خط سرخ حکومت شکست؛ انس حقانی به قطر می‌رود

فهیم امین

با آن که ارگ ریاست جمهوری رهایی انس حقانی عضو شبکه تروریستی حقانی را «خط سرخ» خود عنوان کرده بود، اما دیروز محمداشرف غنی رییس جمهور گفت که تصمیم گرفته است انس حقانی را با دو عضو ارشد گروه طالبان به صورت «مشروط» از زندان بگرام آزاد کند.

رییس جمهور غنی روز سه‌شنبه، ۲۱ عقرب در یک نشست خبری در کابل گفت: «حاجی ملی خان فرزند والی خان، عبدالرشید فرزند محمد و انس (حقانی) فرزند جلال‌الدین را که در زندان بگرام بودند به گونه مشروط رها می‌کنیم.» به سخن او، این تصمیم دشوار را در مشورت با شرکای بین‌المللی به ویژه ایالات متحده امریکا گرفته است. آقای غنی رهایی انس حقانی و دو عضو ارشد گروه طالبان را برای آغاز مذاکرات مستقیم با گروه طالبان جهت دست‌یابی به صلح و ثبات در کشور مهم عنوان کرد و افزود، بر اساس یک راه‌کار مشخص، رهایی این سه زندانی سبب تشدید جنگ در کشور نخواهد شد.

رییس جمهور غنی رهایی این سه زندانی را مشروط بر رهایی دو استاد دانشگاه امریکایی – افغانستان دانست و یادآوری کرد که گروه طالبان باید این دو استاد را آزاد کند. آن‌چنانی که آقای غنی گفته است، وضعیت این استادان ربوده شده وخیم است و رهایی آنان بخش اساسی خواست‌های حکومت افغانستان در مذاکرات غیرمستقیم با گروه طالبان بوده است. کیون کینگ امریکایی ۶۰ ساله و تیموتی ویکس ۴۸ ساله آسترالیایی، دو استاد دانشگاه امریکایی افغانستان هستند که در سال ۱۳۹۵ از کابل ربوده شدند. رییس جمهور در صحبت‌هایش گفت، «با تلاش‌های فراوان موفق نشدیم موقعیت این دو استاد دانشگاهی را روشن کنیم، اما گزارش‌های رسانه‌های پاکستانی می‌رسانند که آنان از سوی شبکه حقانی گروگان گرفته شده‌اند.»

رییس جمهور غنی در حالی تصمیم رهایی انس حقانی و دو عضو ارشد گروه طالبان را گرفته است که از این پیش صدیق صدیقی، سخنگوی رییس جمهور اعلام کرده بود که رهایی انس حقانی از زندان «خط سرخ» دولت و مردم افغانستان است و صلاحیت آن را حکومت افغانستان ندارد. آقای صدیقی در هفتم عقرب گفته بود: «ما در قبال رهایی زندانیان، سیاست‌های خودمان را داریم و این صلاحیت مردم افغانستان است که با زندانی‌ها چگونه برخورد شود.»

تصمیم تبادله انس حقانی، پسر جلاالدین حقانی مؤسس شبکه حقانی و دو عضو ارشد گروه طالبان با استادان دانشگاه امریکایی افغانستان در حالی مطرح شده است که از این پیش شهروندان و نهادهای جامعه‌ی مدنی کشور با راه‌پیمایی‌های گسترده خواهان اعدام او شده بودند. رحمت‌الله نبیل نامزد ریاست جمهوری و رییس پیشین امنیت ملی در طلوع‌نیوز گفت، حکم اعدام انس حقانی صادر شده، اما حکومت حاضر به اعدام او نیست. هم‌چنان فضل‌هادی مسلمیار، رییس مجلس سنای کشور نیز باری در یک نشست علنی مجلس در ماه عقرب سال ۱۳۹۶ گفته بود که «پیام من به حکومت افغانستان این است که به شمول انس حقانی تمام اعضای گروه طالبان که فیصله اعدام بر آن‌ها صادر شده باشد را به ‌خاطر ریختن خون مردم اعدام کند.»

با این همه، ‌هارون چخانسوری، سخنگوی پیشین رییس جمهور غنی با اطمینان‌دهی به مردم در توییترش نوشته بود: «مردم افغانستان در رابطه به اجرای عدالت مطمین باشند.»

