انواع ماسک‌های تنفسی

میترا دهیار، فارمسست

با توجه به بحث شیوع و بروز امراض ایپدمیک و پندمیک بیماری‌های مسری مانند «کوروناویروس» و «آنفلوانزای N1H1» ممکن است به مردم توصیه شود تا با به کارگیری «ماسک تنفسی» از خود محافظت کنند. لازم می‌دانم تا شهروندان با انواع این ماسک‌ها قدری آشنایی داشته باشند.

ماسک‌های جراحی یا Surgical masks

ماسک جراحی وسیله‌ای یک بار مصرف و  loose-fitting یا ماسک سبک بوده که دهن و بینی را پوشانیده و باعث ایجاد یک سد فزیکی بین دهان و بینی فرد پوشنده ماسک و آلوده‌کننده‌های احتمالی بوده و در موارد عاجل، در محیط آلوده به طور فوری پو‌شیده می‌شود.

  • ماسک‌های جراحی باعث جلوگیری از شیوع عفونت بین افراد بیمار و سالم می‌گردد.
  • هم‌چنین هنگام انتقال بیماران عفونی از سوی متخصصان مراقبت‌های بهداشتی یا در محل جراحی استفاده می‌شود.
  • ماسک‌های جراحی از انتقال مایعات بدن از متخصص پزشکی به بیمار جلوگیری کنید.
  • ماسک‌های جراحی برای محافظت در برابر ذرات معلق عفونی در هوا، عموماً در حین عمل جراحی به کار گرفته می‌شوند. این ماسک‌ها برای پوشاندن دهان و بینی فرد طراحی شده و می‌توانند ورود ذرات بزرگ و ترشحات را به سیستم تنفسی مسدود کنند. اما ذرات کوچک ممکن است از آن‌ها عبور کنند. بنا بر آن پوشیدن این ماسک‌ها برای دوکتورانی که با مریضان وخیم امراض ویروسی سر‌وکار دارند، توصیه نمی‌شود؛ زیرا این ماسک‌ها شل یا loose-fitting بوده و کاملاً به صورت نچسبیده به کار گرفته می‌شود که در اطراف بینی هنوز مجرایی برای داخل شدن ویروس‌ها وجود دارد. داکتران و کارمندان بخش مراقبت‌های ویژه باید از ماسک‌های N95 و یا ماسک فیلتر‌دار FFP3 استفاده کنند‌. ولی در صورت نبود یا کمبود ماسک، می‌توانند از ماسک‌های پزشکی یا جراحی استفاده کنند. برای داکتران مرد که ریش بلند دارند، توصیه می‌شود ریش خود را کوتاه کنند تا این ماسک‌های کاملاً به صورت بچسبند و یا ‌fit شوند. ماسک N95 از نفوذ ۹۵٪ ذرات بسیار کوچک جلوگیری کرده و بر خلاف ماسک‌های جراحی‌، ماسک N95 با امنیت بیش‌تری روی صورت قرار می‌گیرد و می‌تواند ورود ۹۵٪ از ذرات بسیار کوچک را مانع شود‌.

قبل از استفاده از ماسک‌های جراحی، باید چه چیزی را بدانیم؟

  • ماسک‌های جراحی شما را از آلوده‌گی کامل محافظت نمی‌کند.
  • هنگام مرطوب شدن ماسک با بزاق یا مایعات دیگر بدن‌، ماسک‌ها باید عوض شوند، زیرا خاصیت محافظتی خود را از دست می‌دهند.
  • ماسک‌های جراحی براساس نیازهای خاص آزمایشی برای تمام آلوده‌کننده‌ها تست یا آزمایش خاص نمی‌شوند.
  • هرگز ماسک‌های جراحی استفاده شده را به طور مجدد استفاده، شستشو یا ضد عفونی نکنید.
  • هرگز ماسک‌های جراحی را با دیگران به اشتراک نگذارید.
  • ماسک‌های بعد از استفاده شده یا آغشته شده را درون یک کیسه پلاستیکی گره خورده قرار دهید تا از دوباره مرطوب شدن یا dripping آن جلوگیری شود.

Respiratory Protection Mask یا ماسک‌های محافظتی سیستم تنفسی

  • میزان تنفس معمولی برای یک بزرگ‌سال سالم در حالت استراحت ۱۲-۲۰ نفس در دقیقه است.
  • یک انسان که ۷۰ کیلوگرام وزن دارد، روزانه ۲۰ متر مکعب هوا را تنفس می‌کند. این، نشان‌دهنده اهمیت تصفیه هوا در زنده‌گی انسان است و باید هوایی را که تنفس می‌کنیم، عاری از آلوده‌گی باشد.
  • آلوده‌گی هوا به گرد و غبار، یک تهدید اساسی برای سلامتی انسان است.
  • فرآیند حذف ذرات پراکنده در هوا توسط محیط متخلخل را پروسه فلترکردن یا تصفیه هوا گویند و ماسک‌های تنفسی فلتر‌کننده هوا هستند.
  • ذرات پراکنده یا آلوده‌کننده در هوا، ممکن است جامد یا مایع باشند، در حالی که محیطی که در آن پراکنده می‌شوند، ممکن است گاز (بیش‌تر هوا) یا مایعات باشد.
  • مواد اولیه‌ای که برای ساخت ماسک‌های محافظتی سیستم تنفسی استفاده می‌شود، باید هوا را از «ناخالصیت‌ها» تصفیه کند؛ این مواد می‌تواند فایبر‌، تکه‌های مخصوص دانه‌دار و یا مواد موی‌رگی fibrous, granular, and capillary باشد. این مواد باید نرم و دارای وزن کم باشند. معمولاً ماسک‌ها از یکی از مواد ذیل ساخته می‌شوند:
  • Melt blown non-woven fabric
  • polyethylene terephthalate (PET)
  • polyamide (PA) and its copolymers
  • polyethylene (PE),
  • polycarbonates (PCs)
  • Simple and complex polyurethanes (PU).
  • Polypropylene (PP)

