ناامنی‌های بغلان و بی‌توجهی حکومت

شاهین شمال

ولایت بغلان از چندین سال به این سو وضعیت مناسب امنیتی ندارد. بی‌ثباتی در بغلان تنها به شهر پلخمری خلاصه نمی‌شود، بلکه دامنه آن به ولسوالی‌ها و حتا روستاهای دور‌دست بغلان نیز رسیده است. باشنده‌گان این ولایت با دلهره روز می‌گذرانند. دیده می‌شود که مقامات محلی بغلان در گزارش‌هایی که به مرکز می‌فرستند، وضعیت امنیتی را وارونه جلوه می‌دهند و در بسیاری از موارد پنهان‌کاری می‌کنند. والی به ارگان‌های محلی راپور امن و امنیت می‌دهد. به همین‌گونه فرمانده پولیس به رهبری وزارت داخله، امنیت بغلان را قناعت‌بخش توصیف می‌کند. هیچ مقام محلی بغلان به حل اساسی مشکلات بغلانی‌ها نپرداخته است. مواردی که امنیت بغلان را طی سال‌های پسین با خطر مواجه کرده است، در ادامه می‌خوانید.

گروه‌های مسلح غیر‌مسوول:

در بسیاری از ولسوالی‌های ولایت بغلان گروه‌های مسلح غیر‌مسوول حضور فعال دارند. این گروه‌ها به ساده‌گی مرتکب قتل می‌شوند. آن‌ها در بسیاری از موارد دادگاه صحرایی برگزار می‌کنند. ولسوال‌ها و فرماندهان پولیس ولسوالی‌ها علاقه ندارند که با گروپ‌های مسلح غیر‌مسوول در‌گیر شوند؛ حتا در برخی از موارد با آن‌ها همکار اند. گروه‌های مسلح غیر‌مسوول براثر رقابت‌های موجود منطقه‌ای هر‌از‌گاهی از سوی شماری از نماینده‌گان مردم بغلان در مجلس نماینده‌گان و افراد بانفوذ محلی حمایت می‌شوند. برای آن‌ها (گروه‌های مسلح غیرمسوول) پول، گلوله، سلاح و حتا مصرف دستر‌خوان می‌فرستند. حضور گروه‌های مسلح غیردولتی در شمار زیادی از ولسوالی بغلان سبب می‌شود که نهاد‌های دولتی جرایم جنایی را ریشه‌یابی نتوانند. در ولسوالی‌های بغلان که گروه‌های مسلح غیر‌مسوول فعالیت دارند، اگر قتلی صورت می‌گیرد، نه ولسوالی پاسخگو است و نه هم فرمانده پولیس. افراد متضرر هم بابت این‌که بیش‌تر صدمه نبینند، از پی‌گری ترور افراد وابسته به خانواده‌‌شان خود‌داری می‌کنند.

مخالفان مسلح:

در بازتولید طالبان پس از سال ۲۰۰۱ سر‌وکله طالبان در بخش‌هایی از بغلان نمودار شد. مخالفان مسلح در بخش‌هایی از بغلان مرکزی، دند غوری و دند شهاب‌الدین فعالیت‌هایی داشتند، اما آن تحرکات به اندازه‌ای نبود که امنیت شهر پلخمری، مرکز ولایت بغلان را زیر سایه بگیرد. در ماه دلو سال ۱۳۹۴ خورشیدی هیات بلند‌پایه دولتی به ریاست گلاب منگل، وزیر پیشین اقوام ‌و قبایل، به بهانه حل مشکلات راهی بغلان شدند. هیات اعزامی حکومت با امضای موافقت‌نامه‌ای، کنترل «دند غوری» را که در همسایه‌گی شهر پلخمری موقعیت دارد، به طالبان بغلان سپرد. طالبان پس از گرفتن کنترل «دند غوری»، در آن ساحه تحکیمات نظامی اعمار کردند. مخالفان مسلح دولت از آن پس با خاطر آرام در آن‌جا به آموزش و پرورش جنگ‌جویان‌شان می‌پردازند. از امضای موافقت‌نامه میان طالبان و هیات حکومت به بعد، شهر پلخمری در تیررس مخالفان مسلح دولت قرار دارد. آن‌ها به ساده‌گی می‌توانند کنترل شاهراه بغلان – سمنگان را در اختیار بگیرند. با استفاده از همین پایگاه (دند غوری) چندین بار بالای شهر پلخمری حمله کردند که با مقاومت نیروهای امنیتی و خیزش‌های مردمی روبه‌رو شده و شکست خوردند؛ شکستی که بهبود امنیتی در پی نداشته است.

باج‌گیری طالبان:

نزدیک به دو هفته پیش افراد وابسته به گروه طالبان در ساحه چشمه شیر پلخمری بر شاهراه بغلان‌ـ‌بلخ حمله کردند. چند روز شاهراه در کنترل طالبان بود. پس از شکایات مردم، نیروهای امنیتی و دفاعی طی عملیاتی طالبان را از منطقه چشمه شیر دور کردند و شاهراه دوباره به روی ترافیک باز شد، اما پاتک طالبان هنوز هم در ساحه چشمه شیر موجود است که همه‌روزه موتر‌های لاری را محصول می‌کنند. اسنادی که به من رسیده، نشان می‌دهد که طالبان از هر موتر باربری بین پنج هزار تا سی هزار افغانی می‌گیرند. پولی را که روزانه طالبان از موتر‌های لاری به دست می‌آورند، اندک نیست. اگر روزانه از این شاهراه به گونه میان‌گین هزار موتر لاری بگذرد و هر موتر ضرب سی هزار شود، روشن است که روزانه عواید بسیار زیادی به کیسه طالبان بغلان می‌ریزد. با این عواید طالبان در بغلان بیش‌تر چاق می‌شوند و تحرکات‌شان در بخش‌های مختلف بغلان نسبت به گذشته به مراتب زیاد خواهد شد. با توجه به آمار بلند فقر و بی‌کاری، جمع‌آوری عواید از شاهراه زمینه سرباز‌گیری طالبان را در میان مردم عام بیش‌تر می‌سازد. طالبان با این عواید می‌توانند صف جنگ‌جویان‌شان را طویل‌تر بسازند، گلوله بیش‌تر بخرند و بیش‌تر تجهیز شوند. افزون بر ساحه چشمه شیر، بیش‌تر از یک سال می‌شود که طالبان در ساحه جنگل‌باغ شاهراه بغلان‌ـ‌کندز مانند چشمه شیر ایست ایجاد کرده‌اند و از موترهای باربری پول می‌گیرند. راننده‌های موترهای لاری چندین بار از اخاذی طالبان در شاهراه بغلان به رسانه‌ها شکایت کرده‌اند، اما حکومت محلی بغلان به شکایات آن‌ها توجهی نکرده است.

سکوت معنادار حکومت محلی بغلان

با وجود شکایات مکرر مردم بغلان و راننده‌های موتر‌های لاری، تا هنوز حکومت محلی بغلان در مورد اخاذی‌های طالبان در شاهراه‌های بغلان‌ـ‌کندز و بغلان‌ـ‌بلخ هیچ‌گونه ابراز نظر نکرده، بلکه خاموشی اختیار کرده‌اند. نه والی سابقه و نه هم والی تازه معرفی شده هیچ‌کدام حاضر نیست در این مورد چیزی بگوید. خاموشی والی و فرمانده پولیس بغلان، پرسش‌هایی را به وجود آورده است. چندی پیش ویس صمیمی، فرمانده پولیس بغلان، در مصاحبه‌ای که با طلوع نیوز داشت، از اخاذی‌های طالبان در شاهراه بغلان چیزی نگفت. در پاسخ به پرسش خبرنگار طلوع نیوز وضعیت امنیتی را مناسب توصیف کرد. عدم توجه مقامات محلی بغلان برای قطع باج‌گیری‌های طالبان در شاهراه‌های بغلان‌ـ‌بلخ و بغلان‌ـ‌کندز، گمانه‌زنی‌هایی را به وجود آورده است. فکر‌ می‌شود که معامله‌ای میان طالبان و دولت صورت گرفته باشد تا عواید شاهراه بغلان را طالبان جمع‌آوری کنند. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، در واکنش به اخاذی طالبان در شاهراه بغلان به طلوع نیوز گفته است که طالبان در بغلان بابت تامین امنیت شاهراه بغلان مقداری پول از موترهای باربری جمع‌آوری می‌کنند. این حرف سخنگوی طالبان در صفحه‌ی فیس‌بوک طلوع نیوز نیز نشر شد، اما ساعتی نگذشته بود که دیدگاه مجاهد از صفحه فیس‌بوک طلوع نیوز برداشته شد. معامله بر سر خاک بغلان بی‌پیشینه نیست. امضای معاهده ننگین «دند غوری» را همه در حافظه داریم.

جرایم جنایی:

 در کنار فعالیت طالبان در حومه‌های شهر پلخمری، افزایش جرایم جنایی در مرکز ولایت از دیگر مواردی است که باشنده‌گان بغلان را نسبت به هر زمان دیگر شوکه کرده است. قتل، دزدی خانه و ترور‌های هدف‌مند نسبت به هر زمان دیگر در شهر پلخمری افزایش یافته است. افراد ناشناس توانسته‌اند یکی از کارمندان ریاست احصاییه و معلومات بغلان را در دل شهر بکشند و فرار کنند. انفجار ماین مقناطیسی در وسایط دولتی به گونه‌‌ی بی‌سابقه افزایش یافته است. ماین مقناطیسی بر موتر محافظان ویس صمیمی، فرمانده پولیس بغلان و قدم نیازی، معاون ولایت، منفجر شد که تلفات جانی در پی نداشت. در تازه‌ترین مورد یک ماین مقناطیسی در جوار دیوار فرماندهی پولیس منفجر شد که افزون بر تخریب وسایط دولتی، تعدادی از منسوبان پولیس در آن حادثه کشته و زخمی شدند.

هیچ مقام بغلان پاسخگوی وضعیت کنونی نیست. همه به یک‌دیگر خیره می‌شوند و بس. خاموشی مقامات درجه یک بغلان در قبال وضعیت کنونی، بغلانیان را بیش‌تر نگران ساخته است.

دکمه بازگشت به بالا