ترمپ هم‌سو با نظامیان

فردوس کاوش

سخنان رییس‌ جمهور ترمپ در فرودگاه بگرام و در دیدار با محمداشرف‌ غنی، رییس‌ جمهور، نشان می‌دهد که او بیش‌تر به نظرات نظامیان ایالات متحده در مورد جنگ افغانستان تمایل پیدا کرده است. نظامیان ایالات متحده خواستار آن بودند که مذاکره با گروه طالبان به عجله پیش نرود، هم‌آهنگی با حکومت افغانستان بیش‌تر شود و خروج نیروهای امریکایی هم در هم‌آهنگی با کابل و به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که عنصر شتاب در آن دیده نشود. پیش از این ترمپ بسیار علاقه‌مند خروج زودهنگام بود و رسانه‌های امریکایی هم در مورد آن گزارش داده بودند. به همین دلیل بود که سفیر خلیل‌زاد،‌ وزیر خارجه و دیگر بلندپایه‌گان دیپلماتیک آن کشور تلاش می‌کردند که به سرعت با طالبان به یک توافق برسند و به نظرات حکومت افغانستان/ارگ در این مورد ترتیب اثر ندهند. ولی به نظر می‌رسد حال ترمپ تصمیم ندارد که به زودی فرمان خروج صادر کند و پای یک توافق شتاب‌زده امضا بگذارد. آقای ترمپ در سخنانش گفت که اگر طالبان به توافق با امریکا تمایل نشان ندهند، هم اشکالی ندارد. معنای این سخن این است که ترمپ در صورتی که طالبان به توافق رضایت نشان ندهند، گفت‌وگوها را با حکومت افغانستان روی خروج نیروهای امریکایی و روابط آینده‌ی امنیتی میان دو کشور متمرکز خواهد ساخت.

از سخنان آقایان ترمپ و غنی برمی‌آمد که اختلاف نظرهای کاخ سفید و ارگ در مورد تلاش‌هایی که هدف از آن مذاکره و توافق سیاسی با طالبان است، حل شده است. به نظر می‌رسد که امریکا با رییس‌ جمهور کنونی کشور در مورد چگونه‌گی پیش‌برد تلاش‌هایی که هدف از آن مذاکره با طالبان و ختم جنگ است،‌ به توافق رسیده‌اند. یکی از مسایلی که حکومت افغانستان سخت در پی آن بود، این بود که ایالات متحده باید مذاکره با طالبان را از نو آغاز کند، نه این‌که از سر بگیرد. باور بر این بود که امریکا مذاکره با گروه طالبان را از همان‌جایی آغاز می‌کند که متوقف کرده بود؛ ولی به نظر می‌رسد که حال موضع ترمپ تغییر کرده است و او می‌خواهد روی یک توافق‌نامه‌ی جدید با طالبان مذاکره کند. به نظر می‌رسد که گفت‌وگوهای آقای خلیل‌زاد با طالبان هم روی همین نکته متمرکز است. چنین می‌نماید که ترمپ هم مثل آقای غنی به این باور رسیده است که سندی که آقای خلیل‌زاد با طالبان مذاکره کرده بود و قرار بود امضا شود، یک توافق مناسب برای واشنگتن نبود.

