کم‌اعتبارترین و گران‌بها‌ترین پاسپورت‎ جهان

سلطان‌احمد آریا

پاسپورت افغانستان از نگاه اعتبار، چندین سال است که در رده‌بندی جهانی «شاخص پاسپورت» جایگاه کم‌اعتبارترین پاسپورت جهان را به خود اختصاص می‌دهد. در تازه‌ترین گزارشی که در هفته نخست سال ۲۰۲۱ توسط نهاد «شاخص پاسپورت هنلی و پارتنر» نشر شد، پاسپورت افغانستان به عنوان کم‌اعتبارترین پاسپورت سال ۲۰۲۱ در سطح جهان شناخته شده است. شاخص پاسپورت هنلی و پارتنر، اعتبار پاسپورت هر کشور را بر اساس شمار کشورهایی که دارنده‌گان آن پاسپورت بدون ویزا می‎توانند در آن سفر کنند، رده‌بندی می‎کند. بر اساس این پژوهش، شهروندان افغانستان تنها می‎توانند به ۲۶ کشور و قلمرو، بدون ویزا سفر کنند. هر سال بعد از نشر گزارش شاخص پاسپورت هنلی و پارتنر، شهروندان افغانستان این موضوع را به بحث می‌گیرند و از سیاست‌گران کشور انتقاد می‌کنند که چرا نتواستند برای این ملت قدرت و عزت به بار آورند و ما را در چنین جایگاه قرار داده‌اند. اما آن‌چه که از نظر دور می‎ماند و کم‌تر به آن پرداخته می‌شود، قیمت پاسپورت افغانستان است. از نگاه قیمت، پاسپورت افغانستان یکی از گران‌قیمت‌ترین پاسپورت‎ها در سطح جهان است.

قیمت پاسپورت بسیاری از کشورها بر اساس میانگین درآمد شهروندان آن تعیین می‎شود. به طور متوسط، قیمت پاسپورت بیش‌تر کشورهای جهان با اعتبار ۱۰ ساله، میان ۲ تا ۴ درصد درآمد یک ماه شهروندان آن کشورها است. این قیمت برای برخی کشورها یک درصد و یا حتا کم‌تر از آن است. به گونه نمونه، اگر آلمان را در نظر بگیریم، میانگین درآمد ماهانه سال ۲۰۲۰ شهروندانش ۳۷۸۸ دالر بوده و قیمت پاسپورت آن ۶۶ دالر است. به این اساس، قیمت پاسپورت آلمان برابر با ۱٫۷ درصد درآمد ماهانه شهروندان آن کشور است.

اما اگر افغانستان را در نظر بگیریم، درآمد سرانه سال ۲۰۱۹ شهروندان افغانسان ۵۷۱٫۵۰ دالر بوده است که میانگین درآمد ماهانه هر شهروند آن ۴۸ دالر می‎شود؛ اما قیمت پاسپورت آن که ۵ سال اعتبار دارد، ۷۱ دالر (۵۵۰۰ افغانی) است که اگر آن را برای ۱۰ سال محاسبه کنیم، ۱۴۲ دالر و برابر با ۲۹۶ درصد درآمد یک ماه شهروندانش می‎شود. به این اساس، یک شهروند آلمان با توجه به درآمدش می‎تواند در یک ماه ۵۷ پاسپورت تهیه کند، در حالی که یک شهروند افغانستان با توجه به درآمد ماهانه‎اش حتا توانایی تهیه یک پاسپورت را هم ندارد.

در مقابل افغانستان، بر اساس گزارش نهاد شاخص هنلی و پارتنر، جاپان با داشتن بااعتبارترین و قوی‎ترین پاسپورت در سطح جهان، در صدر این لیست قرار دارد. به گونه‎ای که شهروندان آن کشور می‎توانند به ۱۹۱ کشور و قلمرو بدون ویزا سفر کنند. قیمت پاسپورت جاپان ۱۱۵ دالر است که برابر با ۳٫۴ درصد میانگین درآمد ماهانه شهروندان آن کشور می‎شود. همین‌گونه اگر میانگین درآمد ماهانه شهروندان چهار کشور چین، هند، پاکستان و ایران را در نظر بگیریم، آن‏‎ها به گونه میانگین ۱۴ درصد درآمد یک ماه خود را در طول ۱۰ سال برای پاسپورت با اعتبار ۱۰ ساله پرداخت می‎کنند.

داشتن پاسپورت، از جمله حقوق شهروندی افراد است و در عین حال ارایه خدمات و فراهم‌آوری امکانات رفاهی برای شهروندان، از وظایف اساسی حکومت‎ها است. این خدمات باید به گونه رایگان و یا با کم‌ترین هزینه برای شهروندان ارایه شود. دولت افغانستان پاسپورت را به بلندترین قیمت به شهروندانش به فروش می‎رساند، در حالی که بالای ۵۰ درصد شهروندان آن زیر خط فقر قرار دارند. در کنار قیمت بلند پاسپورت، هزینه انتقال پاسپورت از کابل به ولایت‎ها که ۵۰۰ افغانی می‌شود، نیز غیرمنطقی و برابر با ۱۳ درصد میانگین درآمد ماهانه هر فرد است که ۴ برابر میانگین قیمت پاسپورت در سطح جهان  و تقریباً برابر با قیمت پاسپورت چهار کشور همسایه افغانستان می‎شود. با این وجود، دولت، ۵۰ افغانی دیگر را به گونه اجباری از هر متقاضی پاسپورت به حساب هلال احمر افغانی دریافت می‎کند، در حالی که شمار زیادی از متقاضیان پاسپورت، خودشان به کمک نیاز دارند.

با توجه به قیمت پاسپورت افغانستان، بسیاری از شهروندان این کشور توانایی تهیه پاسپورت را برای خود و اعضای خانواده شان ندارند؛ اما بی‎باوری آن‎ها به سیستم صحی و ضعف گسترده در این حوزه، سبب می‎شود که آن‎ها به هر طوری که شده، برای خود و اعضای خانواده‌ شان پاسپورت تهیه نمایند تا در روزهای دشوار (مریضی) از آن استفاده کنند.

حکومت افغانستان باید در مورد قیمت پاسپورت تجدید نظر و آن را بر اساس میانگین درآمد ماهانه شهروندان تنظیم کند. پارلمان مسوولیت دارد تا در این زمینه وارد عمل شود و از حکومت بخواهد که قیمت پاسپورت را متناسب با درآمد مردم تنظیم کند. حتا اگر قیمت پاسپورت افغانستان با اعتبار ۱۰ ساله به ۱۰۰۰ افغانی نیز کاهش یابد، باز هم برابر است با ۲۷ درصد درآمد ماهانه شهروندان که ۹ برابر میانگین قیمت پاسپورت در سطح جهان خواهد بود.

دکمه بازگشت به بالا
بستن