طبقه‌بندی و مشخصات ماسک‌های محافظتی سیتسم تنفسی

  • ماسک‌های محافظتی سیستم تنفسی FFP1 – مناسب برای بیرون راندن و پایین‌ترین بازده فیلتر و ضریب حفاظت.
  • ماسک‌های محافظتی سیستم تنفسی FFP3 – برای بالاترین سطح بازده فیلتر و ضریب حفاظت.

نمادهای زیر برای توصیف ماسک‌های محافظتی سیستم تنفسی به کار می‌روند:

۱)   N – در برابر روغن مقاوم نیست.

۲)   R – تا حدی مقاوم در برابر روغن و دارای مقاومت نسبی به روغن.

۳)   P – کاملاً مقاوم در برابر روغن (اثبات روغن).

  • ماسک فیلتر‌دار FFP1: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۵ میکرون با فیلتراسیون ۸۰ درصد.
  • ماسک فیلتر‌دار FFP2: مناسب برای ذرات بین ۲ تا ۵ میکرون با فیلتراسیون ۹۴ درصد.
  • ماسک فیلتردار FFP3: مناسب برای ذرات کوچک‌تر از ۲ میکرون با فیلتراسیون ۹۹ درصد.

  • ماسک N95: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۰٫۳ میکرون با فیلتراسیون ۹۵ درصد و غیرمقاوم نسبت به روغن.
  • ماسک N99: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۰٫۳ میکرون با فیلتراسیون ۹۹ درصد و غیرمقاوم نسبت به روغن.
  • ماسک N100: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۰٫۳ میکرون با فیلتراسیون ۹۹٫۹۷ درصد و غیرمقاوم نسبت به روغن.

  • ماسک R95‌: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۰٫۳ میکرون با فیلتراسیون ۹۵ درصد و دارای مقاومت نسبی به روغن تا حداکثر ۸ ساعت.
  • ماسک R99: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۰٫۳ میکرون با فیلتراسیون ۹۹ درصد و دارای مقاومت نسبی به روغن تا حداکثر ۸ ساعت.
  • ماسک R100: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۰٫۳ میکرون با فیلتراسیون ۹۹٫۹۷ درصد و دارای مقاومت نسبی به روغن تا حداکثر ۸ ساعت.

  • ماسک P95: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۰٫۳ میکرون با فیلتراسیون ۹۵ درصد و مقاوم نسبت به روغن.
  • ماسک P99: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۰٫۳ میکرون با فیلتراسیون ۹۹ درصد و مقاوم نسبت به روغن.
  • ماسک P100: مناسب برای ذرات بزرگ‌تر از ۰٫۳ میکرون با فیلتراسیون ۹۹٫۹۷ درصد و مقاوم نسبت به روغن.

  • به طور کلی‌، عمر مفید ماسک فیلتردار N95 و FFP2 حدود ۸ ساعت کاری است. این ماسک‌ها در سه حالت زیر باید تعویض شوند:
  • اگر قالب کاسه‌ای‌شکل ماسک فرم خود را از دست داده باشد و به طور کامل روی صورت محکم نچسبد و باعث نشت هوای بیرون به درون ماسک شود.
  • اگر با وجود ماسک روی صورت، بوی دود و هوای آلوده بیرون احساس شود.
  • اگر فیلتر ماسک کثیف شده و گرد و غبار روی سطح آن قابل تمیز شدن نباشد.
  • ماسک N95 برای جلوگیری از نفوذ ۹۵٪ ذرات بسیار کوچک استفاده می‌شود. بر‌خلاف ماسک‌های پزشکی‌، ماسک N95 با امنیت بیش‌تری روی صورت قرار می‌گیرد و می‌تواند ورود ۹۵٪ از ذرات بسیار کوچک را مسدود کند.
  • قبل از لمس ماسک، دست‌ها باید حداقل ۲۰ ثانیه با آب و صابون شسته شده بعداً به کمک یک دستمال کاغذی تمیز خشک شوند. ماسک برای وجود هر نوع نقص‌، سوراخ و پاره‌گی باید چک شود.

References

  • Textiles for Protection by Richard A.Scott
  • Handbook of technical textiles by A Horrocks and S C Anand
  • K.P. Chellamani, D. Veerasubramanian and R.S. Vignesh Balaji , “Surgical Face Masks: Manufacturing Methods and Classification” The South India Textile Research Association, Coimbatore, TN, India
  • Respirators selections, <www.3m.com> Compiled by A.Muralikrishnan, Lecturer, P.A.C.Ramasamyraja Polytechnic college, Rajapalayam, Tamilnadu, India

Pictures from google images

دکمه بازگشت به بالا