پهلو‌های پنهان تعلیق مبادله زندانیان؛ حملات مرگ‌بار یا شروط تازه؟

فهیم امین

پس از تعلیق مبادله انس حقانی و دو عضو ارشد گروه طالبان با دو استاد دانشگاه امریکایی – افغانستان که در بند طالبان‌اند، گروه طالبان، حکومت افغانستان و مقام‌های ایالات متحده امریکا واکنش‌های متفاوتی نشان داده‌اند. گروه طالبان، ایالات متحده امریکا را مقصر ناکامی ‌این مبادله عنوان کرده است، اما سفیر امریکا در کابل می‌گوید، حملات اخیر طالبان در کابل و لوگر سبب تعلیق مبادله زندانیان شده است. حکومت افغانستان نیز طالبان را مقصر اصلی این مبادله دانسته است. در این میان اما، جمعی از سیاسیون کشور که به تازه‌گی با نماینده‌گان سیاسی گروه طالبان در قطر دیدار کرده‌اند، می‌گویند که «شروط تازه» ایالات متحده امریکا سبب تعلیق مبادله زندانیان شده است.

رییس جمهور غنی حدود شش روز پیش در بیست‌ویکم عقرب در یک نشست خبری در کابل گفت که انس حقانی، فرزند جلال‌الدین حقانی، بنیان‌گذار شبکه‌ تروریستی حقانی و دو عضو ارشد گروه طالبان را به گونه مشروط از زندان بگرام آزاد می‌کند. آقای غنی افزود، این تصمیم پس از مشورت با همکاران بین‌المللی حکومت افغانستان به ویژه ایالات متحده امریکا گرفته شده است. به سخن او، راهکارهایی در هم‌آهنگی با ایالات متحده امریکا در نظر گرفته شده است تا رهایی این زندانیان سبب تشدید جنگ در کشور نشود. رییس جمهور هم‌چنان از وضعیت بد صحی دو استاد دانشگاه امریکایی – افغانستان که نزد گروه طالبان زندانی هستند، خبر داد و گفت، با رهایی انس حقانی این دو استاد دانشگاه نیز از قید طالبان رها خواهند شد.

سفارت امریکا در کابل نیز از این تصمیم آقای غنی استقبال کرد. قرار بود این تبادله در هفته گذشته در یک «مکان امن» انجام شود، اما اعضای گروه طالبان خبر دادند که تبادله زندانیان صورت نگرفته است. ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی این گروه روز جمعه، بیست‌وچهارم عقرب، در صحبت با رسانه‌ها گفت که مقام‌های امریکایی نتوانستند انس حقانی، مالی خان و عبدالرشید را به محل از پیش تعیین شده در یکی از مناطق امن در افغانستان برای تبادله با استادان دانشگاه امریکایی – افغانستان حاضر کنند و از همین رو تبادله انجام نشد.

اکنون اما، جمعی از فعالان سیاسی که به تازه‌گی با نماینده‌گان سیاسی گروه طالبان در قطر دیدار کرده‌اند، می‌گویند «شروط تازه» ایالات متحده امریکا سبب ناکامی ‌این مبادله شده است. نظرمحمد مطمین، فعال سیاسی و عضو پیشین گروه طالبان روز یک‌شنبه، بیست‌وششم عقرب در یک نشست خبری در کابل گفت، ایالات متحده امریکا به تازه‌گی خواستار آغاز گفت‌وگوهای بین‌الافغانی و برقراری آتش‌بس در بدل رهایی انس حقانی و دو عضو ارشد گروه طالبان شده است. به سخن او، این شروط تازه ایالات متحده امریکا سبب ناکامی ‌مبادله زندانیان شده است. این فعال سیاسی که به تازه‌گی از قطر برگشته است، افزود، قرار بود انس حقانی، مالی خان و عبدالرشید، اعضای شبکه حقانی و گروه طالبان در نوزدهم عقرب از کابل به قطر فرستاده شوند. به گفته او، «در بیستم عقرب پاسپورت و لباس‌های جدید نیز برای این زندانیان توزیع شد و در بیست‌ویکم عقرب یک طیاره ویژه خطوط هوایی قطر برای انتقال زندانیان از کابل به قطر، وارد کابل گردید، اما این تبادله به دلیل مخالفت نماینده‌گان سیاسی گروه طالبان با شروط تازه امریکا، انجام نشد.»

هم‌چنان اسماعیل یون، عضو دیگر این جمع سیاسی که با نمایندگان سیاسی گروه طالبان دیدار کرده است، به نقل از گروه طالبان می‌گوید طبق تفاهمی که میان زلمی خلیل‌زاد، نماینده ویژه ایالات متحده امریکا و نماینده‌گان سیاسی گروه طالبان در قطر صورت گرفته بود، قرار بود مذاکرات بین‌الافغانی و بحث روی برقراری آتش‌بس، پس از امضای موافقت‌نامه صلح میان طالبان و امریکا آغاز شود. آقای یون گفت: «علت اصلی جنگ در افغانستان حضور نیروهای خارجی است و هر گاه این توافق‌نامه به امضا برسد، جنگ فروکش خواهد کرد و مشکلات از طریق تفاهم بین‌الافغانی حل خواهد شد.» اعضای این جمع سیاسی هم‌چنان خاطرنشان کردند که طالبان تاکید کرده‌اند که گفت‌وگوهای صلح را با جانب امریکایی از نقطه صفر آغاز نخواهند کرد، بلکه مذاکرات میان دو طرف از همان نقطه‌ای توقف یافته، از سر گرفته خواهد شد. نماینده‌گان امریکا و گروه طالبان از این پیش، روی اصول یک توافق‌نامه صلح توافق کرده بودند، اما پس از یک حمله انتحاری گروه طالبان در کابل که منجر به کشته شدن ۲۰ شهروند افغان و یک سرباز امریکایی شد، توقف یافت.

این جمع سیاسی، در حالی به نقل از گروه طالبان، شروط تازه ایالات متحده امریکا را سبب تعلیق تبادله زندانیان عنوان می‌کنند که حکومت افغانستان، رعایت نکردن شرایط از سوی طالبان را سبب تعلیق تبادله زندانیان می‌داند. صدیق صدیقی، سخنگوی رییس جمهور غنی شنبه‌شب، بیست‌وپنجم عقرب، در برگه‌ی توییترش نوشت که «دولت افغانستان، پروسه‌ی تبادله زندانیان را تحت بازنگری قرار داده و در روشنایی مصالح و منافع علیای کشور اقدام خواهد کرد.»

با این حال، سفیر ایالات متحده امریکا با رد ادعای طالبان می‌گوید که تبادله زندانیان به دلیل حملات اخیر گروه طالبان در ولایت‌های کابل و لوگر انجام نشده است. جان بس، سفیر امریکا در کابل روز گذشته (یک‌شنبه) در توییتی نوشته است «ما از اعلامیه رییس جمهور غنی برای آزادسازی سه زندانی گروه طالبان برای پیش‌رفت صلح و تصمیم بازنگری انتقال آنان پس حملات در ولایت‌های لوگر و کابل در ۱۲ و ۱۳ نوامبر حمایت می‌کنیم.» آقای جان بس هم‌چنان افزوده است که شامل شدن به روند صلح، دشواری‌های خودش را دارد و این امر نیازمند بررسی دقیق شرایط موجود است. او تأکید کرده است که ایالات متحده امریکا به عنوان یک شریک راهبردی با حکومت افغانستان برای گام‌های بعدی از نزدیک کار خواهد کرد.

حملاتی که جان بس، سفیر امریکا به آن اشاره کرده است، در بیست‌ویکم عقرب در لوگر بر کاروان نیروهای خارجی و در بیست‌ودوم عقرب توسط یک موتر بمب‌گذاری شده در مربوطات حوزه پانزدهم کابل اجرا شد. در حمله موتر بمب‌گذاری شده در کابل، دست‌کم ۱۲ غیرنظامیان از جمله سه کودک کشته شدند و ۱۴ نفر دیگر زخم برداشتند.

بر اساس این مبادله، قرار بود کیون کینگ امریکایی ۶۰ ساله و تیموتی ویکس ۴۸ ساله آسترالیایی، دو استاد دانشگاه امریکایی افغانستان که در سال ۱۳۹۵ از کابل ربوده شدند، از سوی گروه طالبان رها شوند. در مقابل رهایی آنان، قرار بود انس حقانی، پسر جلال‌الدین حقانی بنیان‌گذار شبکه‌ی حقانی، مالی خان و عبدالرشید، از اعضای ارشد گروه طالبان که در سال‌های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳ بازداشت شده بودند، از زندان بگرام رها شوند. تصمیم رهایی زندانیان طالبان، با واکنش‌های شهروندان و فعالان مدنی در کابل نیز رو‌به‌رو شده بود.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن