راهی جز کاهش یا توقف خشونت نیست

زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه ایالات متحده امریکا در امور صلح افغانستان، گفته است که حکومت افغانستان و طالبان، هر دو تلاش می‌کنند تا با افزایش خشونت‌ها، در مذاکرات صلح دست بالا داشته باشند. خلیل‌زاد گفته است که به همین دلیل وضعیت امنیتی در افغانستان خراب‌تر شده و خشونت‌ها در این کشور افزایش یافته است.

این اظهارات آقای خلیل‌زاد نشان می‌دهد که دو طرف جنگ، منافع خود را هم‌چنان در جنگ جست‌وجو می‌کنند. واقعیت این است که در میزهای مذاکره معمولاً دیپلماسی نقش اصلی و اساسی را دارد. جهان با چنین روی‌کردی که هر کس بیش‌تر کُشت، در میز مذاکره نیز برنده میدان است، زیاد آشنا نیست. بدل ساختن خون نسل جوان افغانستان به عنوان نردبانی که گروه‌های جنگ‌جو از آن طریق به منافع خود برسند، نقض صریح حقوق بشر و یک نوع جنایت جنگی است که رهبران سیاسی در افغانستان مرتکب خواهند شد.

  اظهارات تازه سفیر خلیل‌زاد واضح می‌سازد که با موجودیت خشونت در افغانستان، رسیدن به صلح در دوحه امکان‌پذیر نیست. چنان‌چه با گذشت ۱۷ روز از افتتاح مذاکرات صلح افغانستان در دوحه، تا اکنون دو طرف حتا نتوانسته‌اند طرزالعمل چگونه‌گی برگزاری نشست‌های روبه‌روی خود را ترتیب دهند.

حکومت افغانستان هم در اجلاس قطر و هم در بیانیه‌های متعددی که منتشر ساخته، از طالبان خواسته است تا آتش‌بس کنند. طالبان اما همه چیز را به میز مذاکره در دوحه محول کرده‌اند، جایی‌ که به نظر می‎رسد اختلاف‌نظرهای شدید، روند رسیدن به یک دیدگاه مشترک میان دو طرف را ماه‌ها و چه بسا سال‌ها طولانی سازد. زمانی که دو طرف به کاهش خشونت‌ها و یا آتش‌بس به توافق نرسیده‌اند، به نظر می‌رسد که به جای دیپلماسی، بیش از گذشته زبان زور، خشونت و کُشتار را برگزیده‌اند. در این میان واضح است که طالبان در زمینه ارتکاب خشونت‌ تقصیر بیش‌تری دارند.

خلیل‌زاد گفته است که افزایش خشونت‌ها در افغانستان را پذیرفتنی نمی‌داند و باید هر دو طرف در زمینه کاهش خشونت‌ها اقدام کنند. واقعیت این است که طالبان در مذاکرات صلح بارها به خبرنگاران گفته‌اند که برقراری آتش‌بس و یا کاهش خشونت‌ها، یکی از اجنداهای گفت‌وگو میان دو طرف در مذاکرات دوحه است، اما روی‌کرد دو طرف نشان می‌دهد که دست‌یافتن به آتش‌بس یا کاهش خشونت‌ها زمان‌بر و دشوار است؛ به این معنا که تا رسیدن به یک توافق آتش‌بس، باید صدها جوان جان ببازند، خانه‌های زیادی ویران شود و در نهایت ویران‌گری و خشونت هم‌چنان دوام یابد.

سفیر خلیل‌زاد به همین دلیل از جامعه جهانی خواسته است تا تمرکز بیش‌تر روی روند صلح در افغانستان داشته باشند. هر چند آقای خلیل‌زاد در گفت‌وگویش با انستیتوت صلح ایالات متحده امریکا به کاهش نیروهای امریکایی از افغانستان اشاره کرده و گفته است که تا خزان امسال شمار این نیروها به چهار تا پنج‌هزار تن کاهش خواهد یافت، اما او هم‌زمان هشدار داده است که هرگاه در خشونت‌ها کاهش به میان نیاید، احتمال هر نوع تغییر در تصمیم‌گیری‌های ایالات متحده نیز متصور است. خلیل‌زاد واضحاً بیان داشته است که کاهش بیش‌تر این نیروها به وضعیت منطقه و عملی ‌شدن تعهدات از سوی طالبان بسته‌گی دارد. معنای این حرف این است که با موجودیت جنگ، خبری از خروج نیروهای امریکایی نیز نخواهد بود. چیزی که دست‌کم مرام طالبان نیست و منجر به دوام خشونت‌ها در کشور خواهد شد.

به این ترتیب هرگاه دو طرف مذاکره‌کننده نتوانند تساهل و مدارا نشان دهند، امکان دوام جنگ برای سال‌های طولانی دیگر در افغانستان وجود دارد. نیاز است که کشورهای منطقه در زمینه ایجاد آتش‌بس میان دو طرف جهت به نتیجه رسیدن مذاکرات صلح تلاش کنند. بارها گفته‌ایم که آتش‌بس از سوی حکومت و مخالفان حکومت برای هردو جانب یک استراتژی برد-‌برد تلقی خواهد شد. علاوه بر این‌که هردو جانب و هم‌چنین مردم افغانستان، از این آتش‌بس سود می‌برند‌، یک درک واضح و روشن از پشت پرده‌های جنگ نیز به دست خواهد آمد و آن این‌که ریشه‌های مداخله خارجی در افغانستان در حال ضعیف شدن است و در صورت وجود اراده قوی ملی، رسیدن به یک صلح همه‌جانبه و پایدار نزدیک است.

طبیعی است که ادعاهای صلح را نمی‌توان تا زمانی که طرف‌های درگیر، حمله به غیرنظامیان را متوقف نکنند، جدی گرفت. آن‌ها باید متعهد به محافظت از غیرنظامیان باشند و همه‌ی حملات به غیرنظامیان باید مورد بررسی و محاکمه قرار گیرند. مذاکرات صلح تحت هیچ شرایطی نباید مجوز مصونیت از مجازات باشد. در جریان گفت‌وگوهای صلح نهادهای بین‌المللی باید عمل‌کرد دو طرف جنگ را زیر ذره‌بین قرار دهند. آن‌ها باید مرتکبان جنایت علیه انسان‌ها را تحت فشار قرار دهند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن