هزینههای سرسامآور؛ نامزدانی که اجازه مصرف ۴۴۲ میلیون افغانی را دارند
آرش
با نزدیک شدن زمان آغاز کارزارهای انتخابات ریاست جمهوری، کمیسیون مستقل انتخابات اعلام کرد که سقف هزینه دو ماه مبارزه انتخاباتی برای هر نامزد انتخابات، حدود ۴۴۲ میلیون افغانی تعیین شده است. قرار است کارزارهای انتخاباتی در ششم اسد آغاز شود و در سوم ماه میزان سال روان به پایان برسد.
حبیبالرحمان ننگ، رییس دبیرخانه کمیسیون مستقل انتخابات در گفتوگو با ۸صبح گفت که نامزدان انتخابات ریاست جمهوری در جریان پیکارهای انتخاباتیشان حق دارند که حد اکثر ۴۴۱ میلیون و ۷۸۳ هزار و ۵۵۵ افغانی مصرف کنند. هزینه بیشتر از این سقف ممنوع اعلام شده و بر اساس لایحه و طرزالعملهای انتخاباتی تخطّی شمرده میشود.
نکته قابل مکث اما اینجا است که در جریان کارزارهای انتخابات ریاست جمهوری پیشین و در سال ۲۰۱۴، سقف هزینه مبارزات انتخاباتی هر نامزد حدود ۱۰ میلیون افغانی پیشبینی شده بود. اما در انتخابات کنونی این رقم شاهد یک افزایش بیپیشنه است. یعنی حدود ۴۰۰ درصد افزایش در مصارف کمپین هر نامزد به میان آمده است.
با آن که مسوولان کمیسیون مستقل انتخابات دلایل این افزایش یکبارهگی هزینه مبارزات انتخاباتی نامزدان را توضیح ندادند، اما قاسم الیاسی، دبیر و سخنگوی کمیسیون شکایات انتخاباتی به ۸صبح گفت: «در جلسهای که در روزهای گذشته با مسوولان کمیسیون انتخابات داشت، آنها استدلال کردند که در مورد هزینه کمپین انتخابات ریاست جمهوری، رقم تعیین شده یک میزان معقول است. به این خاطر که کل کشور یک حوزه رأیگیری تعیین میشود و تبلیغات بیشتری میطلبد.»
داکتر الیاسی تصریح کرد که استدلال دیگر این بوده که به جای وضع جریمههای سنگین بالای نامزدان به خاطر مصرف بیشتر از سقف تعیین شده، باید در قدم نخست یک رقم معقول برای این کارزارها در نظر گرفته میشد.
با این حال دبیر کمیسیون شکایات انتخاباتی افزود که مسوولان کمیسیون انتخابات در مورد تعیین سقف هزینههای انتخاباتی با کمیسیون شکایات انتخاباتی مشورت و همآهنگی نکرده اند. به گفته وی، نیاز بود که در این مورد در کمیته مشترک، مسوولان هر دو کمیسیون روی آن بحث میکردند و دلایل آن را روشن میساختند.
یوسف رشید، رییس اجرایی فیفا، بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه افغانستان، نیز رقم تعیین شده برای مبارزات انتخاباتی را تأیید کرد و گفت وقتی او از کمیسیون انتخابات پرسیده که دلیل افزایش یکبارهگی هزینه کمپین چیست، مسوولان کمیسیون انتخابات، افزایش رقم رأیدهندهگان را دلیل این امر بر شمردهاند.
پول از کجا تامین میشود؟
با این حال کمیسیون مستقل انتخابات لایحهای برای مهار نمودن مصارف غیرمتعادل پول از سوی نامزدان، تهیه کرده است. مطابق این لایحه، منابع مالی نامزدان باید مشخص باشد و آنها باید حساب بانکیای را ایجاد کنند تا در آن معلوم باشد که نامزدان از کدام مدرک پول به دست میآورند و مصارف آنها در چی حدی است.
مطابق به لایحه مبارزات انتخاباتی، نامزدان انتخابات ریاست جمهوری باید هزینه مبارزات انتخاباتیشان را از طریق مشروع و کمکهای داخلی تأمین کنند. پولهایی که در کارزارهای انتخاباتی این نامزدان به مصرف میرسند باید قانونی باشند و مالیاتش به دولت پرداخت شده باشد.
مسوولان در کمیسیون انتخابات میگویند به خاطر شفاف بودن منابع تمویل کارزارهای انتخاباتی نامزدان، روند ثبت دارایی کاندیدان انتخابات ریاست جمهوری پیش رو نیز جریان دارد. حبیبالرحمان ننگ، رییس دبیرخانه کمیسیون مستقل انتخابات به ۸صبح گفت که ثبت داراییهای منقول و غیرمنقول نامزدها بخشی از تلاشهای این کمیسیون برای نظارت و کنترل مخارج مبارزات انتخاباتی نامزدها است.
