موضع دولت درباره وضعیت شمال روشن نیست

حبیب حمیدزاده

شمال افغانستان میان نیروهای دولتی و گروه طالبان تقسیم شده است. می‌توان گفت که اکنون فقط مراکز ولایات در اختیار نیروهای دولتی است و ولسوالی‌ها به دست طالبان. به دلیل روشن نبودن مواضع و برنامه‌های دولت، سستی و بی‌کفایتی و عدم هماهنگی مسوولان، اکنون طالب در شمال خود را قوی‌تر از دولت احساس می‌کند. چند بندر مهم در شمال کشور، در اختیار گروه طالبان است. این گروه اکنون شیرخان بندر و تمام ولسوالی‌های مرزی بدخشان را در کنترل و تصرف خود دارد. هم‌چنان طالبان کنترل بعضی از شاهراه‌های شمال را در اختیار دارند و شهرهای بزرگ نیز عملاً در محاصره و زیر فشار آنان قرار دارد.

موضع دولت در شمال روشن نیست. مسوولان سقوط نخستین ولسوالی‌‌ها را «عقب‌نشینی تاکتیکی» اعلام کردند. استدلال دولت برای عقب‌نشینی تاکتیکی از بعضی ولسوالی‌های دوردست، قناعت‌بخش بود. اما اکنون گروه طالبان نه تنها ولسوالی‌های دوردست که ولسوالی‌های مهم را از کنترل دولت خارج کرده است. می‌توان گفت که دیگر ولسوالی‌ای برای سقوط در ولایت‌های تخار و بدخشان وجود ندارد. به جز ولسوالی کران و منجان، هیچ یکی از لسوالی‌های بدخشان و تخار در اختیار دولت نیست. دولت تمام نیروهای امنیتی و خیزش‌های مردمی را به مراکز ولایات فراخوانده است.

چیزی که تمام مردم شمال را در حیرت و شک فرو برده، تسلیم‌دهی ولسوالی‌ها به گروه طالبان است. در هیچ یکی از ولسوالی‌های بدخشان نیروهای دولتی با گروه طالبان درگیر نشدند و از هیچ یکی از طرف‌های جنگ کشته و زخمی در میدان جنگ باقی نمانده است. نیروهای دولتی بدون اندک‌ترین درگیری با هدایت مافوق‌های خود یا به گروه طالبان تسلیم شدند و یا به تاجیکستان فرار کردند.

پس از سقوط برق‌آسای ولسوالی‌های شمال به دست طالبان، دولت اقدام متقابل نداشته است. مردم از سقوط‌های ناگهانی و موافقت دولت با این سقوط‌ها، حیرت‌زده شده‌اند. ولایت‌های بدخشان و تخار پایگاه مقاومت در برابر طالبان بود و طی سال‌ها حضور طالبان در آن‌جا، مردم علیه این گروه مقاومت کردند و مناطق خویش را نگه داشتند. اما اکنون در بعضی ولسوالی‌ها، پیش از این‌که طالبان بر نیروهای دولتی حمله کنند، این نیروها منطقه را ترک کردند و یا به گروه طالبان تسلیم شدند. در حال حاضر، امکانات و تجهیزات نیروهای دولتی در تمام ولسوالی‌هایی که سقوط کرده، در اختیار طالبان قرار گرفته است. جنگ‌جویان طالبان با امکانات و تجهیزاتی که از نیروهای دولتی به دست آورده‌اند، می‌توانند ماه‌ها در برابر دولت بجنگند. حتا این گروه از سقوط مسالمت‌آمیز سخن گفت. طالبان اذعان کردند که قصد سقوط بعضی از ولسوالی‌ها را نداشتند. با این حال، ‌اما دولت قصد تخلیه و تسلیم‌دهی بعضی از ولسوالی‌ها را داشت و این کار را به بهترین شیوه انجام داد.

موضع دولت در قبال خیزش‌های مردمی در شمال هم روشن نیست. بعضی از ولسوالی‌های شمال را نیروهای خیزش مردمی از کنترل طالبان خارج و به دولت تسلیم کردند. از همین اکنون روشن است که در روزهای دشوار آینده ارتش بدون خیزش‌های مردمی نمی‌تواند از شهرها و مناطق تحت حاکمیتش دفاع و حراست کند. سرپرست وزارت دفاع در روزهای آغازین کارش از خیزش‌های مردمی استقبال کرد و قول همکاری همه‌جانبه را داد. اما مشخص نشد که دولت چگونه از این خیزش‌های مردمی حمایت می‌کند. در شرایط کنونی که دولت قادر نیست به تنهایی از تمامیت ارضی کشور دفاع و حراست کند، می‌بایست خیزش‌های مردمی در یک چارچوب مشخص و یک طرح جامع و واضح اختیار بعضی از مناطق را در اختیار داشته باشند و علیه طالبان ایستاده‌گی کنند. ولی اکنون دولت در شمال افغانستان نه خودش با طالبان می‌جنگد و نه امکانات کافی در اختیار نیروهای مقاومت مردمی قرار می‌دهد تا از سقوط مناطق جلوگیری شود.

اگر دولت برای بازپس‌گیری مناطق از دست‌رفته اقدام نکند و به این شیوه مناطق بیش‌تر را از دست بدهد، چگونه می‌تواند در میز مذاکره از طالب امتیاز بگیرد؟ وقتی گروه طالبان مدعی است که بیش‌تر از ۲۰۰ ولسوالی‌ را به تصرف خویش در آورده است، پس بخش اندکی از کشور در اختیار دولت است.

دکمه بازگشت به بالا