مسیر پیش‌رفت مذاکرات بین‌الافغانی از تعدیل توافق‌نامه دوحه می‌گذرد

مأموریت فرستاده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان در سفرش به کابل، جست‌وجوی راه‌هایی برای عبور از بن‌بست به وجود آمده در توافق‌نامه دوحه و مذاکرات بین‌الافغانی است. این اولین سفر رسمی زلمی خلیل‌زاد به کابل پس از تمدید مأموریت او از سوی اداره جو بایدن به عنوان فرستاده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان است. وزارت خارجه امریکا در اوایل ماه دلو اعلام کرد که مأموریت زلمی خلیل‌زاد را تمدید کرده است. او که روز گذشته وارد کابل شد، پس از دیدار و گفت‌وگو با مقامات افغان، برای بحث در باره روند صلح افغانستان، به قطر و شماری از کشورهای منطقه خواهد رفت. خلیل‌زاد در سفرش به قطر با گروه طالبان، عامل بن‌بست مذاکرات بین‌الافغانی، دیدار و گفت‌وگو خواهد داشت.

زلمی خلیل‌زاد احتمالاً پیشنهادات تازه‌ای را نیز با خود به کابل و دوحه، دو کانون اصلی تصمیم‌گیری در باره آینده افغانستان، آورده است. این‌که پیشنهادات تازه او به نماینده‌گی از اداره جدید امریکا برای دولت افغانستان و گروه طالبان چیست، تا هنوز به صورت دقیق روشن نیست. با این حال، می‌توان گمان برد که بازنگری توافق‌نامه دوحه، رهایی هفت‌هزار زندانی طالبان و یا بخشی از آن‌ها با شرط کاهش خشونت‌ها و تمدید مأموریت نیروهای خارجی پس از ماه می از پیشنهادات او برای گروه طالبان و دولت افغانستان خواهد بود.

فرستاده ویژه امریکا هم‌چنان دیدگاه‌های مقامات دولت افغانستان و گروه طالبان در باره بن‌بست توافق‌نامه دوحه و مذاکرات بین‌الافغانی را یادداشت‌برداری خواهد کرد. او برای گزارش سفرش به وزارت خارجه امریکا به این یادداشت‌ها نیاز دارد و اساساً یکی از اهداف سفرش نیز همین کار است. زلمی خلیل‌زاد در سفر جاری خود غیر از ارایه پیشنهادات دستگاه دیپلماسی امریکا، توصیه دولت افغانستان و گروه طالبان به انعطاف و از سرگیری مذاکرات و یادداشت دیدگاه‌های دو طرف، کار دیگری انجام نخواهد داد. بنابراین، او به افغانستان و قطر نیامده است تا تصمیم اداره بایدن را برای دولت و طالبان اعلام کند و از آن‌ها بخواهد که مطابق آن رفتار کنند. تا تصمیم‌گیری در باره عبور از بن‌بست توافق‌نامه و بن‌بست مذاکرات، راه درازی در پیش است و سفر خلیل‌زاد به کابل و دوحه، سرآغاز این راه طولانی است.

زلمی خلیل‌زاد علاوه بر افغانستان و قطر از شماری از کشورهای منطقه که به گفته امریکا منافع‌شان با صلح عادلانه و پایدار در افغانستان گره خورده است، نیز سر خواهد زد. او در سفرش به کشورهای منطقه از دیدگاه آن‌ها در باره روند صلح افغانستان خواهد پرسید و طبق معمول این کشورها را به ایفای نقش فعال‌تر در این روند ترغیب خواهد کرد. در مجموع، هدف احتمالی سفر خلیل‌زاد به کشورهای منطقه، امکان‌سنجی زمینه‌های همکاری آن‌ها با روند صلح افغانستان و ارزیابی ظرفیت این کشورها برای بهره‌برداری در این خصوص است.

نکات جنجالی توافق‌نامه دوحه و عوامل بن‌بست مذاکرات صلح کاملاً روشن است. بندهای مربوط به رهایی هفت‌هزار زندانی طالبان و رفع تعزیرات علیه این گروه از موارد جنجالی توافق‌نامه دوحه و از عوامل بن‌بست آن است. فرستاده ویژه امریکا در سفرش به کابل و دوحه باید راه‌هایی را برای عبور از این بن‌بست با توجه به وضعیت مذاکرات بین‌الافغانی و واقعیت‌های میدان جنگ افغانستان جست‌وجو کند. زلمی خلیل‌زاد هم‌چنان باید در باره خروج سربازان خارجی در ماه می و یا تمدید مأموریت آن‌ها نیز با طالبان گفت‌گو کند. بدیهی است که این بند از توافق‌نامه دوحه مایه نگرانی دولت افغانستان و جامعه جهانی است و ضرورت جدی به تعدیل دارد.

با بن‌بست توافق‌نامه دوحه و بی‌پروایی طالبان به تعهد کاهش خشونت‌، مذاکرات بین‌الافغانی نیز دچار بن‌بست شده است. یعنی عامل بن‌بست مذاکرات بین‌الافغانی، بن‌بست توافق‌نامه دوحه و تشدید خشونت‌ها از سوی طالبان است. ضمن آن‌که بازگشت زندانیان رهاشده طالبان به صفوف جنگ، از میزان صداقت این گروه در مذاکره با جانب دولت کاسته و باعث بی‌اعتمادی دولت نسبت به این گروه شده است. بنابراین، تا زمانی که عامل این بن‌بست از بین نرود، مذاکرات بین‌الافغانی نیز از سر گرفته نخواهد شد.

اگر زلمی خلیل‌زاد بتواند در گفت‌وگو با طالبان زمینه تعدیل واقع‌بینانه توافق‌نامه دوحه را فراهم کند، مأموریتش در عبور مذاکرات بین‌الافغانی از بن‌بست نیز موفق خواهد بود. بندهای تعدیل‌پذیر توافق‌نامه دوحه شامل زمان خروج سربازان بین‌المللی، رفع تعزیرات علیه طالبان و رهایی زندانیان باقی‌مانده این گروه از بند دولت می‌شود. بدون تعدیل این بندها و پابند کردن طالبان به کاهش خشونت‌ها، ممکن نیست که بن‌بست مذاکرات بین‌الافغانی بشکند. بنابراین، اگر امریکا به دنبال پیش‌رفت مذاکرات بین‌الافغانی است، باید زمینه این پیش‌رفت را از راه تعدیل توافق‌نامه و پابند کردن طالبان به کاهش خشونت‌ها فراهم کند. در غیر این صورت، نیاز است که فرمول تازه‌ای برای آغاز مذاکرات بین‌الافغانی به کار گرفته شود و یا جنگ را وارد فصل دیگری سازد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن