تأثیرات انفجار بیروت بر اقتصاد لبنان

عبدالهادی شریفی

انفجار روز چهارشنبه پنجم آگست، ضربه شدید سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را بر لبنان وارد کرده است. پیش از این هم اقتصاد این کشور حال و روز خوبی نداشت. شهروندان این کشور در ماه اکتوبر سال گذشته به دلیل پایین بودن خدمات عمومی، فساد اداری، فقر، افزایش مالیات، سطح پایین خدمات عمومی دولت، و بی‌کاری دست به تظاهرات زدند. ویروس کرونا ضربه دیگری بود که اقتصاد لبنان را به سمت بحران کشانید. در نبشته حاضر تلاش داریم تا تأثیرات انفجار بندر بیروت را بر اقتصاد لبنان به بحث بگیریم.

گزارش‌های نخستین بیان‌گر آن است که برعلاوه جان باختن ۲۰۰ تن، زخمی شدن پنج هزار تن و ناپدید بودن صدها تن دیگر، این انفجار ۱۵میلیارد دالر خساره وارد کرده است. انفجار بزرگی که تا فاصله ۱۰ کیلومتری به شمول کاخ ریاست جمهوری (کاخ بعبدا) خساره وارد نموده و تا فاصله ۲۵۰ کیلومتری (جزیره قبرس) صدایش شنیده شده است. این انفجار موجی به قدرت ۳.۳ ریشتر زمین‌لرزه را ایجاد کرده است. وزیر داخله لبنان شدت آن را با بمب اتمی هیروشیما مقایسه کرده است. در کنار آن بیش‌تر از ۳۰۰ هزار تن از شهروندان بیروت بی‌خانمان شده‌اند. دولت لبنان به تنهایی توانایی بازسازی و پرداخت جبران خساره وارد شده از این انفجار را ندارد؛ چون این کشور یکی از بزرگ‌ترین بده‌کاران صندوق بین‌المللی پول بوده و هم‌چنان حدود ۹۰ میلیارد دالر بدهی خارجی و عمومی دارد.

رشد اقتصادی لبنان در سال ۲۰۱۸ ۱.۹ درصد و در ۲۰۱۹ منفی ۶ درصد بوده و پیش‎بینی می‎شود که در ۲۰۲۰ به منفی ۱۲ درصد برسد. این کشور در سال ۲۰۱۹ رتبه ۱۳۷ فساد را از میان ۱۸۰ کشور به خود اختصاص داده است. باورها بر این است که غفلت و وجود فساد گسترده سبب این انفجار مهیب در بندر بیروت شده است. از سوی دیگر بیش‌تر از نیمی از جمعیت این کشور زیر خط فقر به سر می‌برند. حال آن که در سال گذشته فقر در این کشور به ۳۳ درصد می‌رسید. در سال ۲۰۲۰ تورم شدید در این کشور وجود داشته و پول آن ۸۰ درصد ارزش خود را از دست داده است. از سوی دیگر این انفجار سبب شده است تا ۹۰ درصد انبار ذخایر داروهای بیماری‌های صعب‌العلاج در این کشور از بین برود.

انفجار بیروت بازارهای جهانی را نیز متأثر ساخته است. این انفجار سبب بلند رفتن قیمت نفت و طلا در بازارهای جهانی شده است. نفت به بلند‌ترین قیمتش در شش ماه گذشته رسید. قیمت یک بشکه نفت پایه برنت از ۴۴ دالر به ۴۵ ممیز ۶۸ دالر افزایش یافته است. نرخ یک اونس طلا پیش از انفجار یک‎هزار و ۹۸۰ دالر بود که پس از انفجار افزایش یافته و در روز پنج‌شنبه (ششم آگست) تا دوهزار و ۷۰ دالر رسید.

لبنان تنها ۱۶ درصد گندم مورد نیازش را در داخل تهیه کرده و ۸۰ درصد مواد خوراکی را از بیرون وارد می‌کند و توقف بندر بیروت سبب مشکلات جدی مانند کم‌یاب شدن و بلند رفتن مواد خوراکی در این کشور خواهد شد.

بندر بیروت به مثابه شاه‎رگ لبنان به شمار می‌رفت. مقامات لبنان گفته‌اند که نزدیک ۷۰ درصد تجارت این کشور از طریق بندر بیروت صورت می‎گرفت که این انفجار سبب شده تا تجارت این کشور صدمه جدی را متحمل شود. مقامات هم‌چنان گفته‌اند که دست‌کم در هشت ماه پیش رو این کشور توانایی فراهم ساختن زمینه تجارت ۳۰ تا ۴۰ درصد صادرات و واردات را خواهند داشت و ۲۰ درصد تجارت این کشور در صورت باز شدن بندر تجارتی با سوریه فراهم خواهد شد. این امر سبب خواهد شد تا به ارزش پنج میلیارد دالر کالای وارداتی و دو میلیارد دالر کالای صادراتی، صادر ناشده باقی مانده و این کشور چیزی در حدود چهار میلیارد دالر (۱۵ درصد) ضرر تجارتی را متحمل شود.

با در نظر داشت موارد یاد شده به نظر می‌رسد که بحران اقتصادی در لبنان جدی بوده و در ماه‎ها و سال‎های پیش رو این کشور اوضاع وخیم اقتصادی را شاهد خواهد بود. فساد اداری، بدهی‌های کمرشکن، فقر، بی‌کاری، تورم جهنده، تحریم‌های اقتصادی و غیره مواردی هستند که اقتصاد این کشور با آن دست‌وپنجه نرم می‎کند و اینک انفجار مهیب دیگر که صدها هزار تن را بی خانمان، هزاران را روانه بیمارستان و صدها تن دیگر را ناپدید ساخته است، ضربه بسیار خطرناک و شدید بر پیکر اقتصاد شکننده این کشور زده است. از سوی دیگر مردمان ناراضی از نظام حاکم که چندین ماه می‌شود در خیابان‎های اعتراض داشتند، روز گذشته (پنج‌شنبه) نیز هنگام دیدار رییس جمهور فرانسه شعار «انقلاب» سر دادند. به نظر می‎رسد که پس از این انفجار قدرت‌مند، موج دوم اعتراضات خیابانی در بیروت آغاز خواهد شد که ممکن است دولت را وادار به عقب‌نشینی در بسیار موارد از جمله کاهش مالیات کند. با آن‎که کشورهای زیادی وعده کمک‎های بشردوستانه را با لبنان داده‌اند، اما این‎که این کمک‎ها بتواند اقتصاد لبنان را از این پرتگاه نجات دهد بسیار بعید به نظر می‎رسد.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن