احتمال سرد شدن روابط سیاسی افغانستان و امریکا

رییس‌جمهور غنی که در نخستین روزهای کاری‌اش پیمان امنیتی جنجالی کابل – واشنگتن را امضا کرد، حالا ظاهراً همان رییس‌جمهور سابق که شدیداً به دنبال پیوند دوستی با امریکایی‌ها بود، نیست. استراتژی آقای غنی در پروسه‌ی صلح تا این‌جای کار هرگز مورد قبول ایالات متحده امریکا، که میانجی‌گری این گفت‌وگوها را بر عهده دارد، نبوده است. ایالات متحده امریکا برای ادغام طالبان به پروسه‌ی صلح بسیار عجله دارد. تا سوم نوامبر و برگزاری انتخابات ایالات متحده امریکا سه ماه مانده است. دونالد ترمپ، رییس‌جمهور کنونی امریکا شدیداً تحت فشار افکار عمومی قرار دارد. افکار عمومی ایالات متحده از ترمپ به خاطر مدیریت نه چندان قدرت‌مندانه‌اش در بحران کرونا ناراضی است. بی‌کاری در ایالات متحده افزایش یافته و جان بولتون مشاور پیشین ترمپ، با افشاگری‌هایی که کرده، افکار عمومی را علیه آقای ترمپ برانگیخته است. در چنین شرایطی، شکست ترمپ در پروسه صلح افغانستان، جایگاه او را بیش از هر زمان دیگری متزلزل خواهد کرد. هر گاه ترمپ تا ماه نوامبر سال جاری موفق شود تمام نیروهای امریکایی را از افغانستان خارج سازد، رییس‌جمهور ایالات متحده، نفس نسبتاً راحتی خواهد کشید. به همین دلیل است که خلیل‌زاد و پمپئو، پیش‌گامان اصلی میانجی‌گری در پروسه صلح افغانستان، تماس‌های‌شان با حکومت افغانستان و طالبان را افزایش یافته است.

به احتمال قوی، بزرگ‌ترین نگرانی آقای غنی ایجاد یک حکومت موقت توسط امریکایی‌ها در افغانستان است. او نگران است که نتیجه مذاکرات حکومت و طالبان با مداخله ایالات متحده به ایجاد یک حکومت موقت بینجامد. اگر این نگرانی آقای غنی دوام پیدا کند، بعید است که تا سوم نوامبر، شرط و شروط تازه‌تری از سوی حکومت افغانستان مطرح نشود. حکومت افغانستان در چنین شرایطی علاقه‌مند است که حکومت بعدی ایالات متحده نگاه متفاوتی به پروسه صلح پیدا کند و در نهایت، مانع ایجاد حکومت موقت گردد.

به این ترتیب، همه تلاش‌های امریکایی‌ها برای رسیدن به صلح در افغانستان تا این‌جای کار بی‌سرانجام مانده است. امریکایی‌ها رفتار آقای غنی را رصد می‌کنند. امریکایی‌ها که تجربه تیره‌گی روابط با حامد کرزی را دارند تا این‌جای کار با ملایمت، به عنوان میانجی در پی راه‌حل برای شرط و شروط رییس‌جمهور غنی بوده‌اند. امریکایی‌ها که به طالبان قول رهایی پنج هزار زندانی این گروه را طی چند روز معدود داده بودند، نزد طالبان بدقول شدند. رییس‌جمهور غنی در پیچ آخر رهایی زندانیان طالب، ۴۰۰ تن آنان را نگه داشته و برای تصمیم‌گیری در مورد سرنوشت آنان، لویه‌جرگه را فراخوانده است.

 سوال اساسی این‌جا است که اگر نظر لویه‌جرگه مخالف آزادی این ۴۰۰ زندانی طالبان باشد،‌ چه اتفاقی خواهد افتاد؟ مشخص است که اگر شرط‌های حکومت افغانستان در میان نبود، سرنوشت خوب و بد پروسه صلح تا حالا مشخص می‌شد. اگر لویه‌جرگه با رهایی زندانیان باقی مانده طالب مخالفت کند، این احتمال وجود دارد که تنش میان امریکایی‌ها و حکومت آقای غنی به مرز تنش حکومت اوباما و حامد کرزی برسد. واقعیت این است که سیاسیون افغانستان نیز از تیره‌گی روابط‌‌شان با امریکایی‌ها برای جلب افکار عمومی در سال‌های آخر حکومت‌شان، بدشان نمی‌آید. اما واقعیت دیگر هم این است که تیره‌گی روابط امریکا و افغانستان هیچ کمکی به پروسه صلح و آینده حکومت‌ و حکومت‌داری در افغانستان نخواهد کرد. اگر لویه‌جرگه با رهایی زندانیان مخالفت کند، تیره‌گی روابط کابل و واشنگتن کاملاً قابل پیش‌بینی است و ممکن است پروسه صلح را نیز با دشواری‌هایی روبه‌رو سازد.

اقدام اخیر آقای غنی مبنی بر عدم رهاسازی ۴۰۰ زندانی دارای جرم‌های سنگین، بسیار زیرکانه بود. هیچ نهاد داخلی و بین‌المللی به خود اجازه نمی‌دهد که بر رهایی چنین زندانیانی تاکید کند. اما هرگز مشخص نیست که چهار هزار و ۶۰۰ زندانی رها شده نیز جرم‌های مشابهی داشته‌اند یا خیر؟ حکومت افغانستان هیچ‌گاه نوعیت جرم سایر زندانیان رها شده را به تفصیل اعلان نکرد. اگر لویه‌جرگه با رهایی طالبان باقی‌مانده مخالفت کند، مشخص است که رییس‌جمهور دنبال گرفتن تضمین‌هایی از ایالات متحده و طالبان تا پایان وقت قانونی حکومت تازه سر کارآمده‌ی خود است.

دکمه بازگشت به بالا
بستن