طالبان برخلاف تعهدشان به همکاری با القاعده ادامه می‌دهند

علی‌سجاد مولایی

براساس یکی از ماده‌های توافق‌نامه صلح میان ایالات متحده و طالبان، باید گروه طالبان ارتباط خود را با سایر گروه‌های جهادی و تکفیری قطع می‌کرد، اما شواهد میدانی و گزارش اخیر سازمان ملل متحد حاکی از همکاری میان دو گروه القاعده و طالبان حداقل در ۱۲ ولایت افغانستان است.

همکاری این دو گروه به سال‌های جنگ و مقاومت در افغانستان بر‌می‌گردد. اعضای ارشد القاعده که در زمان جهاد افغانستان که عضو گروه افغان ـ عرب بودند، پس از پایان جنگ به کشورهای‌شان برگشتند. طرد شدن اسامه بن لادن از عربستان به سودان و از سودان به افغانستان سبب شد تا تعداد زیادی از افغان – عرب‌ها دوباره به افغانستان برگردند و روابط نزدیک با طالبان داشته باشند. اسامه بن لادن رهبر القاعده در سال ۱۹۹۶ رسماً با ملا محمدعمر بیعت کرد. در این دوره طالبان در بدل کمک‌های مالی و لوجستیکی القاعده به آن‌ها پایگاه و لانه‌های امن در خاک افغانستان مهیا کردند. طالبان با کمک نیروهای القاعده جبهه مقاومت را در هم شکستند و بر بخش‌های زیادی از جغرافیای افغانستان مسلط شدند. القاعده با استفاده از پایگاه امن در افغانستان حملات مرگ‌بار را علیه امریکا طرح‌ریزی کرد. در ابتدا القاعده دو سفارت‌خانه‌ی امریکا را نایروبی و دارالسلام هدف حمله قرار دادند و در ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱ مرگ‌بارترین حملات خود را بر برج‌های دوگانه سازمان تجارت جهانی اجرا کردند. طالبان پس این حملات به درخواست ایالات متحده مبنی بر تحویل‌دهی مغز متفکر و رهبر این گروه سر باز زدند. این امر بیان‌گر وجود رابطه‌‌ی خیلی نزدیک میان دو گروه است.

در سال‌های پس از ۲۰۰۱ این رابطه پایدار ماند و جنگ‌جویان القاعده در صفوف طالبان برای شکست امریکا در افغانستان مبارزه می‌کردند. طالبان با امضای توافق‌نامه‌‌ی صلح با ایالات متحده متعهد شدند که رابطه خود را با تمام گروه‌های بنیادگرا قطع کنند. گزارشی در تاریخ ۲۷ می سال ۲۰۲۰ شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد «پیش‌رفت اساسی از گزارش تیم تحلیلی پشتی‌بانی و تحریم‌ها (S / 2019/481) و تلاش‌ها برای ایجاد یک روند صلح از طریق مذاکرات بین طالبان و ایالات متحده امریکا با هدف دست‌یابی به توافق برای پایان‌ دادن به جنگ ۱۸ ساله» نشر شده است که می‌گوید هنوز روابط میان طالبان و القاعده وجود دارد.

حسین احسانی، پژوهش‌گر گروه‌های بنیادگرا، معتقد است که در گذشته رابطه میان این گروه براساس همکاری و همیاری ایدیولوژیک بود و اکنون این رویکرد تغییر کرده است و همکاری براساس عوامل اقتصادی و تاکتیکی است. به عبارت دیگر در دهه نود این گروه تلاش داشت تا به اهداف ایدیولوژیک خود در افغانستان برسد و اکنون تلاش بر آن است تا به اهداف مشترک اقتصادی و تاکتیکی با القاعده دست یابد.

براساس منابع، طالبان با القاعده روابط خانواده‌گی و خویشاوندی دارند که این سبب ایجاد اتحاد بیش‌تر میان این دو گروه می‌شود. در گزارش شورای امنیت سازمان ملل متحد آمده است که طالبان امنیت کاروان انتقال خانواده‌های اعضای القاعده از نقاط جنوبی افغانستان به پاکستان را گرفته است.

اخیراً وزارت دفاع ایالات متحده (پنتاگون) نیز در گزارشی، به همکاری میان این دو گروه اشاره کرده است. با درنظرداشت این موضوع طالبان به یکی از بندهای توافق‌نامه‌ی صلح پابند نبوده‌ و به آن عمل نکرده‌اند. از سوی طالبان نیز اقدام به کاهش خشونت‌ نشده است. در سندی که در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود، یکی از امیرهای القاعده از حمله بر پایگاه نیروهای امنیتی افغانستان در سمنگان حمایت کرده است. در قسمت دیگر آمده است که القاعده از این‌که در عملیات یار و یاور طالبان بوده است، خرسند می‌باشد. این سند آشکارا به همکاری میان این دو گروه اشاره می‌کند. طالبان با تمام قوت در میادین جنگ در مقابل نیروهای دفاعی افغانستان برای گرفتن امتیاز بیش‌تر در گفت‌وگوهای بین‌الافغانی به مبارزه می‌پردازند. گزارش‌هایی نیز از بازگشت زندانی‌های آزاد شده به میادین جنگ، حکایت دارند.

گزارش‌های اخیر ناظران سازمان ملل نشان می‌دهد که ایمن ظواهر در افغانستان است و روابط خود را با بازوی نظامی طالبان یعنی شبکه حقانی حفظ کرده است. ظواهری در ماه‌ فبروری همین سال با یحیا حقانی دیدار کرده است. براساس این گزارش حدود ۴۰۰ الی ۶۰۰ نظامی مرتبط به القاعده در خاک افغانستان حضور دارند.

با این اوصاف دورنمای صلح و امنیت در افغانستان تار به نظر می‌آید و طالبان هیچ تعهدی در قبال توافق‌نامه‌ی صلح ندارند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن