بانوان صنعت‌پیشه، نیازمند حمایت دولت و مردم

صنایع دستی یکی از کارها و برنامه‌های مهم زنده‌گی روزمره‌ی زنان و دختران در افغانستان است. بانوان از این طریق لباس لطافت و زیبایی را بر تن خسته‌ی زنده‌گی می‌پوشانند و مخارج  خویش را تأمین می‌کنند. در سال‌های بی‌کاری و بحران، مصارف بیشتر خانواده‌ها از طریق قالین‌باقی، سوزن‌دوزی، خیاطی و واسکت‌دوزی توسط بانوان تأمین می‌شد. تولیدات دستی بانوان افغانستان در بازارهای داخلی و خارجی از جایگاه و مرغوبیت خاص برخوردار است و چندین‌بار در مسابقات جهانی مقام‌های اول و دوم را از آن خود کرده است.

متأسفانه باید گفت که بانوان صنعت‌پیشه در افغانستان با موانع و مشکلاتی متعددی مواجه اند که باعث کمرنگ شدن فعالیت‌های آنان شده است. زنان و بانوان صنعت‌پیشه به‌شدت نیازمند حمایت‌های دولت، خانواده و مردم استند. در این مقاله به مناسبت روز جهانی صنایع دستی، به ارزش و اهمیت صنایع دستی بانوان و مشکلات و موانع آن پرداخته شده است. هدف این مقاله افزایش حمایت‌های مردم و دولت از زنان صنعت پیشه و ترویج فرهنگ استفاده از محصولات صنایع دستی زنان در جامعه است.

صنایع دستی و اهمیت آن

صنایع دستی به مجموعه‎ای از هنرهای دستی اطلاق می‎شود که به طور عموم با استفاده از مواد اولیه‌ی بومی ساخته می‎شود. یکی از ویژه‌گی‌های صنایع دستی این است که همه کارهای آن توسط دست انجام می‌شود و بسیار اساسی و مقاوم است. ویژه‌گی دیگر تولیدات دستی این است که در آن به‌ شکل مستقیم هنر و خلاقیت صنعت‎گر تجلی می‌یابد و همین موضوع، باعث برتری صنعت دستی بر صنعت ماشینی شده است. صنایع دستی بانوان بیشتر شامل سفالینه‎ها، منجوق‌دوزی، منبت‌کاری، سوزن‌دوزی، خامک‎دوزی، گلم‌بافی، ساختن نمد، کلاه‌دوزی، دستمال‌دوز، پرده‌دوزی، خیاطی، ریسنده‌گی، نقاشی و … می‌شود. بدون شک توانایی، پشتکار و خلاقیت زنان و بانوان افغانستان در عرصه‌ی تولیدات دستی، در بخش‌های مختلف زنده‌گی تأثیر مثبت داشته است. در این قسمت به ‌مهترین ارزش‌ها و جایگاه صنایع دستی اشاره می‌شود.

الف-جایگاه فرهنگی و تاریخی: اولین و مهمترین اهمیت صنایع دستی، جایگاه فرهنگی آن است. صنایع دستی زنان افغانستان تنها وسیله‌ی درامد و تجارت نیست، بلکه مهمتر از همه، معرف توانمندی‌ها و استعداد ظریف آنان می‎باشد. بانوان کشور ما با دستان خود گنجینه‎های بزرگ فرهنگی را در دل تاریخ نقش و نگار می‎کنند. در بسیاری از نقش و نگارهایی که در صنایع دستی صورت می‌گیرد، ارزش‌های فرهنگی، دینی، تاریخی و ملی به‌ تصویر کشیده می‌شود. این صنایع دستی بعد به عنوان یک سند تاریخی برای نسل‌های آینده این سرزمین به‌یادگار می‌ماند. به‌طور نمونه: تعداد زیادی از بانوان صنعت‌گر، تصاویر آثار تاریخی، شاهان، بزرگان و مناطق زیبای کشور را روی قالین‌ها، کاسه‌ها و تکه‌ها و سنگ‌ها نقش و نگار می‌کنند.

ب-جایگاه آموزشی: صنعت‌گری روایتی است که در انتقال آگاهی و ترویج ارزش‌های علمی نیز نقش دارد؛ روایتی با جذابیت و مقبولیت‌هایی که دل‌های مردم را نفوذ‌پذیر می‌سازد. روایتی است که توسط آن کلمات الهی در قلب‌های مردم نفوذ کرده است. افراد جامعه نیز با حس زیبا‌شناسی خویش فوری پیام‌هایی را که از طریق صنایع دستی دریافت می‌کنند، به خاطر می‌سپارند. خلاصه به مدد صنایع دستی می‌توان سطح آگاهی و دانش افراد جامعه را بالا برد و ارزش‌های علمی را ترویج کرد.