هر چند حکومت اعلام نکرده است که این زندانیان چه زمانی از بند رها خواهند شد، اما گزارش‌ها می‌رسانند که این سه زندانی شبکه حقانی و گروه طالبان قرار است برای بودوباش به قطر فرستاده شوند و تا زمان رهایی استادان دانشگاه امریکایی افغانستان زیر نظارت سازمان استخباراتی امریکا قرار بگیرند. گروه طالبان نیز ابراز امیدواری کرده است که این سه زندانی در هفته جاری آزاد شوند.

تصمیم رهایی انس حقانی، حاجی ملی خان و عبدالرشید پس از آن اعلام می‌شود که دو روز پیش (دوشنبه) فیض حمید، رییس استخبارات پاکستان «آی‌اس‌آی» و سهیل محمود، معاون وزارت خارجه این کشور در سفری به کابل آمدند. هر چند شورای امنیت ملی گفته است که محور گفت‌وگوها در این دیدار، چگونه‌گی عادی‌سازی روابط دو کشور بوده است، اما رسانه‌های پاکستانی به نقل از منابع معتبر گزارش داده‌اند که بحث تبادل زندانیان در این دیدار مطرح شده است.

 

زندانیان رها شده چه کسانی‌اند؟

انس حقانی فرزند جلال‌الدین حقانی بنیان‌گذار شبکه حقانی و برادراندر سراج‌الدین حقانی، رهبر کنونی شبکه حقانی است. او در ماه میزان سال ۱۳۹۳ توسط امنیت ملی افغانستان بازداشت شد. سراج‌الدین حقانی هنگام بازداشت فرد شماره دوم شبکه حقانی بود. او هم‌زمان با این، معاون ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر کنونی گروه طالبان نیز بود. ریاست امنیت ملی پس از بازداشت انس حقانی اعلام کرد که او در تصمیم‌گیری‌های رهبری شبکه حقانی نقش داشته و بازداشت افراد کلیدی شبکه‌های تروریستی، فعالیت شبکه حقانی و دیگر «مخالفان مسلح دولت» را تضعیف خواهد کرد.

انس حقانی در یک عملیات امنیت ملی همراه با حافظ رشید، یکی از فرماندهان نظامی ‌پیشین شبکه حقانی بازداشت شد. حافظ رشید،‌ پیش از بازداشت شدن فرماندهی نظامی «‌مخالفان مسلح» را در ولایت خوست و حوزه شرق عهده‌دار بود. سخنگوی پیشین ریاست امنیت ملی گفته است که حافظ رشید فرزند محمد عمر باشنده اصلی ولسوالی اسماعیل‌خیل ولایت خوست است، اما در سال ۱۳۹۳در منطقه چکوال در پنجاب پاکستان سکونت داشته است. به گفته سخنگوی امنیت ملی، حافظ رشید مسوولیت تعیین هدف، تهیه تجهیزات برای انتحارکننده‌گان را برعهده داشته و مواد انتحاری و افراد انتحاری را از وزیرستان به پشاور و از پشاور به شهر کابل انتقال می‌داد. هم‌چنان حاجی مالی خان در سال ۱۳۹۰ از سوی نیروهای امریکایی بازداشت و به زندان بگرام منتقل شد. از محل دقیق بازداشت این سه تن چیزی گفته نشده است. اما رییس جمهور غنی در سخنان دیروزش خاطرنشان ساخت که آنان در بیرون از کشور بازداشت شده‌اند.

این در حالی است که شبکه حقانی به عنوان یکی از شبکه‌های خطرناک تروریستی شناخته شده است. این شبکه مسوولیت چندین حمله انتحاری را در نکات مختلف کشور به عهده گرفته است. امنیت ملی نیز از این پیش ادعا کرده است که این شبکه تروریستی پشتی‌بانی سازمان اطلاعات پاکستان (آی‌اس‌آی) را با خود دارد. پاکستان اما رسماً این اتهامات را بی‌بنیاد خوانده است. هم‌چنان ایالات متحده امریکا نیز این شبکه را به دلیل حملات تروریستی در افغانستان و داشتن رابطه با شبکه القاعده در فهرست سازمان‌های تروریستی شامل کرده است.

 

تلاش‌ها برای رهایی زندانیان

دونالد ترمپ، رییس جمهور ایالات متحده امریکا حدود چهار ماه پیش در دیدارش با عمران خان، نخست وزیر پاکستان بحث رهایی استادان دانشگاه امریکایی – افغانستان را مطرح کرد و از آقای خان خواست که در رهایی آنان همکاری کند. عمران خان نیز تعهد کرد که به زودی در این باره خبر خوشی برای آقای ترمپ خواهد داد. پس از آن زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه ایالات متحده امریکا نیز در اوایل ماه عقرب سال روان خورشیدی به پاکستان رفت. حمدالله محب، مشاور امنیت ملی تایید کرد که سفر آقای خلیل‌زاد به پاکستان و دیدارش با مقام‌های پاکستانی و هیات اعزامی گروه طالبان در این کشور به منظور رهایی استادان ربوده شده دانشگاه امریکایی – افغانستان بوده است.

از سویی هم، گروه طالبان نیز بارها خواهان رهایی انس حقانی شده بود. این گروه باری در سال گذشته، در حالی که انس حقانی در زندان بگرام نزد حکومت افغانستان زندانی بود، نامش را در فهرست هیأت مذاکره‌کننده‌ با نماینده‌گان ایالات متحده امریکا درج کرده بود. ریاست امنیت ملی کشور اما با نشر خبرنامه گفت، هیچ تصمیمی‌ برای رهایی انس حقانی گرفته نشده است. در این خبرنامه آمده بود: «انس حقانی در زندان است و حکومت افغانستان مکلف به تطبیق قانون است و کسانی که در مقابل مردم افغانستان مرتکب جرم شده‌اند، بر اساس قوانین نافذ در مورد آن‌ها تصمیم گرفته می‌شود.»

 

واکنش‌ها به رهایی انس حقانی

رهایی انس حقانی، عضو ارشد شبکه تروریستی حقانی بار دیگر با موجی از واکنش‌ها در شبکه‌های اجتماعی روبه‌رو شده است. موسی محمودی از کاربران شبکه اجتماعی، ‌رهایی انس حقانی را باج‌دهی به تروریستان عنوان کرده و در صفحه فیس‌بوکش نوشته است که «رهایی انس حقانی و دو تن از همکارانش که در سازماندهی و کشتار افراد بی‌گناه و نابودی صلح و آرامش در کشور نقش مستقیم و موثر داشتند، یک اقدام سیاسی اشتباه،‌ غیرقانونی و توهین‌آمیز به قربانیان تروریسم و جنگ وحشیانه دو دهه اخیر است.»

هم‌چنان عزیز رفیعی، رییس مجتمع جامعه مدنی در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که رهایی انس حقانی و تروریستان شبیه او، جفای بزرگی در حق مردم و قربانیان کشور است. آقای رفیعی می‌افزاید: «با رهایی انس حقانی تنها دشمنان افغانستان و شرکای جهانی تروریستان امتیاز به دست خواهند آورد و آن‌چه نصیب مردم افغانستان می‌شود بی‌عدالتی و جفا خواهد بود.»

سفارت امریکا در کابل از تصمیم دولت افغانستان برای رهایی انس حقانی و دو زندانی دیگر ارشد گروه طالبان استقبال کرده و آن را «تصمیم شجاعانه» خوانده است. جان بس، سفیر ایالات متحده امریکا در افغانستان ابراز امیدواری کرده است که طالبان نیز به این اقدام حکومت افغانستان پاسخ مثبت بدهند و به آمدن صلح همکاری کنند.

رییس جمهور غنی در حالی تصمیم‌اش را درباره‌ی رهایی مشروط انس حقانی و دو عضو ارشد گروه طالبان اعلام کرده است که به سخن او، در حال حاضر ۱۱ هزار عضو گروه طالبان که بالفعل بازداشت شده‌اند، نزد حکومت افغانستان زندانی‌اند. آقای غنی تأکید کرده است که با آنان بر اساس قوانین نافذ کشور، برخورد خواهد شد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن