حکومت وحدت ملی چهار ساله شد

شاه حسین مرتضوی، معاون سخنگوی رییس‌جمهور

چهار سال قبل رییس جمهور غنی با اجرای مراسم تحلیف، در سخت‌ترین شرایط زمام امور را به دست گرفت. حکومت وحدت ملی خود یک تجربه‌ی نو و بر آمده از دل یک بحران بود. حکومت وحدت ملی در آغاز، ضرورت به ایجاد زبان مشترک برای یک کار مشترک داشت. کسری بودجه و بی‌کاری هزاران افغان که با همکاران بین‌المللی کار می‌کردند از میراث‌های بد حکومت قبلی بود. در آغاز کار حکومت وحدت ملی باور همه‌گانی بر این بود که عمر این حکومت کوتاه است و بیش‌تر از شش ماه دوام نخواهد کرد. به رغم باورها و فضای حاکم، حکومت وحدت ملی با دست‌آوردهای همراه بوده است.

 

فرهنگ حکومت‌داری تغییر کرد

رییس جمهور با روی‌کرد به کار تیمی و مشارکتی اقدام به ایجاد شوراها کرد. همین اکنون شوراهای مانند: شورای عالی اقتصادی، شورای عالی توسعه شهری، شورای عالی کوچی‌ها و بی‌جاشده‌گان، شورای عالی منابع بشری، شورای عالی اراضی و آب، شورای عالی کاهش فقر، عرضه خدمات و مشارکت شهروندی، شورای عالی امور مهاجرت، شورای عالی حاکمیت قانون و مبارزه علیه فساد اداری فعال اند. در تمام شوراها وزیران و نماینده‌گان بخش‌های مربوط حضور دارند. رییس جمهور بحث‌ها را مدیریت می‌کند. همه اشتراک‌کننده‌گان در فضای آزاد بحث نموده، دیدگاه‌های خود را شریک می‌کنند. هر فیصله بر اساس دیدگاه جمعی صورت می‌گیرد. شوراها فرهنگ کار جمعی، مشورتی، هم‌دیگرپذیری، تعامل و همکاری را بین ادارات نهادینه کرده است. از تداخل وظایف جلوگیری و مسیر همکاری روشن شده است. این فرهنگ در گذشته نبود به گونه‌ای که یک وزیر حاضر نبود برای یک کار مشترک به دفتر وزیر دیگر برود. اما اکنون همه زیر یک سقف جمع شده برای یک کار بزرگ مشورت و تصمیم می‌گیرند.

 

جهت روشن شده است

قوانین افغانستان دچار مشکلات جدی بود. اکثر قوانین پاسخ‌گوی شرایط موجود نبود. برخی قوانین ۷۰ سال عمر داشت و هیچ گونه اصلاحات در آن صورت نگرفته بود. کمیته‌ی قوانین با همکاری همه بخش‌های مربوطه بیش از ۳۰۰ قانون و مقرره را نهایی کرده است. این اقدام در نوع خود یک انقلاب در عرصه قوانین است. اکنون مسیر و جهت کار برای نهادها و ادارات در روشنایی قانون روشن شده است. صلاحیت‌ها و مسوولیت‌ها واضح شده است. تنها قانون شاروالی‌ها و اداره‌های محلی را نگاه کنید. قانون زمین و هم‌چنان قوانین مهم دیگر…، قانون دست‌رسی به اطلاعات به دلیل محتوای عالی مقام نخست جهان را به دست‌آورد. قوانین دیگر ما نیز نسبت به گذشته بهتر شده است.

 

اصلاحات

اصلاحات خواست جدی و بنیادی مردم است. برای یک بار در زمان حکومت قبل پروسه استخدام از طریق اصلات اداری انجام شد، اما زمانی که آقای کرزی احساس کرد که نتایج مورد پسندش نیست برای همیشه روند را متوقف کرد. اکنون اصلاحات اداری اعتبارش را دوباره احیا کرده است. غریب‌ترین اولاد این وطن شانس و فرصتش را در عالی‌ترین بست‌ها میسر می‌داند. در کانکور نیز چنین تحول مهم به وجود آمده است. افرادی که نمره اول شده‌اند فرزند کدام رهبر و قوماندان نمی‌باشند، مردم دقیقاً از اصلاحات نتایجی عملی این گونه را می‌خواهند. کافی است یک بار به ریاست پاسپورت مراجعه کنید، به رغم تقاضای فراوان، اما توزیع آن به صورت منظم صورت می‌گیرد.

 

سیاست جنگ و صلح

سیاست جنگ و صلح کشور در گذشته در حاله‌ای از ابهام قرار داشت. اکنون سیاست جنگی حکومت واضح است. نیروهای امنیت و دفاعی کشور در کنار رشد ظرفیت در همه بخش‌ها و مدیریت مستقلانه جنگ، دیدگاه واضح در برابر دشمنان مردم و کشور دارند. کسانی که علیه مردم و حکومت دست به اقدامات مسلحانه می‌زنند در برابر آنان از تمام امکانات استفاده می‌شود.

در عرصه صلح نیز برای اولین بار طرح صلح تدوین، در نشست‌های کابل و تاشکند با حمایت کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای همراه شد. طرح صلح حکومت افغانستان حمایت علما و مردم را به همراه دارد از کابل تا اندونیزیا و عربستان علمای جهان اسلام صدای حمایت بلند کردند. دیدگاه روشن حکومت در بخش جنگ و صلح سبب شده است تا مدیریت صلح نیز به دست افغان‌ها قرار گیرد.

 

همکاری منطقه ای با رویکرد اقتصادی

افغانستان در حلقه سیاست خارجی‌اش با کشورهای منطقه روابط نیک ایجاد کرده است. محور همکاری‌ها را منافع و همکاری‌های اقتصادی شکل می‌دهد. تاپی، کاسا ۱۰۰۰ و تجارت و ترانزیت با کشورهای منطقه نشانه‌های عینی آن است. هر چند که در بخش سیاسی با پاکستان مشکلات وجود دارد، اما تأکید افغانستان بر حل مشکلات از طریق گفت‌وگوهای سازنده است. سیاست ما دولت‌محور است. کشورهایی که در گذشته منافع سیاسی‌شان را از طریق تامین رابطه با برخی گروه‌ها تامین کرده بودند اکنون به این درک رسیده‌اند که تنها رابطه دولت‌محور می‌تواند در تامین بهتر روابط مفید و موثر باشد. هم‌چنان این تعهد وجود دارد که از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نمی‌شود اما از خاک کشورهای دیگر نیز علیه افغانستان استفاده صورت نگیرد. تلاش برخی کشورها برای تأمین رابطه با طالبان با هدف مبارزه با داعش هرگز نمی‌تواند معقول باشد. هر نوع تماس با گروه‌های تروریستی نه تنها به ثبات کشور کمک نمی‌شود بلکه سبب افزایش ناامنی درمنطقه خواهد گردید.

 

افغانستان در محور توجه دنیا

افغانستان هم اکنون در محور توجه دنیا قرار دارد. نشست‌های متعدد بین‌المللی در حمایت از افغانستان نشانگر این موضوع است. همکاری افغانستان با کشورهای کمک کنند و همکاران بین‌المللی هر روز بهتر می‌شود. زمان آن گذشته است تا دنیا با چک سفید و کمک‌های سخاوت‌مندانه در افغانستان حضور داشته باشد. افغانستان تا سال ۲۰۲۴ باید هشت میلیارد دالر عاید داشته باشد. عواید فعلی افغانستان دو اعشاریه دو میلیارد است. جهان پس از سال ۲۰۲۴ کمک‌های خود را کاهش خواهد داد. سیاست‌مداران افغانستان به جای تمرکز روی حاشیه‌ها بهتر خواهد بود برای بعد از ۲۰۲۴ تدابیر جدی داشته باشند. همکاری صادقانه افغانستان و جهان سبب شده است تا درک درست از وضعیت در منطقه شکل گیرد. کشورهایی که تا دیروز برای افغانستان نسخه می‌نوشتند و راهنمای کشورهای دیگر بودند، امروز خود به حاشیه رفته‌اند.

 

اولویت به زیربناها

مدیریت آب افغانستان یکی از اولویت‌های حکومت وحدت ملی است. افغانستان یک کشور زراعتی است. مدیریت آب کمک می‌کند تا زراعت افغانستان احیا و رونق دوباره گیرد. هم‌چنان تمرکز روی صادرات محصولات زراعتی، خط آهن، سرک‌های حلقه‌ای، اصلاحات در گمرک‌ها، تولید و توزیع برق از برنامه‌های مهم حکومت است. افغانستان فرصت‌های مهم را در بخش خط آهن از دست داده است. برای اولین بار در زمان امیر عبدالرحمان، زمینه برای سرمایه‌گذاری در بخش خط آهن وجود داشت که با مخالفت امیر مواجه شد. در زمان غازی امان‌الله خان و هم‌چنان داوود خان این طرح‌ها به بن‌بست رسید. حالا نباید شانس چهارم را در این عرصه از دست داد. به همین دلیل تمرکز اصلی حکومت برای توسعه و ایجاد شبکه‌ی خط آهن، سرک حلقه‌ای و میدان‌های هوایی می‌باشد. افغانستان دیگر به یک مسیر و یک راه وابسته نیست، بلکه مسیرهای متعددی به روی کشورمان باز خواهد بود.

 

تغییر نسلی

حکومت وحدت ملی فرصت را برای نسل جوان و تحصیل‌یافته فراهم کرده است. اداره جوان شده است و فرصت‌های مهم دیگر برای جوان فراهم است. این سرمایه‌گذاری برای رییس جمهور هزینه‌هایی داشته است. شاید یک ریسک بوده است. اما جوانان ظرفیت‌های خود را تبارز داده‌اند. امروز دنیا نیز به دنبال آدرس‌های جدید اند و مردم نیز از همین آدرس حمایت می‌کنند.

 

موانع در برابر حکومت وحدت ملی

حکومت وحدت ملی از آغاز با چالش‌های همراه بود. شکل‌گیری حکومت وحدت ملی یک پدیده نو بود. زبان مشترک برای همکاری مشترک وجود نداشت. به همین دلیل بود که همواره با چالش‌هایی همراه بودیم.

 شرکای قدرت در حکومت وحدت ملی مرز میان حکومت و اپوزیسیون را رعایت نکردند. از یک سو همه روزه دعوا بر سر سهم بیش‌تر در قدرت دارند: معاش، موتر، مشاور، امکانات بلند دریافت می‌کنند از طرف دیگر با ایجاد ایتلاف‌ها، اعتراض‌ها، مظاهره و اعتصاب‌ها، خود به مانع عمده در برابر اصلاحات بدل شده‌اند. تا زمانی که فرهنگ رفتاری سیاست‌مداران ما تغییر نکند، این نوع چالش‌ها همه وقت وجود خواهد داشت. مانع عمده‌ی دیگر رویکرد برخی سیاست‌مداران به میراثی شدن سیاست و انحصار آن است. اما رییس جمهور با تاکید بر اعلام تاریخ انتخابات ریاست جمهوری برای ۳۱ حمل خواست، تا با این فرهنگ‌ها مقابله کند. رییس جمهور تاکید می‌کند حکومت نباید توسط عده‌ای خاص به گروگان گرفته شود و یا اختطاف گردد. رقابت باید در میدان مسطح و با سعه صدر سیاست‌ مداران صورت گیرد. این مردم هستند که می‌توانند درباره‌ی کارنامه هر کس قضاوت کنند.

فساد اداری، خویش‌خوری، اقتصاد جرمی، مواد مخدر، تداوم جنگ، مداخله برخی کشورها از موانع عمده دیگر در برابر توسعه افغانستان و برنامه‌های حکومت به شمار می‌رود.

 

به سوی انتخابات

در چهار ساله‌گی حکومت وحدت ملی شاهد رقابت نامزدان برای انتخابات پارلمانی هستیم، سال بعد انتخابات ریاست جمهوری خواهد بود. برای اولین بار است که انتخابات ریاست جمهوری در مطابقت به قانون برگزار می‌شود. میراث بزرگ رییس جمهور غنی برگزاری انتخابات شفاف، به موقع و در مطابقت به قانون ریاست جمهوری خواهد بود. اکنون بعد از این همه فراز و فرود، قضاوت با مردم افغانستان است. مردم به خوبی برای کسی که در چهار سال فقط دو ساعت در بند امیر بامیان برای تفریح نشست و دیگر تمام وقتش روزانه تا ۱۶ ساعت مصروف کار بود، قضاوت منصفانه خواهند کرد. مردم افغانستان از حافظه‌ی تاریخی برخوردار خواهند بود. غازی امان‌الله خان زمانی استقلال افغانستان را گرفت که کشورهای اسلامی دیگر چنین استقلال را نداشتند، داوود خان یک رییس جمهور با کارنامه‌ی پاک بود. داکتر نجیب به دور از مفکوره‌های سیاسی‌اش تنها یک خانه در مکروریان دارد. با همین افراد قضاوت‌ها چگونه بود؟ آیا عصر آن نرسیده است که صد سال گذشته‌ی کشور را با تأمل و دقت مرور کرده، از کجی‌ها، کج‌اندیشی و کج‌رَوی‌ها درس بگیریم و کسانی را که برای این وطن شبانه‌روزی کار می‌کنند، حمایت و تقدیر کنیم؟ یا دوباره به عقب برگردیم؟

 

ارگ دروازه‌بان ندارد

 آقای غنی دروازه ارگ را به روی همه باز کرده است. در هر ماه صدها مورد ملاقات برای شهروندان از نقاط مختلف فراهم می‌شود. در گذشته‌ها صرفاً چند فرد وابسته به جریان‌های سیاسی موفق می‌شدند که از دروازه‌بانی‌های فولادین ارگ عبور کنند. اکنون ارگ خانه‌ی همه است و دروازه‌بانی برای عبور مردم وجود ندارد. هر شهروند می‌تواند با صدای بلند سخنان خود را با عالی‌ترین مقام کشور رسانیده، طرح و انتقاد خود را شریک کند.

دکمه بازگشت به بالا