از‌سرگیری مذاکرات انتظار اراده طالبان را می‌کشد

حسیب بهش

با گذشت یک هفته از سفر هیأت مذاکره‌کننده دولت به دوحه، مذاکرات میان طرف‌ها هنوز آغاز نشده است. وزارت دولت در امور صلح می‌گوید که هماهنگی برای آغاز این مذاکرات کلید خورده است، اما هنوز زمان دقیق آن روشن نیست. یک منبع در شورای مصالحه تصریح می‌کند که با وجود تلاش‌ها برای آغاز مذاکرات، طالبان هنوز آماده‌گی‌شان برای از‌سرگیری این روند را اعلام نکرده‌اند. در همین حال منابع دیگر در دوحه تأکید دارند که مذاکرات به زودی آغاز می‌شود و دیدارهای اخیر دو طرف با هیأت‌های بین‌المللی در واقع بخشی از تلاش‌ها برای از‌سرگیری این روند است. هم‌چنان یک منبع در هیأت مذاکره‌کننده دولت به ۸صبح گفت که هیأت دولت به محض حضور در دوحه خواستار آغاز مذاکرات شد، اما طالبان گفته‌اند که هیأت دولت هنوز تکمیل نیست و این کار احتمال دارد مذاکرات را بار دیگر متوقف سازد. او از تمایل طالبان به از‌سرگیری مذاکرات سخن گفت، اما تصریح کرد که نیاز است این تمایلات در عمل ثابت شود. پیش‌تر جامعه جهانی بر آغاز هرچه زودتر مذاکرات تأکید کرده‌ است. در حال حاضر شش عضو هیأت مذاکره‌‌کننده دولت و تیم فنی آن در دوحه حضور دارند و قرار است دیگر اعضای این هیأت نیز در جریان روزهای آینده رهسپار دوحه ‌شوند.

شماری از اعضای هیأت مذاکره‌‌کننده دولت در یازدهم جوزا وارد دوحه شدند. هدف از سفر هیأت، از‌سرگیری مذاکرات صلح بین‌الافغانی خوانده شد. اکنون که یک هفته از این سفر می‌گذرد، مذاکرات میان هیأت‌های مذاکره‌‌کننده دولت و طالبان آغاز نشده است. وزارت دولت در امور صلح می‌گوید که هماهنگی‌ برای از‌سرگیری مذاکرات ادامه دارد تا بدین ترتیب مذاکرات از جایی که متوقف شده بود، آغاز شود. ناجیه انوری، سخنگوی این  وزارت، روز دوشنبه، هفدهم حمل، به روزنامه ۸صبح گفت که هرچند دو طرف در مرحله هماهنگی قرار دارند، اما زمان دقیق آغاز مذاکرات مشخص نشده است. او تأیید کرد که محمدمعصوم استانکزی، رییس هیأت مذاکره‌‌کننده دولت، نیز به دوحه رفته است. آقای استانکزی یک‌شنبه‌شب به هیأت مذاکره‌‌کننده دولت پیوست.

در همین حال یک منبع در شورای عالی مصالحه ملی گفت که هرچند تلاش‌ها برای آغاز مذاکرات ادامه دارد، اما طالبان هنوز برای شروع آن آماده‌گی نگرفته‌اند. او افزود که در کنار این مورد، بخشی از اعضای هیأت نیز در کابل حضور دارند، اما این افراد به زودی به دوحه می‌روند. بر‌اساس تصاویری که از دیدارهای هیأت مذاکره‌‌کننده دولت با هیأت‌های برخی از سازمان‌ها نشر می‌شود، تنها شمار معدودی از اعضای هیأت ۲۱ نفری دولت در دوحه حضور دارند. افزون بر معصوم استانکزی، تاکنون عنایت‌الله بلیغ، عطاالله لودین، فاطمه گیلانی، محمدامین احمدی و فوزیه کوفی به دوحه رفته‌اند. با این حال منبع تصریح کرد که گروه تماس هیأت دولت تکمیل است و طرف‌ها می‌توانند دست‌کم در جریان گفت‌وگوها، موارد اساسی را برای آغاز مذاکرات ردیف کنند.

دو منبع دیگر نیز در دوحه در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح از مسایل مربوط به آغاز مذاکرات سخن گفتند. یک منبع گفت که هیأت مذاکره‌‌کننده دولت برای گفت‌وگو آماده است و مذاکرات نیز «بسیار زود» آغاز می‌شود. به گفته او، اعضای هیأت‌های دو طرف در جریان سه روز گذشته مصروف دیدار با هیأت‌های مختلف بین‌المللی بوده‌اند و این کار بخشی از آماده‌گی‌ها برای آغاز مذاکرات است.

منبع دومی در هیأت مذاکره‌‌کننده دولت نیز تصریح کرد که هیأت مذاکره‌‌کننده دولت به محض حضور در دوحه، خواهان آغاز مذاکرات بود‌. به باور منبع، تکمیل هیأت دولت خیلی جدی نیست؛ زیرا هیأت تماس تکمیل است و دو طرف توانایی تصمیم‌گیری را دارند. با این حال به گفته او، طالبان استدلال می‌کنند که هیأت دولت تکمیل نیست و احتمال می‌رود که حضور‌نیافتن کامل اعضای هیأت در برخی از موارد سبب توقف مذاکرات شود. این منبع تصریح کرد که با توجه به دیدارهای طالبان، این گروه به مذاکرات تمایش نشان می‌دهد، اما نیاز است این موضوع در عمل روشن شود. او گفت که هیأت‌های ملل متحد، دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) و قطر بر آغاز «عاجل» مذاکرات تأکید دارند و به نظر می‌رسد که یک هیأت از ترکیه نیز با طالبان دیدار کرده است.

گفتنی است که دفتر سیاسی طالبان در قطر تا پایان روز دوشنبه، هفدهم جوزا، در این موارد موقف‌گیری نکردند. تاکنون گروه‌های تماس دو طرف با هم دیدار نداشته‌اند و توقع دارند که این کار در جریان روزهای آینده صورت گیرد. رییس و برخی از اعضای هیأت مذاکره‌کننده دولت روز دوشنبه، هفدهم جوزا، با دیبورا لاینز، نماینده‌ خاص سرمنشی سازمان ملل متحد برای افغانستان و هیأت این سازمان دیدار کردند. در این دیدار در مورد «تسریع روند مذاکرات جاری صلح و دست‌یابی و به پیش‌رفت‌های ملموس» بحث و گفت‌وگو شده است.

هم‌زمان با تسریع تلاش‌ها برای از‌سرگیری مذاکرات صلح، زلمی خلیل‌زاد، فرستاده ویژه وزارت امور خارجه امریکا برای صلح افغانستان، نیز دور تازه‌ای از سفرهایش را به هدف فصل جدید همکاری‌ها و روابط با افغانستان آغاز کرده است. این همکاری، حمایت از روند صلح و تلاش برای شکل‌گیری اجماع منطقه‌ای و بین‌المللی در این مورد را در بر می‌گیرد. باید گفت که مذاکرات صلح بین‌الافغانی به محض آغاز بحث روی تهیه اجندا از سوی طالبان متوقف شد؛ زیرا اعضای هیأت این گروه خواستار رهایی هفت هزار زندانی طالب و خروج سران این گروه از فهرست سیاه سازمان ملل متحد بودند. با این حال پیش‌تر منابع گفتند که طالبان دست‌کم تا حال این موارد را برای از‌سرگیری مذاکرات به عنوان پیش‌شرط مطرح نکرده‌اند.

دکمه بازگشت به بالا