خواست بسته‌گان قربانیان جنگ؛ اول آتش‌بس، بعد صلح قربانی‌محور

عبدالاحمد حسینی

حدود دو سال پیش، جوانان زیر یک سقف سرگرم خواندن درس‌های‌شان بودند که انفجار مهیبی رخ داد. انفجاری که آرزوهای فراوان دانش‌آموزان و کارمندان یک آموزشگاه را به خاکستر نشاند. در این انفجار که در آموزشگاه موعود رخ داده بود، ۴۸ دانش‌آموز کشته شدند و ۶۷ دانش‌آموز دیگر زخم برداشتند.

هنوز هم ترس برخاسته از آن انفجار، دست از سر دانش‌آموزان این آموزشگاه برنمی‌دارد. این ترس امروز کار را به جایی کشانده که خانواده‌های قربانیان، برای پایان آن، حتا حاضر اند خون قربانیان آن «رویداد بنیادبرانداز» را ببخشند. اکنون و در جریان مذاکرات، خانواده‌های قربانیان گرد آمده‌اند تا بگویند که جنگ امان‌شان را بریده است و صلح می‌خواهند. صلحی که قیمت آن از دست دادن عزیزان‌شان است. این خانواده‌ها از طرف‌هایی که با هم درگیر اند، توقع دارند که به ناتوانی مردم در پرداخت قیمت‌های جبران‌ناپذیر جنگ توجه کنند و به «این تقابل منحوس» نقطه پایان بگذارند. همه‌ی این خواست‌ها در حالی مطرح می‌شود که تفنگ‌ها هنوز گلوله شلیک می‌کنند و قلب‌هایی هر روز، آن‌قدر خون از دست می‌دهند که از تپش می‌مانند. جنگ هم‌چنان با حمله‌ها و انفجارهایی که طالبان راه می‌اندازند و با وجود تأکید هیأت جمهوری اسلامی افغانستان به برقراری آتش‌بس بشردوستانه، جاری است.

محب‌الله مرادی یک تن از بازمانده‌گان حمله‌ی انتحاری در کورس موعود است. او می‌گوید که طبق معمول برای گذراندن بهتر آزمون کانکور، در کورس آموزشی «موعود» آماده‎گی را شروع کرده بود. پیش از وقت، وی در یکی از کورس‌های زبان انگلیسی استاد بوده و زبان انگلیسی را تدریس می‌کرد و پس از آن برای این‌که بتواند آزمون کانکور را با موفقیت سپری کند، در این کورس آموزشی، آماده‌گی می‌خواند. او که حمله انتحاری کورس موعود در ذهنش حک شده است، وقتی لحظه‌های انفجار به یادش می‌آید، با چشمان پر اشک و گلوی بغض کرده‌اش می‌گوید که دوستان و هم‌صنفی‌های‌ زیادش را در این حمله‌ی انتحاری از دست داده است.

عطاءالله از شمار دوستان و هم‌صنفی‌های محب‌الله بود. محب، امروز برای این‌که به عطاءالله بگوید که حکومت با قاتلان وی صلح می‌کند، در مزار او حضور یافته است.

از دست دادن عطاءالله برای محب‌الله، هنوز تازه است و اندوهش این نیز کهنه نمی‌شود. به همین خاطر است که با آه و اندوه، قبر عطاءالله را مخاطب قرار می‌دهد و می‌گوید: «کاش بودی و امروز را می‌دیدی که مردم چشم به صلح بسته‌اند و می‌گویند طالبان حاضر شده‌اند که برای پایان دادن به این جنگ لعنتی با حکومت گفت‌وگو کنند.»

او که خیلی از صحنه‌های حادثه را به یاد دارد، می‌گوید که در آن روز با عطاءالله در مورد آینده سخن گفته بود: «افسوس که آن روز آخرین روز زنده‌گی عطاءالله و سایر دوستانم بوده است.» از گفت‌وگوی آنان لحظه‌ای نمی‌گذرد که در داخل صنف، انفجار مهیبی رخ می‌دهد و همه‌ی امیدها و آرزوها را به خاک یک‌سان می‌کند. محب با بغض حادثه شرح می‌دهد: «ساعت ریاضی خلاص شد و با عطاوالله پهلو به پهلو نشسته بودم. زنگ تفریح زده شد و دو- سه دقیقه گذشته بود که صدای گوش‌خراشی بلند شد، دیگر نفهمیدم و افتادم روی زمین. هرچه می‌خواستم صدا بزنم توانایی نداشتم. یک وقت به هوش آمدم دیدم که صنف سقف ندارد. همه دور و برم افتاده بودند و غرق در خون بودند. عطاءالله هم در بین قربانیان افتاده بود و در سرش چره خورده بود. هر چه فریاد زدم که بلند شو، صدایی نشنیدم. بیرون شدم دیدم همه‌جا شیشه‌ی شکسته فرش شده است. بیرون رفتم دیدیم که مردم در حال انتقال زخمی‌ها و کشته‌ها هستند.»

محب با وجودی که صحنه‌های خونین آن حادثه، هنوز پیش چشمانش درد می‌آفرینند، اما تصریح می‌کند برای این‌که دیگر خانواده‌ای شاهد «پرپر» شدن عزیزانش نباشد، باید صلح بیاید. او می‌پرسد، «گناه جوانان چیست که هر روز در خون می‌غلطند و از بین می‌روند.»