به نظر می‌رسد که در ماه‌های گذشته ترمپ صرف به دستگاه دیپلماسی، ‌وزیر خارجه و دیپلمات‌های آن کشور در مورد جنگ افغانستان گوش می‌داد و از آنان می‌خواست که برای او توافقی دست‌و‌پا کنند که موضع سیاسی‌اش را در واشنگتن در میان رقیبان داخلی تقویت کند. هیچ بعید نیست که در جریان پالیسی‌سازی و بحث‌هایی که روی افغانستان صورت می‌گرفت، تفاوت دیدگاه نهادهای گوناگون در امریکا جدی نشده باشد. حتا در رسانه‌های امریکایی هم پیوسته می‌آمد که نظامیان امریکایی به خروج بسیار سریع و یک توافق شتاب‌زده باور ندارند. به نظر می‌رسد که حال نظامیان و وزارت دفاع امریکا تا حدودی ترمپ را با موضع خودشان هم‌سو کرده‌اند. بازتاب این هم‌سویی را در سخنان ترمپ و آقای غنی می‌شد دید. ترمپ بسیار صریح گفت که نظامیان امریکایی را تا حد قابل ملاحظه در افغانستان کاهش می‌دهد، ولی شماری از آنان را تا زمانی نگه می‌دارد که یک توافق/توافق جامع صلح حاصل شود و یا پیروزی در میدان نبرد به دست بیاید. این موضع هم نشان‌دهنده‌ی آن است که واشنگتن نمی‌خواهد به هر قیمتی خارج شود. پیش از این، این طور وانمود شده بود که رییس‌ جمهور امریکا به هر قیمتی که باشد نیروهای خودش را از افغانستان خارج می‌کند و با طالبان به نحوی به توافق می‌رسد؛ حتا اگر این توافق به سود منافع امنیتی امریکا نباشد.

باور بسیاری‌ بر این بود که رییس ‌جمهور ایالات متحده به این باور است که تهدید القاعده جدی نیست و اگر در صورت خروج امریکا جهادیست‌ها جنوب آسیا یا بخش‌هایی از افغانستان را برای حمله بر منافع امریکا استفاده کردند، ایالات متحده دوباره بر‌می‌گردد، ولی به نظر می‌رسد که حال رییس ‌جمهور امریکا تغییر فکر داده و معیارهای جدیدی برای یک توافق سیاسی با طالبان وضع کرده است. چنین می‌نماید که نظامیان امریکایی در حال حاضر او را قناعت داده‌اند که در خروج کامل از افغانستان شتاب بیش‌تر به خرج ندهد و به آرامی در مورد افغانستان تصمیم بگیرد. اما این تغییر موضع ترمپ هنوز خطری را که از ناحیه‌ی خروج زودهنگام نیروهای امریکایی افغانستان را تهدید می‌کند، به صورت کامل مرفوع نکرده است. یک مشکل جدی این است که انتخابات ریاست جمهوری افغانستان به بن‌بست خورده است. نامزدان اصلی و پیش‌تاز که دکتر غنی و داکتر عبدالله باشند،‌ هر دو مدعی پیروزی‌اند. این بن‌بست از مرحله‌ی ریتوریک/رجز‌خوانی عبور کرده و به مرحله‌ی نمایش قدرت رسیده است. اگر بحران در همین مرحله کنترل نشود و با پادر‌میانی دیپلمات‌های خارجی و جهت‌های داخلی مذاکره بین دو طرف آغاز نگردد، احتمال آن زیاد است که بحران به مرحله‌ی غیر قابل برگشت گذار کند و گپ به خشونت بکشد. در آن صورت احتمال آن زیاد است که رییس‌ جمهور کنونی امریکا هم نیروهای امریکایی را با شتاب خارج کند و هم تمام کمک‌های مالی را توقف دهد. در آن صورت افغانستان به دهه‌ی ۹۰ بر‌می‌گردد. مشکل دیگر این است که در امریکا هم انتخابات است. باور عموم بر این بود که ضرورت‌های انتخاباتی ترمپ ایجاد می‌کند که چیزی در افغانستان سر هم شود و شمار نیروهای امریکایی به تعداد قابل ملاحظه کاهش یابد. نامزدان حزب دموکرات امریکا هم گفته‌اند که در صورت پیروزی، نظامیان امریکایی را خارج می‌کنند. اگر افغانستان از بن‌بست انتخاباتی هر چه زودتر عبور کند، مدیریت تصمیمی که ترمپ در آینده براساس ضرورت‌های انتخاباتی خودش خواهد گرفت،‌ ساده است؛ اما اگر افغانستان از بن‌بست انتخاباتی عبور نکند، خطر جدی آینده‌ی روابط کابل و جامعه‌ی جهانی را تهدید می‌کند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن