تصمیم‌گیری درباره رهایی هفت هزار زندانی طالبان به نشست استانبول محول می‌شود

عبدالاحمد حسینی

هم‌زمان با نزدیک شدن زمان برگزاری نشست استانبول، منابع آگاه در شورای عالی مصالحه ملی می‌گویند که طالبان در نظر دارند در بدل رهایی هفت هزار زندانی این گروه و حذف نام رهبران‌شان از فهرست سیاه سازمان ملل متحد، در این نشست شرکت کنند. هرچند این موضوع در نشست ترویکای توسعه‌یافته مطرح شده بود، اما روسیه با آن مخالفت کرده و گفته است که امریکا به تنهایی صلاحیت این کار را ندارد. به باور مقام‌های روسی، روی این مهم باید در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد بحث شود. با این حال زلمی خلیل‌زاد در دیدار با رهبری شورای عالی مصالحه ملی گفته است که روی رهایی هفت هزار زندانی طالبان در نشست استانبول بحث و توافق شود. نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان هم‌چنان تصریح کرده است که توافق با طالبان به یک اجماع سیاسی نیاز دارد. منابع در سپیدار اما می‌گویند که ارگ به این اجماع علاقه‌ای ندارد. از سوی دیگر این منبع آگاه تصریح می‌کند که گروه طالبان تا زمان خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان وقت‌کشی می‌کند و با وجود شرکت در نشست‌ها پیرامون صلح افغانستان، به هیچ توافق سیاسی تن نمی‌دهد. این در حالی است که پیش از این گروه طالبان با اعلام زمان خروج نیروهای خارجی از افغانستان گفته بود که تا زمان خروج نیروهای خارجی از افغانستان در هیچ نشستی که پیرامون صلح افغانستان برگزار شود، شرکت نمی‌کند.

با اعلام زمان خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، امیدواری‌ها در مورد برگزاری نشست استانبول به یأس تبدیل شد‌. گروه طالبان با انتقاد از این تصمیم امریکا گفته بود در هیچ نشستی که در مورد افغانستان برگزار شود، شرکت نمی‌کند. اکنون زلمی‌ خلیل‌زاد، نماینده ویژه امریکا در امور صلح افغانستان، دور جدیدی از سفرهایش را آغاز کرده و تلاش دارد تا این گروه را برای شرکت در نشست استانبول ترغیب کند. آقای خلیل‌زاد روز دوشنبه، سیزدهم ثور، به کابل آمد و با محمداشرف غنی، رییس جمهور و عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه، دیدار کرد. یک منبع آگاه که در جریان این نشست‌ها حضور داشته‌، به روزنامه ۸صبح گفت که خلیل‌زاد در جریان این سفر در مورد صلح و برگزاری نشست استانبول گفت‌وگو کرده است. به گفته این منبع، امریکا تلاش دارد که گروه طالبان را به شرکت در نشست استانبول مجاب سازد. به گفته این منبع، طالبان به دلیل این‌که مبادا کدام موضوع در اجندای این نشست بالای‌شان تحمیل شود، از شرکت در نشست استانبول خودداری کرده‌اند. با این حال، منبع افزود که اکنون ممکن است گروه طالبان در این نشست حضور یابد.

به گفته این منبع آگاه، آقای خلیل‌زاد به این باور است که طالبان تا ماه سپتامبر و زمان خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان، در نشست‌ها حضور پیدا می‌کنند، اما به هیچ توافق سیاسی تن نمی‌دهند. براساس معلومات، امریکا معتقد است که گروه طالبان تلاش می‌کند جنگ را شدت بخشد و قدرت را از راه نظامی تصاحب کند. به همین دلیل به باور خلیل‌زاد، گروه طالبان برای جنگ آماده‌گی می‌گیرد و ممکن است با راه‌اندازی حملات، شماری از ولایت‌ها را با چالش مواجه کند. به گفته منبع، خلیل‌زاد اطمینان داده است که این گروه توانایی شکست دولت افغانستان را ندارد. هم‌چنان نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان واضح ساخته است که امریکا و جامعه جهانی به هیچ وجه خواهان به قدرت رسیدن طالبان از راه نظامی نیستند. خلیل‌زاد در این دیدارها گفته است که در حال حاضر اجماع جدی و قوی علیه هر نوع تلاش طالبان برای گرفتن قدرت از طریق نظامی در سطح منطقه و بین‌المللی وجود دارد. او در حالی به شدت گرفتن جنگ اشاره کرده است که هم اکنون گروه طالبان حملات تهاجمی سنگینی را بر ولایت‌های غزنی، هلمند و فراه به راه انداخته است.

هم‌چنان این منبع خاطر‌نشان کرد که نشست استانبول بعد از عید برگزاری می‌شود و امریکا تعامل و گفت‌وگو با گروه طالبان را برای شرکت در این نشست ادامه می‌دهد تا به یک توافق برسند. از سویی هم خلیل‌زاد به مقام‌های دولت افغانستان گفته است که طالبان در تلاش‌اند تا هفت هزار زندانی‌شان را از زندان‌ها آزاد و نام رهبران‌شان را از فهرست سیاه سازمان ملل حذف کنند. در دیدار زلمی خلیل‌زاد با رهبری شورای عالی مصالحه ملی یادآوری شده است که در مورد این موضوع در نشست استانبول بحث و روی آن توافق شود.

با این حال این منبع در قصر سپیدار بیان کرد که موضوع رهایی زندانیان طالب در نشست ترویکا نیز از سوی طالبان مطرح شده بود، اما روسیه با رهایی زندانیان طالبان و حذف نام رهبران‌شان از فهرست سیاه ملل متحد مخالفت کرده‌ است. به گفته این منبع، روس‌‌ها استدلال کرده‌اند که امریکا به تنهایی صلاحیت حذف نام رهبران طالبان از فهرست سیاه سازمان ملل را ندارد و باید این موضوع در نشست شورای امنیت ملل متحد به بحث گرفته شود.

از جانب دیگر زلمی خلیل‌زاد در این نشست گفته است که برای رسیدن به یک توافق جامع، به اجماع سیاسی نیاز است. به باور خلیل‌زاد، بدون اجماع سیاسی، رسیدن به یک توافق دشوار خواهد بود. با این حال این منبع بیان کرد که هرچند در میان رهبران سیاسی اجماع وجود دارد، اما ارگ نسبت به این مهم چندان علاقه نشان نداده است. آقای خلیل‌زاد در حالی به اجماع سیاسی اشاره کرده که پیش از این عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه ملی، گفته است که رهبران سیاسی افغان یا برای حمایت از مذاکرات صلح در برابر طالبان متحد شوند و یا پس از خروج نظامیان خارجی از افغانستان، منتظر یک «جنگ تلخ» باشند. عبدالله هشدار داده بود که اگر رهبران قدرت‌مند فعلی در کابل به وحدت نرسند، تاریخ و میلیون‌ها افغان درباره‌ آن‌ها به سختی قضاوت خواهند کرد.

از جانب دیگر محمداشرف غنی، رییس جمهور کشور، روز سه‌شنبه، چهاردهم ثور، در دیدار با اعضای شبکه زنان افغان گفته است که پس از این جانب اصلی حکومت افغانستان است و در هیچ نشستی در رابطه به صلح به عنوان مهمان نه، بلکه به حیث مالک اصلی اشتراک می‌کند. او خروج نیروهای خارجی را یک فرصت دانسته و گفته است که خروج نیروهای بین‌المللی، حاکمیت ملی افغانستان را قوی می‌سازد. رییس جمهور افزوده است که روایت منطقه در حال تغییر است و فصل جدید با همکاران بین‌المللی آغاز می‌شود و فرصتی خوب برای صلح نسبت به هر زمان دیگر فراهم شده است. محمداشرف غنی توضیح داده است که تصمیم اصلی در خصوص صلح در داخل افغانستان گرفته می‌شود و این تصمیم نهایی را ملت افغانستان می‌گیرد.

گفتنی است که نشست استانبول تا حال دو بار به تعویق افتاده است. قرار بود این نشست در چهارم ثور برگزار شود، اما گروه طالبان اعلام کرد که آماده‌گی شرکت در این نشست را ندارد. پس از آن کشور میزان این نشست را به تاخیر انداخت. با آن‌ هم به دلیل عدم علاقه‌مندی گروه طالبان در این میعاد زمانی، این نشست به بعد از عید سعید فطر موکول شد. گفتنی است که هنوز تاریخ دقیق برگزاری این نشست روشن نشده است.

دکمه بازگشت به بالا