مسیر ناهموار صلح؛ چرا رهایی زندانیان با کُندی دنبال می‌شود؟

حسیب بهش

با گذشت حدود یک هفته از فرمان ارگ ریاست جمهوری، تنها ۸۰ زندانی «خطرناک» طالبان از زندان‌ها رها شده‌اند. منابع در حکومت می‌گویند که روند رهایی زندانیان باقی‌مانده طالبان به دلیل مبهم بودن سرنوشت ۲۴ کماندوی افغان، تکمیل نشدن روند رهایی یک هزار زندانی نیروهای امنیتی و ملاحظات برخی از کشورها، با کُندی دنبال می‌شود. به گفته مقامات در ارگ ریاست جمهوری، طالبان هنوز بخشی از اسیران نیروهای امنیتی را آزاد نکرده‌اند و آغاز مذاکرات مستقیم نیز به همین دلیل با چالش روبه‌رو شده است. دفتر سیاسی طالبان در قطر اما می‌گوید که بر‌اساس توافق‌نامه دوحه، دو طرف مکلف به رهایی پنج هزار زندانی طالب و یک هزار زندانی نیروهای امنیتی بودند و سایر زندانیان دو طرف در جریان سه ماه پس از آغاز مذاکرات رها می‌شوند. به گفته گروه طالبان، روند رهایی یک هزار زندانی نیروهای امنیتی از سوی این گروه تکمیل و وابسته‌ بودن آنان به سکتور امنیتی نیز «مستند» شده است. دو طرف پیش‌تر گفته‌اند که آغاز مذاکرات بین‌الافغانی به پایان یافتن روند رهایی ۴۰۰ زندانی «خطرناک» طالبان وابسته است.

لویه‌جرگه مشورتی صلح در نوزدهم اسد رهایی ۴۰۰ زندانی «خطرناک» گروه طالبان را تایید و ریاست جمهوری نیز تنها دو روز پس از آن فرمان رهایی این شمار از زندانیان را صادر کرد تا بدین ترتیب، آخرین بن‌بست فرا‌راه آغاز مذاکرات بین‌الافغانی بشکند. با این حال اما روند رهایی این شمار از زندانیان به محض آغاز شدن، جنجالی شده است. صدیق صدیقی، سخنگوی ارگ ریاست جمهوری، روز دوشنبه، بیست‌وهفتم اسد، در یک نشست خبری گفت که برخی از متحدان افغانستان در‌باره رهایی شش تا هفت زندانی گروه طالبان ملاحظه دارند و از این میان، دو متحد آن ملاحظات‌شان را به گونه رسمی با حکومت در میان گذاشته‌اند. به گفته وی، وزارت امور خارجه از نزدیک با این کشورها کار می‌کند تا این چالش را برطرف کند. پیش‌تر، آسترالیا و فرانسه به گونه‌ی رسمی از حکومت خواسته بودند تا از رهایی زندانیانی که در کشتن شهروندان این کشورها دست داشته‌اند، خودداری کند. سخنگوی ارگ ریاست جمهوری افزود که روند رهایی ۴۰۰ زندانی گروه طالبان به دلیل این ملاحظات متوقف شده است.

ارگ هم‌زمان با این می‌گوید که روند رهایی یک هزار زندانی نیروهای امنیتی از سوی گروه طالبان تکمیل نشده است و برخی از اعضای نیروهای امنیتی هنوز در زندان‌های طالبان به سر می‌برند. این‌همه در حالی اتفاق می‌افتد که گروه طالبان یک روز پیش از عید قربان، پایان روند رهایی زندانیان نیروهای امنیتی را اعلام کردند. اکنون منابعی در شورای امنیت ملی به روزنامه ۸صبح تایید می‌کنند که علاوه بر تکمیل نشدن روند رهایی یک هزار زندانی نیروهای امنیتی، تکلیف ۲۴ کماندوی افغان نیز مبهم است. به گفته این منابع، مشخص نشده است که این شمار از کماندوهای افغان از سوی گروه طالبان کشته‌ و فروخته شده‌اند یا هنوز در اسارت این گروه به سر می‌برند. هرچند حکومت در این مورد از گروه طالبان وضاحت خواسته است، اما این گروه هنوز در مورد سرنوشت کماندوهای اسیر شده به حکومت معلومات نداده است. پیش‌تر، ارگ ریاست جمهوری تصریح کرده بود که برخی از زندانیان آزاد شده، عضویت نیروهای امنیتی را نداشته‌اند.

مسوولان دفتر سیاسی طالبان در قطر اما در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گویند که بر‌اساس توافق‌نامه دوحه، دو طرف مکلف به تبادله پنج هزار زندانی طالب و یک هزار زندانی نیروهای امنیتی بوده‌اند و سایر زندانیان باید در جریان سه ماه پس آغاز مذاکرات بین‌الافغانی آزاد شوند. سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر، گفت که گروه طالبان روند رهایی یک هزار زندانی نیروهای امنیتی را در جریان عید قربان تکمیل و عضویت آنان در سکتور امنیتی را مستند کرده است. با این حال، وی در مورد سرنوشت ۲۴ کماندوی افغان معلومات ارایه نکرد. سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر تصریح کرد که زندانیان باقی‌مانده دو طرف بی‌توجه به هویت‌شان در جریان سه ماه پس از آغاز مذاکرات از زندان‌ها آزاد می‌شوند، زیرا به گفته وی، این مورد در توافق‌نامه دوحه درج شده است.

سهیل شاهین افزود، تکمیل نشدن روند رهایی پنج هزار زندانی گروه طالبان سبب شده است که آغاز مذاکرات بین‌الافغانی با تاخیر روبه‌رو شود. در بخش اول توافق‌نامه صلح امریکا و طالبان در دوحه تصریح یافته است که پنج هزار زندانی طالبان و یک هزار زندانی نیروهای امنیتی از زندان‌ها آزاد شده و سپس طرف‌های ذی‌ربط همه‌ی زندانیان باقی‌مانده را طی سه ماه بعدی (آغاز مذاکرات بین‌الافغانی) آزاد کنند. بر‌اساس آمارهای شورای امنیت ملی، علاوه بر حدود پنج هزار زندانی طالبان که آزاد شده‌اند، حدود هشت هزار زندانی منسوب به این گروه تاکنون در زندان‌های حکومت به سر می‌برند. با این حال، شمار باقی‌مانده زندانیان نیروهای امنیتی در زندان‌های طالبان مشخص نشده است. این جنجال‌ها در حالی اتفاق می‌افتد که تفاوت در آمارهای دو طرف از آغاز تبادله زندانیان مطرح بوده است.

هم‌زمان با موقف‌گیری حکومت مبنی بر تکمیل نشدن روند رهایی زندانیان نیروهای امنیتی و تاکید گروه طالبان بر پایان یافتن آن، این گروه نیز در مقابل تفاوت در آمارهای مربوط به زندانیان‌شان را تایید می‌کنند و می‌گویند که تفاوت در آمار ارایه شده از سوی حکومت و آمارهای ثبت شده از سوی این گروه را همه‌گانی خواهد کرد. روند رهایی زندانیان در حالی بار دیگر جنجالی می‌شود که بر‌اساس تایید دو طرف، مذاکرات بین‌الافغانی پس از پایان روند رهایی ۴۰۰ زندانی «خطرناک» طالبان، آغاز خواهد شد. محمداشرف غنی، رییس جمهوری، نیز در لویه‌جرگه مشورتی صلح گفته بود که گروه طالبان تنها سه روز پس از پایان روند رهایی ۴۰۰ زندانی‌شان به مذاکرات حاضر می‌شود و در غیر آن، حملاتش را شدت می‌بخشد. با این حال موقف‌گیری‌های اخیر آقای غنی، از جمله هشدارهای وی پیرامون برایند رهایی زندانیان خطرناک طالبان و احتمال ناکامی روند صلح، نگرانی‌ها در این مورد را بیش‌تر ساخته است.

قرار است نشست آغازین مذاکرات بین‌الافغانی در دوحه، پایتخت قطر، برگزار شود. هرچند پیش‌تر منابع گزارش داده بودند که گروه طالبان مانع حضور خبرنگاران افغان در این مذاکرات است، اما دفتر سیاسی این گروه در قطر می‌گوید که از حضور گسترده خبرنگاران استقبال می‌کند. مسوولان در حکومت نیز تصریح می‌کنند که تلاش‌ها برای حضور خبرنگاران در قطر ادامه دارد،‌ اما این کشور هنوز ویزا برای خبرنگاران را صادر نکرده است. گفتنی است که با توجه اولویت‌بندی دو طرف برای اجندای مذاکرات بین‌الافغانی (آتش‌بس برای حکومت و نظام اسلامی برای طالبان)، احتمال دارد که نشست آغازین این مذاکرات نیز پر‌چالش دنبال شود.

دکمه بازگشت به بالا