نقش پارلمان در تعیین خطوط جنگ و صلح افغانستان

تمیم عاصی

افغانستان بار دیگر در مقطع حساسی از تاریخ خود قرار دارد. ولسی‌جرگه افغانستان منحیث خانه ملت و عالی‌ترین مظهر اراده جمعی مردم افغانستان و یکی از ارکان اساسی دولت، نقش تعیین‌کننده‌ای در مسایل جنگ و صلح افغانستان دارد.

پارلمان افغانستان تحت رهبری جدید یکی از پویاترین و فعال‌ترین دوره‌های تقنینی است که نقش خود در نظارت از عمل‌کرد حکومت، تصویب بودجه و تعیین خطوط اساسی دولت را جدی گرفته است و همه شاهد هستند که رهبری جدید پارلمان با پایداری توانست در مورد توازن بودجه و رسیده‌گی به اقشار آسیب‌پذیر هم‌چون معلمان و نیروهای امنیتی و دفاعی نقش بسزایی بازی کند.

با این حال، پارلمان افغانستان با درنظرداشت رسالت تاریخی و جایگاه حقوقی خویش در قانون اساسی و هم‌چنان در بین مردم، می‌خواهد نقش عمده و فعالی را در مسایل جنگ و صلح کشور بازی کند. ولسی‌جرگه افغانستان با مزیت‌هایی هم‌چون پایگاه بزرگ مردمی و محلی، روابط نزدیک با مردم، نماینده‌گی از اقشار مختلف، نهاد همه‌شمول و متنوع، نماینده‌گی از اقلیت‌ها، زنان و جوانان و بالاخره منحیث بستر تعاملات بزرگان سیاسی، قومی و حزبی افغانستان، می‌تواند در صلح و صلح‌سازی نقش موثر خود را بازی کند.

تا هنوز حکومت افغانستان و شورای عالی صلح منحیث نهادهای جداگانه از قوه اجراییه کشور، بلندترین صداها را در ترتیب و تنظیم پالیسی‌ها و موقف‌های جمهوریت در مورد صلح داشته‌اند که متأسفانه تا به حال این پروسه به کدام نتیجه ملموسی نرسیده است.

از سوی دیگر، پارلمان افغانستان و خصوصاً ولسی‌جرگه مصمم است تا از این به بعد در قضایای صلح نقش فعال خود را در هماهنگی با شورای عالی صلح روی سه استقامت متمرکز سازد: الف) کمک در مذاکرات صلح منحیث پیام‌رسان و میانجی. ب) بسیج مردم در پایگاه‌های مردمی وکلا برای صلح و صلح‌سازی. ج) کمک برای خلق اجماع سیاسی در داخل و بیرون از کشور به خاطر صلح.

پارلمان کشور منحیث عالی‌ترین مظهر اراده مردم و در چارچوب صلاحیت‌های قانون اساسی، این سه استقامت کاری را در ساختار یک کمیته کاری پارلمانی که از وکلای محترم مردم که از تمام اقوام، زبان‌ها و احزاب افغانستان نماینده‌گی می‌کنند، در هماهنگی با شورای عالی صلح و حکومت افغانستان به شمول تیم مذاکره‌کننده کشور به پیش خواهد برد.

نماینده‌گان مردم در ولسی‌جرگه می‌توانند پیام‌ها و ملاحظات مردم افغانستان را به جناح‌های جنگ و صلح در میز مذاکره منحیث یک طرف «ثالث بالخیر» برسانند و برعکس تصمیم‌گیری‌های مذاکرات صلح را به مردم افغانستان انتقال دهند. این کار از ابهامات روند صلح که در اذهان عامه دیده می‌شود، جلوگیری می‌کند و روند صلح را برای مردم شفاف و در نتیجه قابل درک و قابل قبول می‌سازد. هم‌چنان نماینده‌گان مردم در ایجاد پل ارتباطی میان مردم و گروه‌های ذی‌دخل و ایجاد شفافیت در پروسه صلح نقش بسزایی را ایفا کرده می‌توانند.

از سوی دیگر، نقش مردم در مشروعیت‌دهی و عملی‌کردن تصامیم صلح غیرقابل انکار است. ابهامات در روند صلح می‌تواند پشتی‌بانی مردم از تصامیم صلح را خدشه‌دار کند و روند عملی‌سازی تصامیم در مورد صلح را کُند سازد. نقش پارلمان در بسیج‌کردن مردم برای تقویت و حمایت از روند صلح بسیار سازنده خواهد بود. نماینده‌گان مردم می‌توانند در روند عملی‌سازی تصامیم صلح، کاهش اختلافات در مورد بعضی تصامیم حساسیت‌زا و پیشبرد کارهای گروه تطبیق‌کننده روند صلح نقش ایفا کنند.

در عین حال، ولسی‌جرگه و هر دو مجلس پارلمان افغانستان از طریق روابط بین پارلمانی می‌توانند در سه لایه سیاسی در قسمت خلق اجماع سیاسی برای صلح افغانستان نقش بازی کنند: الف) ایجاد گروه‌های پارلمانی با کشورهای همسایه و منطقه برای صلح افغانستان. ب) استفاده از سازمان اتحادیه پارلمانی بین‌المللی برای خلق اجماع سیاسی در کشورهای اسلامی و غربی. ج) ایجاد گروه‌های دوستی پارلمانی با مجلس‌های قدرت‌های بزرگ برای واردکردن فشار بالای قوه اجراییه کشورهای‌شان برای ادامه حمایت سیاسی و اقتصادی از افغانستان.

ولسی‌جرگه افغانستان می‌تواند با این مانیفست صلح  پارلمانی نقش خود را در قضایای جنگ و صلح افغانستان با استفاده از صلاحیت‌های قانونی و نفوذ مردمی خویش ایفا کند و منحیث یک طرف «ثالث بالخیر» در میدان صلح افغانستان داخل شود و نقش فعال‌تر بازی کند.

دکمه بازگشت به بالا