زعفران بی‌بدیل جهان قربانی سبوتاژ همسایه

۸صبح، هرات: بسیاری از زعفران‌کاران هرات نسبت به آن‌چه وارادات غیرقانونی و قاچاق زعفران ایرانی به هرات عنوان می‌کنند، شکایت دارند. به گفته‌ی زعفران‌کاران هرات، این موضوع سبب شده تا بهای یک کیلوگرام زعفران از یک صد و بیست هزار افغانی به پنجاه تا شصت هزار افغانی کاهش یافته یابد. زعفران‌کاران هرات به روزنامه‌ی ۸صبح گفته‌اند که پارسال میزان تولیدات زعفران در کشور بر اساس برآوردها ۱۲ تُن بوده، اما صادراتی که به نام افغانستان انجام یافته، به ۲۴ تُن می‌رسد. به گفته‌ی زعفران‌کاران هرات از این ۱۲ تُن تولیدات افغانستان، هنوز مقداری روی دست زعفران‌کاران هرات باقی مانده و با این حساب، مقدار زعفران ایرانی که به نام زعفران افغانستان صادر شده ‌است، بیش از زعفران خود افغانستان است.

به ‌تازگی شماری از زعفران‌کاران هرات که برای اعتراض به قاچاق بی‌رویه‌ی زعفران ایرانی به این ولایت با مسئولان اداره‌ی زراعت هرات دیدار کرده‌اند، تأکید دارند که قاچاق زعفران ایرانی به افغانستان، قیمت برترین طلای سرخ جهان را به پایین‌ترین حد آن رسانده است.

 آنان از حکومت افغانستان و به ویژه از اداره‌ی زراعت هرات خواستار توقف ورادات زعفران قاچاقی به این ولایت هستند.

نزدیک به یک‌ونیم دهه پیش، بسیاری از مردم در افغانستان در مورد کشت زعفران و فواید اقتصادی آن کمتر چیزی می‌دانستند، اما یک‌باره مشخص شد که مناطقی از جمله در غرب کشور با کیفیت‌ترین زعفران جهان را حاصل می‌دهند.

کشت زعفران پس از آن به یک محصول نباتی پر ارزش در افغانستان بدل شد. از نخستین سال‌های سقوط طالبان که سطح کشت زعفران به چند جریب زمین محدود می‌رسید، تا امروز که نزدیک به سه هزار هکتار زمین، زعفران کشت می‌شود. حکومت افغانستان تلاش کرد زعفران جاگزین مناسبی برای خشخاش در این کشور شود، اما حالا پس از گذشته یک‌ونیم دهه، بسیاری از زعفران‌کاران، ناامیدانه به این تجارت بزرگ سودآور جهان نگاه می‌کنند. آنان می‌گویند که بی‌تفاوتی حکومت، نبود حمایت کافی از زعفران‌کاران و قاچاق زعفران ایرانی به هرات و فروش آن به ‌نام برند افغانی در بازارهای جهان کار را دشوار ساخته است.

عبدالکشو ایثار از زعفران‌کاران هرات می‌گوید که قاچاق از ایران به افغانستان تنها به زعفران محدود نمی‌شود. او تأکید می‌کند که حتا پیاز زعفران که به تجارت خوبی برای زعفران‌کاران بدل شده بود نیز با سبوتاژ روبرو شده است. به گفته‌ی آقای ایثار در حالی که قیمت هر کیلوگرام پیاز زعفران در بازارهای افغانستان به راحتی ۲۵۰ افغانی خرید و فروش می‌شد، حالا پیاز زعفران ایرانی با قیمت هر کیلوگرام، ۵۰ افغان وارد بازار افغانستان شده ‌است.

به گفته‌ی زعفران‌کاران هرات، زعفران و پیاز زعفران از مرز میلک در ولایت نیمروز وارد افغانستان و از آن‌جا به هرات وارد می‌شود. عبدالصبور رحمانی، رییس اداره‌ی زراعت هرات می‎گوید: «گزارش‌هایی وجود دارد که از مدتی به این سو افراد سودجو به قاچاق زعفران و پیاز به هرات اقدام می‌کنند.»

زعفران‌کاران هرات می‌گویند که ایرانی‌ها قصد تخریب وجه زعفران افغانستان را در جهان دارند و به همین دلیل دست به رقابت ناسالم می‌زنند.

آقای ایثار که خود یکی از مسوولان شرکت‌های زعفران در هرات است، تأکید دارد که زعفران به صورت فله‌ای از ایران وارد هرات و به نام زعفران افغانستان به کشورهایی مانند هند، عربستان و امارات صادر می‌شود. او می‌گوید تاریخ زعفران ایرانی که وارد افغانستان می‌شود، گذشته است. به گفته‌ی آقای ایثار، زعفران دو سال تاریخ مصرف دارد و پس از آن از کیفیت آن کاسته می‌شود. وی تأکید کرد که از تاریخ زعفران ایرانی‌ای که وارد افغانستان می‌شود، ۳ تا ۵ سال گذشته است. به گفته‌ی وی، این روند باعث شده که از انگیزه‌ی دهقانان زعفران کار کاسته شود. به گفته‌ی آقای ایثار، قرار بود افغانستان طی چند سال آینده سالانه ۷۰ تُن زعفران تولید کند، اما با تداوم این روند تولید زعفران به حداقل خواهد رسید.

نگاه رسانه‌های ایرانی به تولید زعفران در افغانستان

کافی است شماری از روزنامه‌های پر تیراژ ایرانی را هر از گاهی ورق بزنیم تا در هر چند شماره، دست کم یک خبر، مقاله و یا تحلیل در مورد زعفران افغانستان و خطر باالقوه‌ای که به ‌گفته‌ی آنان، صنعت زعفران ایران را با تهدید مواجه کرده است، بخوانیم. تیترها، عناوین و محتوای این مطالب به ‌گونه‌ای است که گویا قرار است، حاصل زحمات چند دهقان عرق‌ریخته‌ی بیابان‌های سوزان غوریان و زنده‌جان در هرات، نظام اقتصادی بیست‌ونهمین اقتصاد دنیا را به ‌زیر بکشد. تا جایی که رسانه‌های ایرانی بارها واژه‌ی «دزد» را برای زعفران‌کاران افغانستان به ‌کار برده‌اند و معتقد اند که برای نخستین بار «پیازچه»‌ی این گیاه از ایران به افغانستان انتقال داده شده است.

ایران در حالی نگران رشد تولید و صنعت زعفران در افغانستان است که به‌گفته مسوولان آن کشور، هنوز صادر‌کننده بیش از ۹۰ درصد زعفران دنیا است.

چندی پیش شورای عالی زعفران ایران، با ابراز نگرانی از رشد روز‌افزون تولید زعفران در افغانستان از دولت آن کشور خواست تا نگذارد بازار تولید زعفران از دست ایرانی‌ها خارج و به‌دست افغان‌ها بیفتد.

این شورا گفته است: «روزی خواهد رسید که چشم باز کرده، خواهیم دید که تولید و صادرات زعفران از دست ما خارج شده است و نباید به هیچ کشور دیگری اجازه دهیم تا محصولی را که تولید عمده‌اش در انحصار ماست، از دست‌ ما خارج کنند.»

ایرانی‌ها حتا افزایش حمایت از کشت زعفران در افغانستان را «نقشه‌ی سیاه دنیا برای طلای سرخ ایران» لقب داده‌اند. چندی پیش روزنامه‌ی ایرانی جام‌ جم نگاشته بود که زعفران افغانستان صنعت زعفران در ایران را به ورطه‌ی نابودی می‌کشد.

برای بسیاری‌ها این سوال پیش آمده که ایران، بیش از ۹۰ درصد و یا به عبارتی ۹۴ درصد صادرات زعفران دنیا را در قبضه دارد، با آن‌هم چگونه و چرا سر مخالفت و ناسازگاری با صادرات ۱ درصدی و یا کمتر از یک درصدی افغانستان برداشته است؟

کارشناسان امور زراعتی در افغانستان می‌گویند مشکل اصلی این ماجرا در کیفیت زعفران افغانستان است. خریداران زعفران در جهان همواره به دنبال مرغوب‌ترین زعفران می‌گردند و برند افغانی این گیاه سه- چهار سال است که به گونه‌ی پیهم به ‌عنوان مرغوب‌ترین زعفران جهان شناخته می‌شود.

در هرات بیش از پنج هزار و چهل و یک هکتار زمین تحت کشت زعفران قرار دارد و آمارهای اداره‌ی زارعت هرات نشان می‌دهد که امسال بیش از هشت‌و‌نیم تن زعفران کشاوران هرات از مزراع‌شان برداشته‌اند، با توجه به واردات زعفران قاچاقی از کشورهای همسایه به هرات، دیده شود که سرنوشت طلای سرخ هرات به کجا خواهد انجامید.

دیدگاه are closed.