سویچ برق به دست دولت نیست

برای سال‌های طولانی است که پایه‌های برق در کشور منهدم و لین‌های آن قطع می‌شود. به یاد داریم که لین برق غزنی در جریان یک سال تا ۳۰۰ بار هم قطع شده بود. طبق اعلام شرکت برشنا، تنها در جریان ۴۰ روز گذشته ۱۹ پایه برق در شمال کابل انفجار داده شده است. یک پایه برق هم دیروز در هرات انفجار داده شده بود. در کنار دخالت عوامل انسانی، بعضاً پایه‌های برق در نتیجه برف‌کوچ‌ها و سیلاب‌ها نیز تخریب شده است.

انهدام پایه‌ها و قطع لین‌های برق از نگاه اقتصادی برای شرکت برشنا بسیار سنگین تمام شده است. سالانه صدها میلیون افغانی تنها صرف بازسازی و ترمیم‌ پایه‌ها و لین‌های برق در کشور شده است. این‌که شرکت برشنا در ازای هر ساعت پرچاوی برق چقدر خسارت می‌بیند، رسماً اعلام نشده است. هرچند گفته شده که شرکت برشنا در ازای هر ساعت پرچاوی بیش از سه میلیون افغانی متحمل خسارت می‌شود.

تخریب تأسیسات برق برای مصرف‌کننده‌گان هم خسارت مالی در پی دارد. با قطع جریان برق، بسیاری از شرکت‌های تولیدی از فعالیت باز می‌ایستد. هم‌چنان دکان‌های کوچک و چاپ‌خانه‌ها تعطیل می‌شود. در کار ادارات و نهادها و زنده‌گی عادی مردم نیز اختلال ایجاد می‌شود. اگر خسارت این بخش‌ها نیز محاسبه شود، به ارزش صدها میلیون افغانی به مصرف‌کننده‌گان نیز تاوان می‌رسد.

بدتر از همه آن‌که بی‌برقی باعث بی‌نظمی در زنده‌گی روزمره مردم می‌شود. با قطع برق، سروصدای همه بلند می‌شود که برق کجا رفت و چرا قطع شد. این سروصدا نشانه آن است که برق در زنده‌گی‌ مردم بسیار مهم است. اگر برق نباشد ممکن است مردم نتوانند برنامه‌های زنده‌گی خود را به صورت نورمال دنبال کنند. از این‌رو، برق در زنده‌گی مردم بسیار مهم است و قطع آن باعث اخلال در نظم و برنامه آن‌ها خواهد شد.

متأسفانه منفجر کردن پایه‌های برق در شرایطی که زنده‌گی مردم در تمام ابعاد آن با برق گره خورده، به یک رویه در کشور تبدیل شده است. تا دو سال پیش، قطع لین برق غزنی در میدان‌وردک به یک عادت در بین مردم تبدیل شده بود. در جریان سال‌های ۹۷ و ۹۸ که صدها بار لین برق غزنی در میدان‌وردک قطع شده بود، مردم یکی از عوامل آن بودند. به روایت مقامات محلی غزنی، مردم برای باج‌گیری از دولت و به ترغیب گروه طالبان، دست به قطع لین برق می‌زدند. در مواردی، درگیری بین دولت و طالبان باعث قطع لین برق می‌شد. احتمالاً گروه طالبان نیز رأساً پشت این حوادث قرار داشت. با این وصف، قطع هر چند دیر بعد لین برق، باعث شده بود که مردم در غزنی عذاب بکشند و دولت نتواند به صورت منظم، نیاز آن‌ها به برق را تأمین کند.

حالا چند سال است که پایه‌های برق در ولسوالی‌های شمال کابل و یا ولایت‌های بغلان و پروان انفجار داده می‌شود. البته در مواردی گفته شده که جنگ باعث تخریب بعضی از پایه‌ها به‌ ویژه در بغلان شده است. سایر پایه‌ها اما با بمب‌گذاری از بیخ قطع شده است. در اوایل، گروه طالبان به انجام این کار مظنون بود، بعدتر روشن شد که زورمندان محلی نیز در انفجار پایه‌ها دست دارند. یکی از آن‌ها «مماتی‌» سالنگ بود که توسط پولیس گرفتار و به زندان محکوم شده است.

انفجار پایه‌های برق اخیراً بیش‌تر شده است. به نظر می‌رسد که پشت این کار یک دست نامرئی بسیار قدرتمند قرار دارد. احتمالاً دولت تحقیقاتی در این زمینه انجام داده است؛ اما روشن نیست که چرا نتایج آن را عمومی نمی‌کند. باری وزارت امور داخله گفته بود که یک گروهی از افراد را به ظن دست داشتن در انفجار پایه‌های برق بازداشت کرده است؛ اما بعدتر معاون نخست ریاست جمهوری این خبر را تکذیب کرد. به دنبال آن، وزارت داخله نیز حرفش را پس گرفت و از بازداشت کسی در این ارتباط منکر شد.

گروه طالبان بارها اعلام کرده است که در انفجار پایه‌های برق نقشی ندارد. شرکت برشنا هم تاهنوز دست داشتن این گروه در انفجارهای اخیر را تأیید نکرده است. با این وصف، گمان می‌شود که مماتی‌های تازه‌ای در سالنگ‌ها و شمال کابل سر بلند کرده‌اند که کار روزانه‌شان انفجار پایه‌های برق است. این مماتی‌ها یا به هدف باج‌گیری از شرکت برشنا این کار را انجام می‌دهند و یا در پی شنکجه روانی دولت هستند. در هر دو حالت، این مردم بیچاره هستند که تاوان اصلی این جنایت را پرداخت می‌کنند و رنج زنده‌گی در تاریکی را به تن می‌کشند.

از یک بُعد دیگر، با انفجار پی‌هم پایه‌های برق، حاکمیت و کارآمدی دولت نیز زیر سوال می‌رود. دولت چطور می‌تواند ادعای حاکمیت کند، در حالی که در بیخ گوش آن پایه‌های برق به بمب بسته می‌شود. دولت چگونه می‌تواند از کارآمدی خود دفاع کند، در حالی که قادر نیست برای یک هفته برق منظم به مردم برساند. از این‌رو، انفجار پایه‌های برق ضمن آن‌که روی سیاه عاملان آن را سیاه‌تر می‌کند، بیچاره‌گی و درمانده‌گی دولت را نیز بر آفتاب می‌کند.

حوادث ماه‌های اخیر نشان داد که دولت سویچ برق را در دست ندارد. این سویچ در جایی به دست طالبان و در جای دیگر به دست زورمندان، باج‌گیران و مماتی‌ها است. دولت برای اثبات حاکمیت و کارآمدی خود باید هرچه زودتر سویچ برق را به دست بگیرد. جای بسیار شرم است که تاهنوز عوامل انفجار پایه‌های برق شناسایی و بازداشت نشده‌اند. انتظار می‌رود که این کار هر چه زودتر انجام شود و عاملان انفجارها به سزای اعمال خود برسند.

دکمه بازگشت به بالا