خروج نظامی امریکا و تردیدها در مورد آینده افغانستان

عبدالوارث سیغانی، استاد دانشگاه

بحث خروج نیروهای امریکا از افغانستان درست زمانی جدی شده است که تهدیدها برای این کشور پابرجا است و سطح خشونت‌ها نیز کاهش نیافته است. هنوز تروریسم برای افغانستان و کشورهای دیگر تهدید جدی تلقی می‌شود.

اصول تعریف شده حضور امریکا در افغانستان، کاهش خشونت‌ها، منع کشت مواد مخدر و نابودی گروه‌های تروریستی به خصوص شبکه القاعده بود. این در حالی است که تاکنون هیچ نهاد ملی و بین‌المللی به گونه رسمی تایید نکرده که گروه القاعده در افغانستان نابود شده است. برعکس، بارها بیان شده است که طالبان در بخش‌هایی از افغانستان با شبکه القاعده همکاری مشترک دارند.

فعالیت گروه‌های هراس‌افگن در افغانستان، عدم کاهش خشونت‌ها و بحث خروج نظامی امریکا از این کشور، سناریوهای زیادی را در برابر افغانستان قرار می‌دهد. اکنون پرسش اساسی این است که آیا واقعاً امریکا در این مقطع سرنوشت‌ساز افغانستان را به طور کامل ترک می‌کند؟

کنستانتین سیوکوف، کارشناس ارشد مسایل نظامی روسیه به این عقیده است که عقب‌نشینی نیروهای امریکا از افغانستان، بیان‌گر شکست واشنگتن در طولانی‌ترین جنگ این کشور قلمداد می‌شود. وی می‌‌افزاید که امریکا در ۲۰ سال گذشته نتوانست به اهدافش در افغانستان برسد و یا آن را تثبیت کند.

در همین حال، یک رسانه امریکایی (گری‌زون) نوشته است که جو یایدن، رییس جمهور امریکا در پی خصوصی‌سازی جنگ افغانستان است تا بتواند اذهان عامه را در امریکا نسبت به جنگ افغانستان آرام سازد. این رسانه هم‌چنان نوشته است که در حال حاضر ۱۸ هزار نیروی قراردادی وزارت دفاع امریکا در افغانستان حضور دارند که این رقم، بیش‌ از هفت برابر نظامیان امریکایی مستقر در افغانستان است.

حقیقت امر این است که امریکا به دلیل اهمیت بالای ژئواستراتژیک افغانستان، این کشور را ترک نمی‌کند. افغانستان با چنین و ایران مرز مشترک دارد و به روسیه نیز نزدیک است. حضور در افغانستان امریکایی‌ها را قادر می‌سازد که در نزدیکی دشمنان خود پایگاه داشته باشند و تمامی موضوعات را از نزدیک دنبال کنند.

موضوع سپردن مسوولیت جنگ افغانستان به شرکت‌ خصوصی بلک‌واتر در زمان حکومت دونالد ترمپ، رییس جمهور پیشین امریکا نیز مطرح بود؛ اما تحقق نیافت. در آن زمان، این طرح در افغانستان با واکنش حکومت وحدت ملی روبه‌رو شد. رییس جمهور غنی، عبدالله عبدالله رییس اجراییه و سیاسیون با این طرح مخالفت کردند و گفتند که حضور شرکت‌های خصوصی جنگ، مورد قبول دولت افغانستان نیست.

گری‌زون در ادامه نوشته است که حضور گسترده نیروهای قراردادی در افغانستان منعکس‌کننده استراتژی واشنگتن برای واگذاری جنگ افغانستان به شرکت‌های امنیتی خصوصی و راه حلی برای فاصله گرفتن از جنگ و انتقادات است.

افغانستان به دلیل مهم بودن موقعیت جغرافیایی‌اش برای امریکا اهمیت استراتژیک فراوان دارد. به نظر نمی‌رسد که ایالات متحده، افغانستان را به طور کامل ترک کند. رقابت اقتصادی امریکا با چین تازه آغاز شده است و با گذشت هر روز پیچیده‌تر می‌شود. در این رقابت، امریکا به حضور نظامی در افغانستان نیازمند است.

این‌که ایالات متحده امریکا با کدام مکانیسم می‌خواهد در افغانستان حضور نظامی داشته باشد، در آینده نزدیک روشن خواهد شد.

پرسش و نگرانی دیگر این است که اگر امریکا افغانستان را به لحاظ نظامی برای همیشه ترک کند، سرنوشت دولت و ملت افغانستان چه خواهد شد؟ این مسأله نیز از مباحث مهم است که باید به آن پرداخته شود تا دورنمای افغانستان روشن باشد.

بزرگ‌ترین چالش در برابر آینده افغانستان، ادامه جنگ گروه طالبان، القاعده و داعش است که هرکدام آنان برای افغانستان تهدیدی جدی تلقی می‌شود. در این مورد نیز جریان‌های سیاسی غفلت نخواهند کرد و آماده دفاع از مناطق مسکونی خویش خواهند شد. نمونه بارز آن، اقدامات احمد مسعود، فرزند احمدشاه مسعود، قهرمان ملی افغانستان است که در یکی از مصاحبه‌هایش گفت که برای وضعیتی که پروسه صلح به شکست بینجامد و جنگ تشدید شود، نیز آماده‌گی دارد.

تشدید و تداوم خشونت‌های طالبان بیش‌تر از این برای مردم افغانستان قابل تحمل نیست. مردم دیگر حاضر نیستند، ظلم طالبان را تحمل کنند. اگر دولت در این زمینه توجه نکند، بحران بزرگ‌تر پیش ‌روی مردم افغانستان قرار است: این بحران، جنگ داخلی است.

حکومت افغانستان و طرف‌های سیاسی در این زمینه مسوولیت دارند تا برنامه دفاع از کشور را روی دست بگیرند و در این مقطع سرنوشت‌ساز پیام واضح به جامعه جهانی داشته باشند. به جامعه جهانی گفته شود که جنگ افغانستان نه تنها برای افغانستان، بلکه برای همه کشورها تهدید تلقی می‌شود. بنابراین، نباید افغانستان در این جنگ، تنها گذاشته شود.

دکمه بازگشت به بالا