 ج- جایگاه اقتصادی: زنان صنعت‌پیشه‌ی کشور نقش بزرگی در تقویت اقتصادی خانواده و جامعه دارند. مهار شدت بحران بی‌کاری خاموش در کشور و تأمین نفقه‌ی خانواده، یکی از کارکردها و نقش‌های اقتصادی صنایع دستی بانوان است. ‌طور نمونه، در زمان سیاه طالبان که اکثر مردان خانواده بی‌کار بودند و نمی‌توانستند از خانه‌های خویش بیرون شوند، صنعت قالین‌بافی بزرگترین نقش را در تأمین مخارج خانواده‌ها دارا بود. در هر خانه زنان و دختران مشغول قالین‌بافی بودند. در شهرهای کشور زنان بیشتر مشغول کارهای قالین‌بافی، سوزن‌دوزی، خامک‌دوزی و خیاطی بودند. در روستاها زنان و بانوان بیشتر به بافتن گِلیم، نمد، بارجَی، خورجین، کلاه، جوراب، جاکت، شال، بَرَک و … مشغول بودند و اقتصاد خانواده‌ی خویش‌ را تقویت می‎کردند. رشد صنعت بانوان هم باعث رونق اقتصاد خانواده و جامعه شده و هم باعث استقلالیت اقتصادی خود زنان شده است.

د- سرگرمی و تفریحی: در جامعه‌ی سنتی افغانستان که شغل اکثر زنان در درون خانه محدود شده است، صنایع دستی یک نوع شغل و سرگرمی برای زنان و بانوان به شمار می‌رود و زنده‌گی آنان را از یک‌نواختی روزمره نجات می‎دهد. بانوان با روی آوردن به کارهای هنری و صنایع دستی، کمتر تحت فشارهای روحی و روانی قرار می‌گیرند. از طرف دیگر بیشتر صنایع دستی نه یک شغل سخت که تفریح و سرگرمی‌ای برای زنان است.

موانع و چالش‌های بانوان صنعت‌گر

بانوان در افغانستان در قسمت انجام صنایع دستی خویش با مشکلات و موانع متعددی مواجه اند. سنتی‌بودن خانواده‌ها، ناامنی، فقر و مشکلات اقتصادی، نبود یک بازار مناسب برای فروش، کمرنگ بودن حمایت‌های مردمی و دولتی از بانوان صنعت‌پیشه، کمرنگ بودن تشویق از سوی خانواده‌ها، نبود برنامه آموزشی مشخص در این زمینه و روی آوردن مردم بیشتر به محصولات خارجی و وارداتی، از مهمترین موانع و مشکلات بانوان صنعت پیشه به‌ شمار می‌رود. این مشکلات باعث کمرنگ شدن فعالیت‌های بانوان تجارت پیشه و خانه‌نشین ‌شدن آن‌ها شده است.

راهکارها و پیشنهادات

استقامت بانوان در این راستا و تسلیم نشدن به مشکلات، مبارزه با چالش‌ها، دادخواهی‌ها، ایجاد صندوق قرض‌الحسنه برای بانوان صنعت‌پیشه، روی آوردن بانوان دیگر به این شغل و حرفه، تأمین امنیت شاهراه‌های کشور توسط دولت، فراهم شدن بازارهای مناسب داخلی و خارجی برای فروش محصولات دستی بانوان افغانستان، نهادینه شدن فرهنگ استفاده از لباس‌های دوخته شده‌ی داخلی در بین جوانان، از مهمترین راهکارها و پیشنهاداتی است که برای کاهش مشکلات زنان صنعت‌پیشه باید عملی شود. از سوی دیگر تاجران ملی، سرمایه‌داران و صاحبان مارکیت‌ها باید با زنان صنعت‌گر همکاری کنند. زنان صنعت‌پیشه باید مورد حمایت، تشویق و همکاری خانواده‌‎، مردم و دولت قرار گیرند.

نتیجه گیری

۱ – صنعت‎گری شامل کارهای: قالین بافی، خامک‎دوزی، خیاطی، مهره بافی، بَرَک بافی، جوراب و جاکت بافی، کلاه دوزی، نجاری، حکاکی و … می‎شود. صنعت قالین افغانستان، شکوه توانمندی زنان را نشان می‌دهد.

۲ – صنایع دستی بانوان از جایگاه فرهنگی، ارزشی، اقتصادی، سرگرمی و تفریح برای بانوان برخوردار است. در تاریخ این کشور در روزهای سخت و دشوار، مصارف اکثر خانواده‌‌ها توسط زنان از طریق صنایع دستی تأمین می‌شد.

۳ – اکنون زنان صنعت‌پیشه به‌شدت نیازمند حمایت مردم، خانواده‌ها و دولت استند. خانواده‌ها باید بانوان را تشویق کنند و مانع پیشرفت‌شان نشوند، جوانان باید از محصولات و تولیدات دستی بانوان استفاده کنند، رسانه‌ها و دیگر نهادهای تبلیغی باید فرهنگ استفاده از تولیدات دستی زنان را در جامعه تبلیغ کنند. دولت باید زمینه‌ی رشد و تشویق زنان صنعت‌پیشه را فراهم کند.

دیدگاه are closed.

 

هشت صبح در شبکه‌ اجتماعی فیسبوک