پایان عضویت سه‌ساله‌ی افغانستان در شورای اقتصادی و اجتماعی ملل متحد

ضیا امین

درآمدی بر شورای اقتصادی و اجتماعی ملل متحد (ECOSOC)

شورای اقتصادی و اجتماعی ملل متحد یکی از شش رکن عمده‌ی سازمان ملل متحد است که در سیستم انکشافی ملل متحد جایگاه ویژه‌ای  در زمینه‌ی  ترویج و توسعه‌ی همکاری‌‌های اقتصادی و اجتماعی بین‌المللی، بازنگری سیاست‌ها، هماهنگی فعالیت‌های توسعه‌ای و اجتماعی و ارایه‌ی سفارش‌هایی برای بهبود سه بعد توسعه‌ی پایدار اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی دارد. این شورا در سال ۱۹۴۵ بر مبنای منشور سازمان ملل متحد تأسیس شد. نخست، ۱۸ کشور عضویت این شورا را داشت که بعد از اصلاحات سال‌های ۱۹۶۵ و ۱۹۷۴ اعضای آن به ۵۴ کشور افزایش یافت. اعضای آن به مدت سه سال بر اساس تقسیمات جغرافیایی انتخاب می‌شوند. در این شورا ۱۴ کرسی به گروه کشور‌های افریقایی، ۱۳ کرسی به گروه کشور‌های اروپای غربی و سایر مناطق،  ۱۰ کرسی به گروه کشور‌های امریکای لاتین و کارابین، ۶ کرسی به گروه کشور‌های اروپای شرقی و ۱۱ کرسی به گروه کشور‌های آسیایی و حوزه‌ی بحر الکاهل که افغانستان نیز شامل آن می‌باشد، اختصاص داده شده است. این شورا در راه‌اندازی نشست‌ها، بحث‌ها، کنفرانس‌ها و دنبال کردن آن‌ها، ترویج افکار خلاقانه و همچنان در زمینه‌ی هماهنگی تلاش‌ها و ایجاد اجماع کلی به قصد دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده، در سطح بین‌المللی جایگاه مرکزی را دارد.

این شورا دارای شش کمیسیون اقتصادی و اجتماعی منطقه‌ای و کمیسیون‌های عملیاتی برای تسهیل بحث‌های بین دولتی در ارتباط به موضوعات مهم جهانی، زیر مجموعه‌های تخصصی، برنامه‌ها و صندوق‌های وجهی در سراسر جهان به منظور تطبیق تعهدات توسعوی است. نقش شورای اقتصادی و اجتماعی به ویژه کمیسیون اقتصادی و اجتماعی آسیا و حوزه‌ی بحر الکاهل در قسمت امور توسعه‌ای، ارتقای ظرفیت، سیاست‌سازی و تطبیق اجندای ۲۰۳۰ برای توسعه‌ی پایدار در منطقه مهم پنداشته می‌شود.

این شورا موضوعات مختلفی همچون ترویج توسعه‌ی پایدار، توحید سیاست‌های توسعه‌ای، تأمین هزینه‌ی مالی برای اجندای ۲۰۳۰ برای اهداف توسعه‌ی پایدار، تلفیق اجنداهای بین‌المللی در اسناد ملی، ایجاد زمینه‌ی همکاری میان نهادهای علاقمند، مساعد ساختن مشارکت جوانان در امور توسعه‌ای، بازنگری حالات اضطرار و کمک‌های بشردوستانه و کار با نهادهای جامعه‌ی مدنی را همه‌ساله در نشست‌ها و ساختار‌های خاص مورد بحث قرار می‌دهد. نشست‌های عمده‌ی این شورا در سطح مقامات عالی کشورهای عضو و نهادهای مربوطه برگزار می‌شود و از ساختار سیاسی در سطح عالی راجع به توسعه‌ی پایدار و ساختار تأمین هزینه‌ی مالی برای توسعه می‌توان نام برد که همه‌ساله در مقر ملل متحد تدویر می‌یابد.

 

مکثی بر سه سال عضویت افغانستان

افغانستان عضویت این شورا را برای دو دوره در سال‌های ۱۹۵۹-۱۹۶۱ و ۱۹۷۶-۱۹۷۸ داشت و بعد از یک مدت طولانی  برای بار سوم از ۲۰۱۶ – ۲۰۱۸ با دریافت ۱۷۹ رای از ۱۸۸ عضو حاضر سازمان ملل متحد در زمان رای‌گیری در کنار عراق و ویتنام موفق به کسب عضویت این شورا شد. سه سال عضویت در این شورا زمینه را برای حضور فعال افغانستان در موضوعات مهم انکشافی و اجتماعی مساعد کرد تا در کنار دیگر اعضای این شورا افزون بر اشتراک در تمامی ‌ساختارها، کنفرانس‌ها، بحث‌ها و نشست‌های آن، دیدگاها و موقف افغانستان را نیز بیان دارد. افغانستان در مدت سه سال عضویتش در سطح عالی و کارشناسان ارشد در تمامی نشست‌های این شورا موفقانه درخشید و نیز در حاشیه‌ی نشست‌های کلان آن به منظور معرفی برنامه‌های اقتصادی و اجتماعی خویش نشست‌هایی را راه‌اندازی کرده و نیز ملاقات‌های دو جانبه‌ای با شرکای بین‌المللی به مقصد ایجاد همکاری‌های بیشتر اقتصادی انجام داده است. از مثال‌های بارز آن می‌توان از ارایه‌ی نخستین گزارش داوطلبانه‌ی ملی کشور از تطبیق اجندای ۲۰۳۰ برای انکشاف پایدار در سال ۲۰۱۷ و اشتراک هیأت افغانستان در ساختار تأمین هزینه‌ی مالی برای توسعه یاد کرد.

در این مدت نمایندگی دایمی افغانستان در ملل متحد سعی کرد تا توسعه و تأمین صلح و امنیت را اجزای لازم و ملزوم در یک جامعه معرفی کند و این موضوع را در تمامی نشست‌ها و اسناد این شورا بگنجاند. با آن که این تلاش‌ها همواره مخالفت کشورهای در حال انکشاف را با خود داشت.

افزون بر آن، دیپلومات‌های افغانستان در مدت سه سال به خوبی موقف و دیدگاهای افغانستان را در تمامی فیصله‌نامه‌ها، قطع‌نامه‌ها، اعلامیه‌ها و یادداشت‌های این شورا بازتاب داده و نیز در مواردی که نیاز به رای‌گیری بوده، نظر به سیاست حکومت افغانستان موقف اتخاذ کرده‌اند.

از این‌که انتخابات، کسب عضویت زیر مجموعه‌های این شورا بین اعضای این شورا دایر می‌شود، عضویت افغانستان در شورای اقتصادی و اجتماعی زمینه‌ی تعامل و همکاری بیشتر با کشورها را در زمینه‌ی تبادله‌ی تعهد حمایت متقابل (Reciprocal) مساعد ساخته و ما را در کسب عضویت سایر نهادهای ملل متحد که توسط رای‌گیری صورت می‌گیرد نیز کمک کرده است.

افغانستان با اشتراک فعالش در چنین نهادهایی توانسته است چهره‌ی جوانش را به جهانیان بنمایاند و نیز به حیث عضو فعال جامعه‌ی جهانی نقش خویش را ادا کند. اگرچه افغانستان در سیستم انکشافی ملل متحد از شمار کشورهای «کمترین انکشاف‌یافته» به حساب می‌رود و از هر لحاظ با اکثریت کشورها قابل مقایسه نیست؛ زیرا وزارت‌ها و نهادهای سکتوری افغانستان با مشکلات جدی در قسمت داشتن ظرفیت مسلکی، جمع‌آوری، تحلیل و تشریک داده‌ها و استفاده درست از تکنالوژی معلوماتی مواجه هستند، اما با آن هم دیپلومات‌های نمایندگی دایمی افغانستان در ملل متحد با همکاری شعبه‌های مربوطه‌ی وزارت امور خارجه با داشتن امکانات ناچیز و همکاری محدود نهادهای سکتوری در قسمت ارایه‌ی معلومات حمایتی تا حد امکان وظایف خویش را به خوبی اجرا کرده‌اند.

افغانستان به منظور داشتن نقش فعال در تصمیم‌گیری‌های جهانی و استفاده از فرصت‌های بهینه برای بار چهارم نامزد عضویت این شورا برای سال‌های ۲۰۲۲ -۲۰۲۴ است.

