برای الکترونیک ساختن کتاب‌خانه‌های عامه، نیروی فنی و بودجه نیست

مجتبی احمدی

طرح الکترونیک ساختن کتاب‌خانه‌های عامه به دلیل نبود نیروی انسانی مسلکی، امکانات تخنیکی، مکان مناسب و بودجه به مرحله اجرا گذاشته نشده است. این طرح دو سال پیش توسط ریاست کتاب‌خانه‌های عامه آماده شده است. هدف از تهیه این طرح، الکترونیک ساختن کتاب‌های کم‌یابی است که در کتاب‌خانه‌های عامه موجود است و عموم مردم به آن‌ها دست‌رسی ندارند.

حمیدالله شهرانی، رییس کتاب‌خانه‌های عامه افغانستان در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت که نیازمندی الکترونیک ساختن کتاب‌خانه‌ها بسیار محسوس است. او گفت که برای حفاظت از آثار علمی محققان باید به الکترونیک ساختن کتاب‌خانه‌ها توجه شود. او تصریح کرد که با تطبیق شدن طرح دیجیتالی ساختن کتاب‌خانه‌ها، خواست شماری از مراجعه‌کننده‌گان مبنی بر دسترسی به نسخه‌‌ی الکترونیکی برآورده می‌شود. او گفت که با اجرا شدن این طرح شهروندان کشور در هر وقت و مکان می‌توانند به صورت آسان به کتاب‌های مورد ضرورت دسترسی داشته باشند. او هم‌چنان پایین بودن قیمت کتاب‌های الکترونیکی را از علت‌های رو آوردن مردم به کتاب‌خانه‌های دیجیتالی می‌پندارد.

رییس کتاب‌خانه‌های عامه افغانستان تصریح کرد که آنان اجازه الکترونیک ساختن تمام اثرهای مکتوب و کتاب‌ها را ندارند و برای الکترونیک ساختن آن نیاز به گرفتن اجازه مولف و نویسنده اثر است. براساس قانون کاپی‌رایت، برای چاپ و الکترونیک ساختن کتاب‌ها و اثرهای علمی نیاز است تا اجازه صاحب اثر گرفته شود. وی بیان داشت که این نهاد تلاش خواهد کرد تا با استفاده از قانون کاپی‌رایت،‌ کتاب‌ها و اثرهای علمی نویسنده‌گان را الکترونیک بسازد.

متصل نبودن کتاب‌خانه‌های عامه به انترنت و نبود کتاب‌های الکترونیکی در آن‌ها، مواردی‌اند که شماری از مراجعه‌کننده‌‌گان را با چالش روبه‌رو ساخته است. آقای شهرانی گفت که تا کنون کتاب‌خانه‌های عامه در کشور به انترنت وصل نشده‌اند. او افزود که ریاست کتاب‌خانه‌های عامه افغانستان برای وصل ساختن کتاب‌خانه‌ها به انترنت، با وزارت مخابرات و تکنولوژی معلوماتی در تماس شده، اما به گفته او تاکنون این وزارت در این زمینه با ریاست کتاب‌خانه‌های عامه همکاری نکرده است. رییس کتاب‌خانه‌های عامه تصریح کرد که وزارت مخابرات و تکنولوژی معلوماتی تنها به دادن مشوره تخنیکی به این ریاست بسنده کرده است.

حمیدالله ‌شهرانی هم‌چنان گفت که شماری از کتاب‌خانه‌های عامه در افغانستان، داشته‌های‌شان را از اثر ادامه جنگ و خشونت‌ها از دست داده‌اند و شماری از کتاب‌ها هم‌چنان آسیب دیده‌اند که قابل استفاده نمی‌باشند. این در حالی‌ است که کتاب‌خانه عامه کابل در حال حاضر کم‌تر از ۵ هزار جلد کتاب دارد. این شمار کتاب‌ برای متقاضیان در حوزه‌های علمی و تحقیقی جواب‌گو نیست. با این حال آقای شهرانی از طرح ایجاد کمپلکسی برای کتاب‌خانه عامه کابل خبر می‌دهد. او می‌گوید که طرح ساخت یک کمپلکس کتاب‌خانه را در نزدیک دانشگاه کابل به حکومت پیشکش کرده که بر اساس آن در حدود ۳ میلیون جلد کتاب در این مجموعه آرشیف می‌شود. هم‌چنان در این طرح کمپلکس، انستیتوت کتاب‌داری برای تربیه افراد مسلکی، کتاب‌خانه ویژه برای اطفال، نوجوانان و معلولین، نمایشگاه برای کتاب‌ها و آثار علمی محققان و مرکز تحقیقاتی در نظر گرفته شده است.

از سوی دیگر قرار گرفتن کتاب‌خانه عامه کابل در ساحه دیپلماتیک و ایجاد ایست‌های بازرسی از سوی نیروهای امنیتی، باعث کاهش شمار مراجعه‌کننده‌گان به این کتاب‌خانه شده است. رییس کتاب‌خانه‌های عامه افغانستان در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت که همسایه‌گی ارگ ریاست جمهوری و ایجاد نقاط بازرسی از سوی نیروهای امنیتی، علت‌هایی است که شمار مراجعه‌کننده‌گان به این کتاب‌خانه را کم‌ کرده است.

فیصل امین، سخنگوی وزارت تحصیلات عالی کشور، نیز از الکترونیک شدن کتاب‌خانه‌ها در دانشگاه‌های کشور خبر می‌دهد. او به روزنامه ۸صبح گفت که آنان شماری از کتاب‌های چاپی را به منظور الکترونیک ساختن در دانشگاه‌های کابل و ولایات وارد دیتابیس کرده‌اند. او بیان داشت که تمامی هزینه آن از طریق پروژه‌های انکشافی وزارت تحصیلات عالی تمویل می‌شود. آقای امین افزود که این وزارت در تلاش است تا آثار علمی استادان را ثبت و حفظ کند. بر این اساس وزارت تحصیلات عالی برای حفظ و ثبت آثار علمی استادان سیستم جدیدی را طرح و برنامه‌ریزی کرده است.

در همین حال شماری از شهروندان کشور از الکترونیک ساختن کتاب‌ها استقبال می‌کنند. آنان می‌گویند به سبب این‌که به دست آوردن کتاب‌های الکترونیکی آسان و ارزان است، ترجیح می‌دهند بیش‌تر از کتاب‌های الکترونیکی استفاده کنند.

زهرا محمدی یکی از دانشجویان یک دانشگاه خصوصی است. او در صحبت با روزنامه ۸صبح گفت که تا کنون از نسخه‌های ورقی کتاب‌ها استفاده کرده است. با این حال از آن‌جایی که دسترسی به کتاب‌خانه‌های مجازی و الکترونیکی آسان است، او دوست دارد کتاب‌هایش را به صورت الکترونیکی تهیه کند.

صفرمحمد شریفی، کارشناس در یکی از دانشگاه‌های خصوصی است. او به روزنامه ۸صبح گفت: «برایم فرق نمی‌کند که کتاب‌هایم نسخه الکترونیک باشد و یا کاغذی.» از سوی دیگر او اما بیان داشت که بیش‌تر به نسخه الکترونیک کتاب‌ها ترجیح می‌دهد، زیرا به گفته او نسخه چاپی یا کاغذی کتاب‌ها اکثراً در دسترس نیست.

بسم‌الله برهانی، به تازه‌گی مدرک کارشناسی ارشدش را در ادبیات زبان فارسی از یکی از دانشگاه‌های ایران گرفته است. او در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح گفت که برای تحقیق و مطالعه به شمار زیادی از کتاب‌خانه‌ها در داخل و خارج از کشور مراجعه کرده است. او اما گفت که بیش‌تر ترجیح می‌دهد کتاب‌ها را به صورت نسخه ورقی تهیه کند تا از خطرهای احتمالی کتاب‌خانه‌های مجازی مصون بماند.

این در حالی است که مردم بیش‌تر به علت نبود سهولت در دسترسی و بلند بودن قیمت‌ کتاب‌ها ترجیح می‌دهند از نسخه‌های الکترونیکی استفاده کنند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن