حکایت ملال‌آور دریافت پاسپورت

فردوس کاوش

از شروع هفته‌ی قبل برای دریافت پاسپورت به ریاست پاسپورت وزارت داخله درخواست دادم. اطلاع داشتم که روند دریافت پاسپورت ساده شده است. متقاضی این بار فورم را به صورت آن‌لاین پر می‌کند، به بانک می‌رود، پول مورد نیاز را تحویل می‌دهد و بعد با سند تحویلی پول دوباره به ساختمان ریاست پاسپورت می‌آید تا مراحل اداری لازم طی شود؛ ولی مراحل اداری دریافت پاسپورت بسیار ملال‌آور، نفس‌گیر،‌ غیر‌ضروری و مشکل‌زا است. از دیگر متقاضیان پاسپورت شنیدم که ریاست پاسپورت اصلاحات لازم را آورده است و از میزان فساد و رشوه‌خواری در این اداره نسبت به سال‌های گذشته کاسته شده است، اما طولانی بودن مراحل اداری پاسپورت و مشکلات دیگر هنوز هم زیان کلان را متوجه دولت و شهروندان می‌سازد.

یکی از مشکلات جدی این است که نه متقاضی پاسپورت در مورد مراحل اداری دریافت پاسپورت چیزی می‌داند و نه کسی از درون ریاست خودش را زحمت می‌دهد تا متقاضی را رهنمایی کند. وقتی با عریضه و اسناد تحویلی پول به ریاست پاسپورت می‌روید،‌ در صحن ریاست، معاون ریاست یا رییس آن نشسته است و همه‌ی عریضه‌ها/درخواستی‌ها را امضا می‌کند. پس از امضای آن درخواست، بسیاری از متقاضیان نمی‌دانند که به کجا بروند. مأموران و سربازان ریاست هم از بس سرشان شلوغ است، حوصله ندارند کسی را رهنمایی کنند. در دیوارهای ریاست هم به جای این‌که رهنمای مفصل طی مراحل اداری پاسپورت نوشته باشد،‌ شعارهای کلیشه‌ای درج است. بسیاری از متقاضایان نمی‌دانند که وقتی رییس یا معاون ریاست پاسپورت پای درخواستی آنان امضا کرد، ‌به کدام ساختمان و سمت بروند. مأموران ریاست با دست به سمت چپ یا راست اشاره می‌کنند و از متقاضیان می‌خواهند که به همان سمت بروند و بیش‌تر از این رهنمایی نمی‌کنند. ایجاب می‌کند که در دیوار ریاست نقشه‌ی تمام ریاست و رهنمای طی مراحل اداری پاسپورت به روشنی نوشته شود تا متقاضی سرگردان نشود.

پس از دریافت امضای رییس، متقاضیان از جمله خودم با پرس‌و‌جو پیدا کردیم که باید به پشت یک سالن بسیار بزرگ در آخر صف بایستیم تا نوبت به بایومتریک برسد. در دیوارهای آن سالن بزرگ هم هیچ چیزی در مورد طی مراحل اداری برای دریافت پاسپورت نوشته نیست. متقاضیان در سالنی که بیش از هفت‌صد متقاضی را در خود جا می‌دهد، ‌تازه اطلاع می‌یابند که اگر کسی پاسپورتش را گم کند یا پاسپورتش بسوزد، مجبور است قبل از ایستادن در صف بایومتریک، یکی دو مرحله‌ی دیگر را طی کند. از آن‌جایی که ریاست پاسپورت رهنمود چاپی و دیواری ندارد، بسیاری از متقاضیان وقتی از موضوع اطلاع می‌یابند، دوباره از صف بایومتریک که ساعت‌ها در آن وقت گذرانده‌اند، ‌خارج می‌شوند و به بخش تحلیل و ارزیابی می‌روند. کسی که پاسپورتش را گم کرده یا حریق شده است، باید پس از دریافت امضای رییس یا معاون رییس به بخش تحلیل و ارزیابی ریاست پاسپورت برود تا یک مرحله‌ از کار را در آن‌جا بگذراند و دوباره به صف بایومتریک برگردد.

کسانی که پاسپورت داشتند و قبلاً بایومتریک شده بودند، ‌بازهم ناگزیر اند که ساعت‌ها در صف طولانی بایومتریک بایستند. متقاضی پس از این، بعد از چند ساعت، به اول صف می‌رسد، و تازه متوجه می‌شود که هنوز هم به صف بایومتریک نرسیده است. یک مأمور بار دیگر اسناد او را امضا می‌کند و او را به صف بایومتریک رهنمایی می‌کند. کسانی که قبلاً بایومتریک شده و پاسپورت داشته‌اند ولی مدت پاسپورت‌شان گذشته است، ‌همین مأمور به پاسپورت آنان مهر «کنسل» می‌زند؛ ولی این دسته از متقاضان بار دیگر به صورت دقیق رهنمایی نمی‌شوند. متقاضی پاسپورت جدید وقتی مأمور پاسپورت به پاسپورتش مهر کنسل زد، به سمت راست سالن رهنمایی می‌شود و دیگر نمی‌فهمد که چه کند. اگر این مرحله در ساعت ۱۲ بجه‌ی روز برسد که همه مأموران به غذا خوردن بروند، ‌سرگردانی متقاضی دو چند می‌شود. پس از سرگردانی‌ و اضطراب زیاد، متقاضی در می‌یابد که دو مأمور دیگر باید بازهم به اسناد او امضا بزنند؛ یک مأمور باید آن را مهر کند و مأمور دیگر آن را «غیرفعال».