 

لزوم عضویت مجدد

چون باور به این است که با داشتن عضویت چنین نهادهایی می‌توان به سادگی اهداف انکشافی خویش را که در این برهه‌ی زمانی برای افغانستان نهایت مهم پنداشته می‌شود، به وجه احسن دنبال کرد و نیز از تجارب دیگران که شرایط جنگ را تجربه کرده و با پشت سر گذاشتتن آن امروز به توسعه رسیده‌اند، آموخت.

اجندای ۲۰۳۰ برای اهداف انکشاف پایدار (SDGs) تنها سند معتبر بین‌المللی است که با اتفاق آرای تمامی کشورهای عضو سازمان ملل متحد با شعار هیچ فردی عقب گذاشته نشود (NO one should left behind) در سپتمبر سال ۲۰۱۵ تصویب شد.

آقای انتونیو گوترِس(António Guterres) ، به هدف آوردن اصلاحات و پویاساختن سیستم سازمان ملل متحد به مقصد آوردن تغییر در زندگی نیازمندان در اول جنوری ۲۰۱۷ کار خویش به حیث دبیر کل ملل متحد آغاز کرد.

آقای گوترِس برنامه‌ی اصلاحات خویش را در سه ساحه‌ی اصلاح سیستم انکشافی ملل متحد، اصلاح ساختار صلح و امنیت و اصلاح مدیریت ملل متحد آغاز کرد. هدف از اصلاح سیستم انکشافی ملل متحد همانا تطبیق اجندای ۲۰۳۰ بر اساس اهداف از قبل تعیین شده است.

افغانستان در سال‌های پسین کمک‌های بی‌حد و حصری را از کشورهای دنیا و سازمان‌های بین‌المللی دریافت کرد، اما همه‌ی کمک‌ها دایمی نبود و نیاز است تا راهکارهای درست برای برنامه‌های انکشافی و اجتماعی در سطح ملی در نظر گرفته شود تا از کاروان جهانی عقب نمانده و کمک‌های لازم را از کشورهای توسعه‌یافته و سازمان‌های بین‌المللی دریافت کنیم.

بناً نیاز است تا اجندای ۲۰۳۰ برای اهداف انکشاف پایدار در ‌سیاست‌های انکشافی ملی چون چارچوب ملی صلح و انکشاف افغانستان (ANPDF) تلفیق شود؛ زیرا تمامی کمک‌های مالی و تخنیکی منوط به تطبیق اجندای ۲۰۳۰ برای اهداف انکشاف پایدار است. از آن جایی که افغانستان از شمار کشورهای «کم‌ترین انکشاف‌یافته» و محاط به خشکه نیز است، ملزم به تطبیق برنامه‌ی عمل استانبول و برنامه‌ی عمل ویانا نیز می‌باشد.

 

پیشنهادات

تجربه‌ی سه سال عضویت اخیر افغانستان در شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد نشان داد تا اقدامات موثر و عملی در موارد آتی به منظور نمایندگی بهتر از افغانستان در سازمان‌های بین‌المللی و تطبیق سیاست‌های جهانی در سطح ملی با معیارهای تعیین شده، باید اتخاذ شود؛ زیرا دیپلومات‌های هیچ کشوری بدون افراد متخصصی که دارای دانش و اطلاعات موضوعی اند، نمی‌توانند در پشت میز مذاکره چانه‌زنی آن چنانی کنند.

مجهز ساختن تمامی ادارات سکتوری با مرکز معلوماتی (Data Center) که قابلیت جمع‌آوری داده، تحلیل و تشریک داده‌ها را داشته باشد و نیز اتخاذ راهکار مناسبی به منظور ظرفیت‌سازی در اداراتی که در عرصه‌ی جمع‌آوری، تحلیل و تشریک داده‌ها دخیل هستند.

ایجاد هماهنگی و انسجام بین ادرات به منظور شریک ساختن معلومات و تجارب می‌تواند از تداخل تلاش‌ها جلوگیری کند و فعالیت‌ها را سرعت بخشد.

گماشتن افراد مسلکی در پست‌های تخصصی با حفظ امنیت شغلی آن‌ها و معرفی آن‌ها در برنامه‌های ظرفیت‌سازی و نشست‌های کارشناسانی که از جانب نهادهای مختلف ملل متحد و سایر سازمان‌های بین‌المللی تدویر می‌یابد با در نظر داشت وظیفه و ضوابط‌شان.

دیدگاه are closed.