دیوارها صلح می‌خواهند، طالب‌ها جنگ می‌کنند

فرشته آویژه، خبرنگار آزاد

جنگ طولانی و شهری که پر است از زنده‌گی‌های ناتمام. ظاهراً جنگ کندز دیگر ارزش خبری چندانی ندارد، زیرا جزو روال عادی وضعیت این ولایت در جریان حد‌اقل هفت سال اخیر شده است. اما چیزی که این روزها در دایره کوچک تحت تسلط آزادی مدنی (حاکمیت دولت) در شهر کندز متناقض با روایت جنگی دیده می‌شود، دیوارنگاری برای صلح است. دیوارها صلح می‌خواهند، اما طالبان جنگ می‌کنند. مردم در مرکز شهر کندز در دیوارها صلح را می‌خوانند و از فضا، آواز جنگ می‌شنوند. اشتیاق بی‌پایان صلح، اما جنگی خونین و بی‌پایان را شاهد است.

در حالی که طالبان با چنگ و دندان و با تمام نیرو، خود را به دروازه‌های شهر رسانده‌اند و روزانه غیرنظامیان قربانی‌های زیادی را متقبل می‌شوند، صدای مردم در دیوارهای شهر کندز، تزیین ‌شده است: تأمین امنیت، آرامش، صلح و هزار حق دیگر که به آرزو بدل شده است. وقتی از ظریفه ۳۲ ساله، خانمی که پاکتی از بادنجان رومی را خریده و می‌خواهد آن را در خانه رُب بسازد، می‌پرسم که وقتی دیوارنگاری‌های صلح را می‌بیند و هم‌زمان صدای شلیک را می‌شنود، برای کشورش چه آرزو دارد. می‌گوید: «من همراه سه طفل شش‌ساله، چهار‌ساله و دو‌ساله مانده‌ام. شوهرم در جنگ کشته شد. آرزویم این است که کسی جنگ نکند، کسی به کسی کار نداشته باشد، هیچ کس بدبخت نشود و مثل انسان زنده‌گی کنیم، به همدیگر ارزش بدهیم و احترام کنیم. این عکس‌ها [اشاره به دیوارنگاری‌ها] کاشکی واقعی می‌بود‌.»

دیوارنگاری‌ها، امتزاجی از جنگ و صلح‌خواهی را در کندز شکل داده است. احمدجاوید رنجبر، یکی از دیوارنگاران در کندز است که از ۱۰ سال بدین‌سو با جمعی از همکارانش در این زمینه کار می‌کند. رنجبر بعدِ فراغت از کارهای رسمی‌اش در گوشه و کنار شهر کندز، دیوارنگاری می‌کند. هر قدر جنگ شدیدتر شده، فعالیت‌های رنجبر هم بیش‌تر به چشم می‌آید. کنار سرک‌ها، مکاتب، نهادهای تعلیمی و تربیتی و تاسیسات دولتی، همه میزبان اثرهای هنری آقای رنجبر است که صلح و بهبود وضعیت را فریاد می‌زند.

رنجبر، هنر دیوارنگاری را در آشیانه‌ مرکزی کابل، پایتخت کشور، فرا گرفته و صدها جوان را در نهادهای اکادمیک و کورس‌ها در این رشته آموزش داده است. او می‌گوید که در چهار سال گذشته، صدها تابلو را رسامی کرده است که بیش‌تر آن‌ها حاوی پیام‌های صلح و گوش‌زد کردن خطرات جنگ بوده است.

در این روزها که جنگ‌ در کندز شدت گرفته‌، ده‌ها خانه و تاسیسات عام‌المنفعه ویران، ده‌ها غیرنظامی کشته و زخمی شده‌اند و هزاران خانواده این شهر را ترک کرده‌اند، رنجبر به دیوارنگاری در پیوند به پیامدهای ناگوار و جنگ و مزایای صلح پرداخته است. او می‌گوید: «با این تابلوها، با جنگ می‌جنگیم. خواست کل مردم عام آرامش است، همین که جنگ نباشد.»

احمدشاکر حبیب، یکی دیگر از نقاشان کندز‌، در کنار رنجبر مصروف دیوارنگاری است. او می‌گوید که در این روزها «جنگ‌های خانمان‌سوز» در کندز افزایش یافته و این امر سبب رنجش ما و مردم شده است. او می‌افزاید: «به همین خاطر با وسایل نقاشی به شهر برآمدیم و می‌خواهیم با دیوارنگاری پیام صلح را به مخالفان حکومت برسانیم.»

آفتاب غروب کرده و تاریکی فضای شهر کندز را احتوا کرده است. رنجبر با همکارش در حالی سخت مصروف دیوارنگاری است که نیروهای امنیتی مثل «دژی محکم» در برابر طالبان ایستاده‌اند تا از شهر کندز دفاع کنند.

در اطراف محل دیوارنگاری، شماری از بی‌جا شده‌گان جنگی دیده می‌شوند. شماری از کودکان آواره، در محل دیوارنگاری جمع شده‌اند و با دقت به طرف رسامی‌ها می‌بینند. به «زنده‌ باد صلح و نفرین‌ بر جنگ» چشم دوخته‌اند.

یکی از این کودکان به نام نبیلا می‌گوید: «در نتیجه جنگ‌ها یک هفته می‌شود که بی‌جا شده‌ایم و در میان انبار کثافات، گرسنه زنده‌گی می‌کنیم. زمانی ‌که دیدم جوانان عکس‌های صلح و جنگ را رسم کرده‌اند، خوشم آمد، این‌جا آمد‌م.»

آرامش که نیست، اما جنگ نبیلا را بی‌سرپناه و سخت نگران ساخته است. خواست او این است: «از مخالفان حکومت تقاضا دارم که جنگ را متوقف بسازند.»

از سویی هم، مردم و شماری از فعالان رسانه‌ای و مدنی کندز، از این حرکت هنرمندان کندزی، استقبال می‌کنند و می‌گویند جنگ و صلح دو پدیده متضاد است که متاسفانه طی چهار دهه گذشته، پدیده زشت جنگ، از نظر روحی و جسمی به مردم آسیب زده است.

ذبیح‌الله مجیدی، یک فعال رسانه‌ای، می‌گوید: «آسیب‌های ناشی از جنگ، بسیار گسترده است. مردم از لحاظ روانی و جسمی آسیب دیده‌اند. مشکلاتی مانند گرسنه‌گی و بی‌سرپناهی بی‌داد می‌کند. این دیوارنگاری‌ها، صرف نوشته‌های روی دیوار نیست‌؛ خواست همه غیرنظامیان است که جنگ متوقف شود و مردم در زنده‌گی عادی‌شان با خیال راحت بتوانند یک لقمه نان پیدا کنند. معنای این دیوارنگاری‌ها، همین است.»

رنجبر با شماری از همکارانش ۱۰ سال می‌شود که برای آمدن صلح و تحقق این آرزوی دیرینه‌ مردمش، می‌تپد و این کار را به خود افتخار می‌داند. به باور او، هنر دیوار‌نگاری علاوه بر تزریق آرامش اجتماعی، بصری و روحی، امیدهای صلح‌آمیز را به جامعه هدیه می‌کند.

دکمه بازگشت به بالا