در مرحله‌ی پایانی بازهم سرگردانی است. متقاضی باید صفحه‌ای از پاسپورتش را که یک مأمور به آن مهر کنسل زده است،‌ کاپی بگیرد. او باید از ریاست پاسپورت بیرون شود، ‌برود و آن صفحه را کاپی بگیرد و برگردد. متقاضی‌ای که حداقل پنج ساعت انتظار کشیده و تا این‌جا رسیده، ‌بازهم باید از ساختمان ریاست پاسپورت خارج شود. در مجموع باید اسناد متقاضی تجدید پاسپورت چهار بار امضا و مهر شود. متقاضی باید نزد چهار نفر برود. نفر پنجمی نهایی است و او زمان دریافت پاسپورت را به متقاضی مشخص می‌کند. معمولاً سه یا چهار روز بعد متقاضی باید پاسپورت جدیدش را از پسته‌خانه‌ی محل سکونتش به دست بیاورد. در پسته‌خانه هم سرگردانی تمام نمی‌شود. کسانی را در پسته‌خانه دیدم که برای‌شان در برگه نوشته بودند که باید به تاریخ ۱۷ میزان به پسته‌خانه بیایند و پاسپورت‌شان را دریافت کنند، ولی تا تاریخ ۲۰ میزان برای‌شان پاسپورت نرسیده بود. آنان ناگزیر بودند که بار دیگر به ریاست پاسپورت بروند و سوال کنند، ولی نمی‌دانستند که در آن ریاست نزد کی بروند. رییس‌ ریاست پاسپورت به صورت حضوری از صف‌های متقاضیان دیدن نمی‌کند.

ایجاب می‌کند که برای رفع سرگردانی مردم،‌ طی مراحل اداری پاسپورت ساده شود. متقاضی باید پس از دریافت امضای رییس یا معاون، نزد یک نفر دیگر برود و همان نفر تمام مراحل بایومتریک، غیرفعال‌سازی و مهر کنسل را طی کند و برای متقاضی برگه‌ی دریافت پاسپورت بدهد. ریاست پاسپورت می‌تواند پالیسی خودش را تغییر دهد و برای همه‌ی متقاضی‌ها پاسپورت ده‌ساله توزیع کند. این امر از سرگردانی و ازدحام بیش‌تر جلوگیری می‌کند. کارمندان ریاست پاسپورت از خسته‌گی شاکی بودند، ولی این ریاست ایجاد شده است تا برای همه‌ی مردم افغانستان پاسپورت توزیع کند. آن ریاست غیر از توزیع پاسپورت، وظیفه‌ی دیگری ندارد. ریاست پاسپورت اگر طی مراحل پاسپورت را ساده نسازد،‌ فساد بار دیگر اوج می‌گیرد. یکی از تاکسی‌رانانی که متقاضیان را از ریاست پاسپورت به بانک انتقال می‌داد، به من گفت که کمیشن‌کاران هنوز هم فعال‌اند و در بدل شش تا هفت هزار افغانی کاری می‌کنند که متقاضی در همان روز پاسپورت به دست بیاورد. وقتی یک متقاضی برای دریافت پاسپورت درخواست بدهد و نتواند حتا ظرف یک هفته پاسپورتش را به دست بیاورد و از یک سفر مهم باز ماند، ‌روشن است که دست به دامان کمیشن‌کاران می‌شود. در تمام کشورهای جهان سازمان‌های دولتی تدابیری را روی دست می‌گیرند که از فساد جلوگیری کند. برای جلوگیری از فساد باید طی مراحل تا جایی که ممکن است ساده شود؛ اما برای ساده‌سازی روند توزیع پاسپورت اقداماتی صورت گرفته که به هیچ وجه کافی نیست و باید به صورت جدی این روند ساده شود. باید اسناد متقاضی بیش از یک امضا و مهر نخورد. تمام مراحل اداری باید به یک مهر و امضا خلاص شود و به مرحله‌ی توزیع برسد. ریاست پاسپورت باید با آپلود یک یا دو ویدیو در وب‌سایت خودش یا گذاشتن اسکرین در صحن ریاست، تمام مراحل اداری توزیع پاسپورت را به متقاضی نشان دهد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن