌شرط به طالبان باشد. مک‌کول امریکا را به دلیل این‌که هزاران درخواست‌کننده ویزای ویژه مهاجرتی،‌ به شمول مترجمان را در افغانستان جا گذاشته و به جای آن‌ها، افراد عادی را آورده است، به خیانت متهم کرد. او افزود که جایگاه امریکا در صحنه جهانی بسیار کاهش یافته است و در نتیجه این اقدامات، دشمنان امریکا از ایالات متحده نمی‌ترسند و متحدان نیز به آن اعتماد ندارند.

گفتنی است که امریکا در ۳۱ آگست سال روان میلادی به دو دهه حضورش در افغانستان پایان داد. خروج نیروهای امریکایی و سقوط یک‌باره کابل با موجی از انتقادها همراه است. با این حال، طالبان تنها سه هفته پس از سقوط کابل، ترکیب کابینه حکومت سرپرست‌شان را اعلام کردند. هرچند مقام‌های طالبان گفتند که توقع دارند جامعه جهانی حکومت آنان را به رسمیت بشناسد، اما تاکنون هیچ کشوری به‌گونه رسمی در مورد حکومت آنان موقف‌گیری نکرده است. امریکا و شماری از کشورها پیش از این گفته بودند که هنوز برای به رسمیت شناختن حکومت طالبان زود است و این تصمیم پس از بررسی عمکرد آنان گرفته خواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا