پیروزی طالبان افغان تندروان پاکستان را جسورتر می‌کند

نویسنده: کتی گانون

مترجم:‌ اسحق‌علی محسنی

منبع: AP News

در مناطق کوهستانی قبایلی در امتداد مرز افغانستان با پاکستان، یک خطر آرام و دوام‌دار در حال شکل‌گیری است: برگشت طالبان.

تحریک طالبان پاکستانی که سال‌های گذشته با اقدامات خشونت‌بارشان در پاکستان هزینه‌هایی بر اسلام‌آباد تحمیل کرده است، با قدرت گرفتن طالبان افغانستان، جسارت بیش‌تر می‌یابد.

به نظر می‌رسد آن‌ها  به فکر پس‌ گرفتن مناطق قبایلی‌اند؛ مناطقی  که حدود هفت سال قبل در اثر حمله ارتش پاکستان از دست داده‌اند. طبق گزارش قراردادی‌های محلی، طالبان قبلاً در مناطق مورد بحث حضورشان را افزایش داده و از تمامی قرارداد‌ها پول اخاذی می‌کنند. کسانی که از پرداخت پول امتناع کرده‌اند، توسط طالبان کشته شده‌اند. به‌عنوان نمونه، اوایل ماه سپتامبر، نوراسلام داور یک پروژه کوچک کانال را در حاشیه شهر میرعلی در نزدیکی مرز افغانستان تطبیق می‌کرد. طالبان از او درخواست ۱۱۰۰ دالر امریکایی سهم کردند. این در حالی بود که مجموع سود پروژه مورد نظر از پنج‌ هزار دالر امریکایی تجاوز نمی‌کرد. داور چیزی برای پرداخت کردن نداشت، بنابراین به ناچار از طریق افراد مرتبط با طالبان خواهش کرد که او را درک کنند. داور هفته‌ بعد با شلیک مستقیم یک فرد ناشناس جانش را از دست داد. خانواده داور طالبان را مقصر می‌دانند.

طالبان پاکستانی که به «تحریک طالبان» یا «تی‌تی‌پی» شهرت دارند، سازمانی جدا از طالبان افغانستان می‌باشند. تفکر و ایدیولوژی‌ای که قرائت می‌کنند، به‌شدت افراطی و انحصارگرایانه است. تی‌تی‌پی اوایل سال ۲۰۰۰ میلادی تأسیس شد و با راه‌اندازی چندین عملیات‌ مسلحانه، بمب‌گذاری‌ و دیگر اقدامات، مناطق و‌سیع قبایلی را به تصرف خود درآورد. علاوه بر آن، آن‌ها تعهد کردند که دولت پاکستان را از قدرت پایین بکشند. عملیات سال ۲۰۱۰ ارتش [پاکستان] آن‌ها را از هم فروپاشید.

به تصور برایان گلین ویلیامز، استاد تاریخ اسلام در دانشگاه ماساچوست، کسی‌ که نوشته‌های زیادی در مورد گروه‌های جهادی دارد: «طالبان پاکستانی حتا پیش از تصرف دوباره افغانستان در ۱۵ آگست توسط طالبان افغان، به داشتن پناه‌گاه‌های امن در افغانستان شناخته می‌شدند. شکست خیره‌کننده‌ امریکای ابر‌قدرت توسط طالبان افغان، طالبان پاکستانی را جرأت بخشیده است. حالا به‌ نظر می‌رسد آن‌ها نتیجه گرفته‌اند که زمان گرفتن حق‌شان رسیده است. بنا بر این محاسبه،  طالبان پاکستانی نیز می‌توانند جهاد موفقانه علیه دولت بی‌دین پاکستان به‌ راه انداخته، دوباره هرج‌ومرج را حاکم سازند.»

در ماه‌های اخیر تی‌تی‌پی عملیات‌هایش را افزایش داده است. به گفته‌ موسسه‌ جنگ و امنیت اسلام‌آباد، تنها از ماه جنوری به این ‌طرف ۳۰۰ شهروند عادی و ۱۴۴ نیروی امنیتی این کشور در عملیات‌های تروریستی کشته شده‌اند.

به گفته امیر رعنا، مدیر اجرایی موسسه صلح که در اسلام‌آباد واقع است: «مساله افغانستان به گروه‌های مذهبی افراطی در پاکستان انگیزه مضاعف برای انجام اقدامات تندروانه داده است.»

این گروه‌ها اقلیت شیعه مسلمان را علناً ناسزا می‌گویند و مرتد می‌شمارند و در تظاهرات‌ و اجتماعات‌شان به‌صورت گروهی و علنی از تفسیر اسلام افراطی حمایت می‌کنند. یکی از این احزاب «تحریک لبیک پاکستان» است که در برابر حفاظت از قانون منع خشونت علیه افرادی‌ که به مقدسات توهین کنند، اجندای به‌خصوصی دارد. از این قانون علیه مخالفان و اقلیت‌ها استفاده می‌کند و بر این مبنا می‌تواند اوباش را به‌راحتی ترغیب به کشتن افراد به خاطر مواضع ساده‌شان در برابر قوانین شریعت بکند.

رعنا رشید هشدار می‌دهد که  جامعه پاکستان به دلیل رشد مذهب‌گرایی ضربه خورده و اکنون در جهت برپایی حکومتی شبیه طالبان افغانستان حرکت می‌کند.

یک نظر‌سنجی که موسسه گال‌آپ پاکستان انجام داده، نشان می‌دهد که ۵۵ درصد مردم پاکستان از یک حکومت شبیه حکومت طالبان در افغانستان حمایت می‌کنند. این نظر‌سنجی از ۲ هزار و ۱۷۰ پاکستانی بعد از سقوط کابل به دست طالبان صورت گرفته است.

پاکستان از این‌که نتوانست حکومت طالبان را بدون در نظر گرفتن ملاحظات کشورها به‌صورت یک‌جانبه به رسمیت بشناسد، شرمنده و سر‌افکنده شد؛ اما هنوز در حال چانه‌زنی با جهان است تا قناعت‌شان‌ را حاصل کند که با بازیگران جدید افغانستان تعامل کنند و به امریکا اصرار می‌ورزد تا دارایی‌های بلوکه شده این کشور را آزاد کند و در عین حال بر طالبان فشار می‌آورد تا برخورد خود با اقلیت‌ها و مخالفان را ملایم کنند.

رابطه پاکستان با طالبان افغان همواره ثابت بوده و این مایه‌ عصبانیت در امریکا شده است؛ تا جایی ‌که سناتورهای جمهوری‌خواه قانونی را پیشنهاد کرده‌اند که در صورت تایید، منجر به تحریم پاکستان به اتهام کارهای غیر‌قانونی علیه امریکا با آوردن طالبان در افعانستان می‌شود. این موضوع خشم رهبر پاکستان را بر‌انگیخته و گفته است آن‌ها باید از طالبان بپرسند که در میز مذاکرات بین امریکا و طالبان در نهایت کدام تاریخ زمان خروج نهایی بوده که زمینه آمدن طالبان را فراهم ساخته است.

پاکستان روابط دیرینه‌ای با طالبان افغان دارد که سابقه‌ آن به زمان جنگ شوروی در افغانستان در دهه ۱۹۸۰ میلادی بر‌می‌گردد. در آن زمان پاکستان عملاً به‌مثابه مکانی پشت جبهه برای امریکا علیه شوروی به حساب می‌آمد. خصوصاً گروه حقانی که ممکن است اکنون قدرت‌مندترین گروه در افغانستان باشد، عمیق‌ترین روابط با سازمان استخبارات پاکستان دارد.

بنا بر برداشت اسفندیار میر، کارشناس ارشد موسسه صلح امریکا، پاکستان به سراج‌الدین حقانی که اخیراً در دولت جدید به‌عنوان وزیر داخله مقرر شده است، پیشنهاد همکاری برای شروع مذاکرات با طالبان پاکستان داده است. آقای میر هم‌چنین اظهار می‌دارد که تعدادی از مقام‌های تی‌تی‌پی که مناطق کوهستانی و صعب‌العبور را در اختیار دارند، حاضر به مذاکره هستند؛ اما یکی از خشن‌ترین این گروه‌ها که توسط نور‌ولی محسود رهبری می‌شود، علاقه‌مندی به مذاکره ندارد و می‌خواهد وزیرستان جنوبی را در کنترل خود داشته باشد.

روشن نیست که حقانی موفق می‌شود محسود را پای میز مذاکره با پاکستان بکشاند یا این‌که روابط دیرینه خود را با طالبان پاکستان قطع کند.

تمامی تلاش‌ها در مذاکرات با اسلام‌آباد در این است که تی‌تی‌پی می‌خواهد قانون شریعت با تفسیر خود آن‌ها در مناطق تحت کنترل‌شان در ساحات نوار مرزی حاکم باشد و حق داشتن اسلحه نیز برای این گروه محفوظ بماند. این سخنان را دو نفر از کسانی ‌که با دو مقام پاکستانی رابطه نزدیک دارند، به شرط عدم افشای هویت‌شان به دلیل این‌که اجازه‌ نشر اخبار مذاکرات را ندارند، به آسوشیتد پرس گفته‌اند.

بیل راگیو از بنیاد دفاع از دموکراسی امریکا که به اتاق فکر شهرت یافته، می‌گوید: پاکستان باب مذاکرات با طالبان را به این هدف باز کرده که از حملات علیه نیروهای امنیتی‌اش جلوگیری کند. اما او هشدار می‌دهد که کار دولت پاکستان مانند باز کردن جعبه‌ پاندورا برایش تمام خواهد شد. آقای راگیو می‌افزاید: «تی‌تی‌پی بر کنترل بخش کوچک از کشور رضایت نخواهد داد، بلکه می‌خواهد همانند طالبان افغان بر تمام پاکستان  مسلط شود.»


این گزارش با همکاری منیر‌احمد، گزارشگر آسوشیتد‌پرس در اسلام‌آباد، تهیه شده است.

دکمه بازگشت به بالا