این روزها که مذاکرات صلح بر سرزبان‌ها افتاده است، محب و سایر خانواده‌های قربانیان بر «تپه‌ی شهدای دانایی» گردهم آمده‌اند و از طرف‌های درگیر جنگ می‌خواهند که از نبرد دست بکشند و صلح کنند. او می‌گوید که دیگر مردم از جنگ خسته شده‌اند و باید صلح برقرار شود تا نسل جوان افغانستان بتوانند آرزوهای عطاءالله و سایر کسانی‌که در آرزوی صلح قربانی شده‌اند، برآورده کنند. محب می‌گوید، جنگی که امروز جریان دارد، هزاران تن را با آرزو و امیدهای‌شان به زیر خاک کرده است.

آمنه بیانی، مادر فاطمه(از کشته‌گان کورس موعود) است. او که در کنار مزار دخترش نشسته است، با آه و ناله با دخترش که در گور است، درد دل می‌کند. او با دل آکنده از درد و رنج می‌گوید که دخترش در کورس موعود آماده‌گی می‌خواند و در حمله انتحاری جانش را از دست داد. این مادر برای این‌که مادران دیگر، غم از دست دادن فرزندان‌شان نبینند، از طرف‌های درگیر می‌خواهد که دست از جنگ بکشند و صلح کنند تا مردم شاهد آرامش باشد. او می‌گوید که دیگر کسی توان از دست دادن عزیزانش را ندارد و حکومت باید تلاش کند تا در کشور صلح پایدار حاکم شود. او می‌گوید که هرچند قاتلان دخترش قابل بخشش نیستند، اما برای این‌که مردم در صلح و آرامش زنده‌گی کنند، حاضر است قاتلان دخترش را ببخشد. او گفت: «قاتل‌های این‌ها قابل بخشیدن نیست که ببخشیم. با آن هم ما می‌خواهیم که صلح و آرامی بیاید تا دیگر در آرامش زنده‌گی کنیم.»

حمیدالله رفیع، برادر یکی از قربانیان حادثه موعود است. او نیز می‌‎گوید که خواهرش با هزار امید و آرزو برای آموزش و آینده‌اش، زیرخاک دفن شده است. او نیز خواستار صلح دوام‌دار و پایان خشونت‌ها است. رفیع می‌گوید برای این‌که کشور به صلح پایدار دست یابد، حکومت باید قربانیان جنگ را در گفت‌وگوها دخیل بسازد. آقای رفیع افزود که امروز خانواده‌های قربانیان زیر نام «صلح قربانی‌محور» گردهم آمده‌اند تا تمامی خواست‌های قربانیان یک جنگ را به دولت‌مردان برسانند. او گفت که خواست مهم قربانیان از دولت و گروه طالبان این است که در پروسه صلح، به حیث نماینده مستقیم‌شان دخیل باشند تا به صورت مستقیم خواست‌های‌شان را در مذاکرات دخیل بسازند. رفیع گفت که در حال حاضر در گفت‌وگوهای صلح نماینده مستقیم قربانیان جنگ وجود ندارد و خانواده‌های قربانی می‌ترسند که حقوق قربانیان در این گفت‌وگوها زیر پا شود. او گفت: «وقتی خواست قربانیان در نظر گرفته نشود، ممکن است که در آینده به صلح نرسیم.»

با این همه خانواده‌های قربانیان جنگ با صدور قطع‌نامه‌ای هشت ماده‌ای، از طرف‌های درگیر جنگ خواسته‌اند، آتش‌بس کنند. در این قطع‌نامه گفته شده است که طرف‌های گفت‌وگو کننده باید منافع علیای کشور را مبنای مذاکرات‌شان قرار دهند و تلاش کنند تا از این فرصت تاریخی، برای دست‌یابی به صلح عادلانه، قربانی‌محور و پایدار که حقوق بشری و شهروندی در آن تضمین شده باشد، استفاده کنند.

در این قطع‌نامه تصریح شده که در این مذاکرات باید زمینه دست‌رسی قربانیان به عدالت، حقیقت و جبران خسارات مادی و معنایی برای آن‌ها فراهم و تضمین شود که دیگر چنین فاجعه‌هایی رخ نمی‌دهد. هم‌چنان در این قطع‌نامه گفته شده است که در مذاکرات صلح، نماینده‌گانی از خانواده‌های قربانیان جنگ حضور داشته باشند تا از حقوق قربانیان حفاظت و دفاع کنند.

این خانواده‌های قربانیان، از گروه‌های مذاکره‌کننده خواسته‌اند که مکانیسمی تعریف شده برای «دست‌رسی و ارتباط با قربانیان» را ایجاد کنند تا قربانیان و بازمانده‌گان آن‌‎ها بتوانند بدون موانع، به کمیته اختصاصی مشترک امور قربانیان به سایر ساختارها و برنامه‌های ذی‌ربط دست‌رسی داشته باشند. علاوه بر این، خانواده‌های قربانیان تصریح کرده‌اند که به زودی جرگه‌ی ملی قربانیان را در چارچوب شبکه‌ی ملی صلح قربانی‌محور برگزار می‌کنند و در کنار بیان مطالبات اساسی‌شان، گروه کاری صلح قربانی‌محور را ایجاد می‌کنند تا به صورت متمرکز و نظام‌مند، با گروه‌های مذاکره‌کننده هر دو طرف، گفت‌وگو کنند.

قرار است که گفت‌وگوهای صلح به طور رسمی امروز در قطر آغاز شود. این نخستین بار است که هیأت مذاکره‌کننده دولت افغانستان و گروه طالبان، برای پایان جنگ و رسیدن به صلح گفت‌وگو می‌کنند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن