سایه امریکا در افغانستان حفظ می‌شود

چگونه‌گی روابط آینده امریکا با افغانستان پس از تکمیل برنامه خروج یکی از مسایل مهمی است که در رسانه‌ها و مطبوعات داخل کشور کم‌تر مورد توجه بوده است. بحث‌های داغ در رسانه‌ها و مطبوعات افغانستان، عمدتاً روی نفس برنامه خروج و تبعات احتمالی آن متمرکز بوده است. مقامات افغانستان و امریکا نیز تمایل زیادی به بازنمایی روابط آینده دو کشور نشان نداده‌اند. به همین علت، معمای روابط آینده افغانستان و امریکا تا هنوز برای عموم ناگشوده است.

محمداشرف غنی، رییس جمهور کشور، چندین‌بار از گشایش فصل تازه روابط افغانستان با امریکا یاد کرده است. او گفته است که نباید نگران آینده بود و برنامه خروج اثر منفی روی روابط افغانستان با همکاران بین‌المللی آن از جمله امریکا نخواهد داشت. به گفته اشرف غنی، انزوا در تقدیر آینده افغانستان نوشته نشده است. با این حال، او توضیح نداده که امریکا در چارچوب چه برنامه‌ای یا توافقی قرار است با افغانستان رابطه داشته باشد.

اما سخنان تازه مارک میلی، رییس ستاد مشترک ارتش امریکا، سرنخ‌هایی را از توافقات احتمالی امریکا با دولت افغانستان به دست می‌دهد. او در یک نشست خبری که روز پنج‌شنبه گذشته در مقر وزارت دفاع امریکا داشت، نکات قابل تأملی را در پیوند به همکاری‌های آینده این کشور با دولت افغانستان مطرح کرده است. لوید آستین، وزیر دفاع امریکا، نیز در این نشست خبری حضور داشت و اما بیش‌تر صحبت‌ها درباره افغانستان از سوی میلی انجام شد.

مارک میلی گفت که پنتاگون در حال بررسی اقداماتی برای ادامه حمایت از نیروهای دولتی افغانستان پس از تکمیل برنامه خروج است. این اقدامات در دست بررسی شامل آموزش نیروهای دفاعی و امنیتی افغان و خدمات نگه‌داری از هواپیماهای نظامی افغانستان در یک کشور دیگر/ثالث است. به نقل از میلی، پنتاگون هم‌چنان پیشنهاد کمک طولانی‌مدت چهار میلیارد دالری در هر سال برای ارتش افغانستان را به کنگره امریکا سپرده است. او تأکید کرده که تلاش‌ها برای تصویب این پیشنهاد توسط کنگره در جریان است.

همکاری‌های آینده امریکا با افغانستان در چارچوب طرح «فراتر از افق» دنبال خواهد شد. مبارزه امریکا با تهدیدات تروریستی احتمالی از خاک افغانستان علیه این کشور و متحدان آن نیز در چارچوب همین طرح انجام می‌شود. با این حال، به صورت دقیق روشن نیست که کشور ثالث/کشورهای ثالث مورد نظر امریکا شامل کدام کشور/کشورها می‌شود.

جو بایدن، رییس جمهور امریکا، در ماه سنبله ۱۳۹۸ در یک اظهار نظر جنجالی گفته بود که «افغانستان، درست‌شدنی نیست.» او در آن زمان نامزد احتمالی حزب دمواکرات برای انتخابات ریاست جمهوری امریکا بود. بایدن پیشنهاد کرده بود که نیروهای امریکایی باید افغانستان را ترک و با استفاده از پایگا‌ه‌هایی در خاک پاکستان علیه تهدیدات تروریستی در افغانستان مبارزه کنند. کشورهای دیگری را که احتمالاً امریکا برای ماموریت مبارزه با تروریسم در نظر دارد، قطر و امارات متحده عربی است. با این حال، هیچ چیزی تا هنوز در این باره قطعی نشده است.

صرف نظر از این‌که کشور مورد نظر امریکا در کجای منطقه واقع شده است، تصمیم این کشور برای حمایت بلندمدت از افغانستان یک تصمیم دل‌گرم‌کننده و امیدبخش است. پیام نخست این تصمیم آن است که امریکا، دولت افغانستان را در جنگ با گروه طالبان تنها نخواهد گذاشت. طرح کمک سالانه چهار میلیارد دالری برای ارتش و پولیس افغانستان، کمک کمی نیست و این نشانه مخالفت این کشور با برگشت گروه طالبان به قدرت از راه زور است.

از جانب دیگر، جنگ با گروه طالبان بدون حمایت هوایی ارتش یک امر دشوار است. نقاط ضعف نیروهای هوایی ارتش اما ناتوانی در ترمیم هواپیماها و تأمین هزینه مالی پروازها است. طبق آنچه سیگار قبلاً اعلام کرده بود، هواپیماهای ارتش افغانستان پس از چندین ماه پرواز استهلاک و زمین‌گیر خواهند شد. با این حال، اقدام امریکا برای ترمیم این هواپیماها و هدایت فنی پیلوت‌های افغان از طریق کشور ثالث، ضعف‌های فوق را رفع خواهد کرد.

به این ترتیب، می‌توان گفت که امریکا به رغم ترک فیزیکی افغانستان حضور «سایه» خود در این کشور را حفظ خواهد کرد. این حضور سایه به دولت افغانستان کمک می‌کند تا با اعتماد به نفس به جنگ شورش‌گری برود و به رغم فشارهای زیاد تسلیم گروه طالبان نشود. حتا ممکن است که سربازان امریکایی -پس از خروج- در صورت نیاز، در جنگ دولت افغانستان با گروه طالبان شرکت کنند. کمااین‌که سربازان خارجی در جریان اجرای توافق‌نامه دوحه نیز بارها در میدان‌های جنگ به کمک نیروهای دولتی افغانستان شتافته‌اند. امریکا اگرچه از افغانستان می‌رود؛ اما برای کنترل وضعیت این کشور در منطقه باقی خواهد ماند. از این‌رو، گروه طالبان نباید تصور کند که با خروج نیروهای خارجی از افغانستان، شانس سقوط دولت به این گروه دست خواهد داد.

دکمه بازگشت به بالا