به گفته وی، در حال حاضر روند ثبت دارایی افراد یاد شده جریان دارد و به زودی کار آن تکمیل خواهد شد.
با این حال بر اساس دستورالعمل مبارزات انتخاباتی، نامزدان نمیتوانند از پولهای غیرقانونی و کمکهای بیرونی در مبارزات انتخاباتیشان استفاده کنند. در ماده ششم لایحه مبارزات انتخاباتی آمده است: «کاندیدان، احزاب و ایتلافهای سیاسی نمیتوانند از اتباع یا دولتهای خارجی و یا نمایندهگی سیاسی کشورهای دیگر مقیم افغانستان، مساعدتهای مادی و معنوی را قبول یا دریافت کنند.»
همچنان در این لایحه دربارهی چگونهگی منابع مالی مبارزات انتخاباتی نامزدان آمده که کاندیدان، احزاب و ایتلافهای سیاسی نمیتوانند از ملکیت و داراییهای عامه در جریان مبارزات انتخاباتی استفاده کنند، مگر اینکه مقام ذیصلاح امکانات و تسهیلات یکسان را برای تمام کاندیدان یک حوزه انتخاباتی فراهم سازد.
چگونهگی گزارشدهی نامزدان به کمیسیون
مطابق به لوایح و طرزالعملها کاندیدان انتخابات ریاست جمهوری پیش رو باید گزارش کمکهای دریافتی و مصارفشان را در مطابقت به لایحه تنظیم امور مالی مبارزات انتخاباتی کاندیدان، به کمیسیون مستقل انتخابات ارایه کنند. در ماده هفتم طرزالعمل داخلی بخش تنظیم امور مالی مبارزات انتخاباتی نامزدان آمده که کاندیدان مطابق لایحه تنظیم امور مالی مبارزات انتخاباتی، مکلفاند در جریان دو ماه دورهی مبارزات انتخاباتی، دو گزارش یک ماهه به کمیسیون ارایه کنند.
گزارش نخست در روزهای ۳۰ تا ۳۵ دورهی مبارزات انتخاباتی (چهارم تا هشتم ماه سنبله سال جاری) و گزارش دومی را در دورهی سکوت (۴۸ ساعت قبل از روز انتخابات) به کمیسیون ارایه کنند.
آغاز کارزارها تا چهار روز دیگر
قرار است تا چهار روز دیگر، به روز ششم اسد، کارزارهای انتخاباتی نامزدان انتخابات ریاست جمهوری به صورت رسمی در سراسر کشور آغاز شود. در ماده سوم لایحهی مبارزات انتخاباتی آمده که زمان مبارزات انتخاباتی برای کاندیدان ریاست جمهوری ۶۰ روز تعیین شده است. در بند دوم این ماده اشاره شده که دوره مبارزات انتخاباتی، ۴۸ ساعت پیش از آغاز روز انتخابات به پایان میرسد.
با این حال حواعلم نورستانی، رییس کمیسیون مستقل انتخابات که به روز سهشنبه، اول اسد، در نشست مشورتی و همآهنگی با کاندیدان انتخابات ریاست جمهوری صحبت میکرد، از نمایندهگان نامزدان انتخابات ریاست جمهوری پیش رو خواست که در راستای تطبیق قانون، لوایح و طرزالعملها در جریان مبارزات انتخاباتی با این نهاد همکاری کنند.
او گفت: «امیدواریم که مبارزات انتخاباتی مطابق به لوایح و طرزالعملها دنبال شود و در وقت مبارزات موارد قانونی در نظر گرفته شود. رعایت قانون از مبارزات انتخاباتی آغاز میشود و [نامزدان انتخابات ریاست جمهوری] مکلفاند که موارد پیشبینی شده در قانون را رعایت کنند.»
هر چند چهار روز تا شروع رسمی کارزارهای انتخاباتی مانده اما در هفتههای اخیر، برخی از نامزدان کارزارهای تبلیغاتیشان را در برخی از ولایتها و در شبکههای اجتماعی آغاز کردهاند.
نهادهای ناظر بر انتخابات، برخی از فعالیتها و برنامههای اخیر شماری از نامزدان انتخابات ریاستجمهوری را، گونهای از کارزارهای انتخاباتی میدانند و بر برخورد قانونی کمیسیونهای انتخاباتی در برابر این نامزدان تأکید میورزند. به باور این نهادها، شماری از این نامزدان، از همین اکنون میکوشند تا از هر راهی به چنین کارزارهایی بپردازند و برنامههای انتخاباتیشان را به مردم معرفی کنند.
قرار است انتخابات ریاست جمهوری، به تاریخ ششم میزان سال جاری برگزار شود.
شرایط مبارزات انتخاباتی
با این حال در لایحه مبارزات انتخاباتی در مورد شرایط مبارزات انتخاباتی و مکلفیتهای کاندیدان و احزاب سیاسی گفته شده که کاندیدان، در جریان مبارزات انتخاباتی نمیتوانند برنامههایی را برگزار کنند که نظم عامه را مختل سازد.
در این لایحه همچنان گفته شده که کاندیدان نباید در مبارزات انتخاباتیشان به موضوعاتی که باعث تحریک خشونت و برانگیختن احساسات (قومی، گروهی، مذهبی، لسانی، سمتی و جنسیتی) میگردند، مبادرت ورزند.
در این لایحه به صراحت تأکید شده که کارمندان دولتی نباید در جریان مبارزات انتخاباتی شرکت ورزند و همچنان از نامزدان نیز خواسته شده که از اشتراک و دعوت مسوولان نیروهای امنیتی، مقامهای دستگاه قضایی و دیگر کارمندان دولتی در برنامههایشان خودداری کنند. در این لایحه تأکید شده که کارمندان دولتی در جریان مبارزات انتخاباتی نمیتوانند به نفع و یا ضرر یک کاندید تبلیغ کنند.
رییس جمهور غنی نیز چندین بار تا کنون بر بیطرفی کارمندان دولتی در جریان کارزارهای انتخابات ریاست جمهوری پیش رو تاکید کرده است.
در کنار اینها، استفاده از کودکان در جریان مبارزات انتخاباتی نیز مطابق به این لایحه منع قرار داده شده است. وزارت معارف نیز اخیراً حضور دانشآموزان را در جریان کمپینهای انتخاباتی و مراسم رسمی و غیررسمی ممنوع اعلام کرد.
طرزالعملها و لوایح انتخاباتی همچنان صراحت دارند که هیچ شخص نمیتواند شهروندان کشور را جبراً به اشتراک و یا عدم اشتراک در مبارزات انتخاباتی کاندیدان و احزاب سیاسی وادار سازد.
همینطور در این لایحه، اشتراک شهروندان و نهادهای خارجی در جریان مبارزات انتخاباتی منع قرار داده شده و از نامزدان خواسته شده که از دعوت آنها در کارزارهای پیش رو خودداری کنند.
مواد تبلیغاتی در کجا نصب شود؟
در این لایحه آمده که کاندیدان، احزاب و ایتلافهای سیاسی و هوادارانشان، به منظور حفظ زیبایی و صفایی شهرها و محلات میتوانند در مبارزات انتخاباتیشان از بلبوردها، بنرها، پولساینها و صفحات تبلیغاتی برقی استفاده کنند. در غیر این صورت بر اساس لایحه مبارزات، کارمندان شهرداری مواد تبلیغاتی آنها را برخواهند داشت.
در انتخاباتهای ریاست جمهوری و پارلمانی گذشته، بارها شکایتهایی از برخورد غیرمسوولانه هواداران نامزدان و تخریب اماکن عامه و مورد استفاده قرار دادن منازل مسکونی به هدف نصب اشتهارات گزارش شد اما مسوولان کمیسیون مستقل انتخابات میگویند، در جریان کارزارهای انتخاباتی پیش رو جلو این کار گرفته خواهد شد.
شهرداری کابل نیز با نشر خبرنامهای در صفحه فیسبوکش گفته که از مسوولان کمیسیون انتخابات خواسته که «در رابطه به رعایت نظم شهری و نظافت در جریان کمپینهای انتخابات ریاست جمهوری تعهدات لازم را از ستادهای انتخاباتی کاندیدان دریافت نمایند.»
در این لایحه همچنان آمده که کاندیدان و هوادارانشان نباید در امور مبارزات انتخاباتی کاندیدان و یا دیگر احزاب مداخله کنند، یا مواد تبلیغاتی سایر کاندیدان را تخریب و یا در فعالیتهای آنها مزاحمت و یا موانع ایجاد کنند.
استفاده از علایم و نشانههای کمیسیونهای انتخاباتی و ادارات دولتی در تبلیغات و مبارزات انتخاباتی کاندیدان ممنوع شده است. نصب، تحریر و یا ترسیم مواد تبلیغاتی در ادارات دولتی نیز با ممنوعیت روبهرو شده است.
