آمار تلفات غیرنظامیان تکان‌دهنده است

آمارهایی که هفته گذشته در پیوند به تلفات غیرنظامیان در کشور منتشر شد، تکان‌دهنده است. وزارت دولت در امور صلح در هفتم اسد اعلام کرد که در پی حملات گروه طالبان در جریان چهار ماه گذشته، بیش از دو‌ و نیم هزار غیرنظامی کشته شده‌اند. این وزارت رقم زخمیان افراد ملکی در این مدت را بیش از سه ‌هزار نفر گزارش کرده است. هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان نیز در هشتم اسد گفت که در جریان دو هفته گذشته تنها در ولایت جنوبی قندهار ۷۰۰ غیرنظامی کشته و زخمی شده‌اند.

کمیسیون مستقل حقوق بشر در پی تحقیقاتی تأیید کرده است که گروه طالبان در ولسوالی اسپین‌بولدک ولایت قندهار مرتکب نقض حقوق بشردوستانه بین‌المللی و جنایت جنگی شده است. دولت پیش‌تر ادعا کرده بود که افراد طالبان در ولسوالی اسپین‌بولدک ۱۰۰ غیرنظامی را از خانه‌های‌شان بیرون و تیرباران کرده‌اند. گروه طالبان این ادعا را رد کرده است.

شمار آواره‌گان جنگ در کشور نیز بلند است. طبق اعلام وزارت امور مهاجرین و عودت‌کننده‌گان، در جریان ۱۵ روز جنگ بیش از ۱۴ هزار خانواده آواره شده‌اند. این اعلام در پنجم اسد صورت گرفته بود.

این آمارهای تکان‌دهنده از شمار تلفات غیرنظامیان و آواره‌گان در حالی منتشر می‌شود که دامنه جنگ به حومه‌ها و دروازه‌های شماری از شهرها رسیده است. این شهرها شامل هرات، لشکرگاه (مرکز هلمند)، قندهار، غزنی و تالقان (مرکز تخار) می‌شود.

از جانب دیگر، هیچ روزنه‌ای برای کاهش جنگ و توافق صلح در کشور دیده نمی‌شود. گروه طالبان به رغم آن‌که از آماده‌گی برای گفت‌وگو با دولت صحبت می‌کند، در حال پیش‌روی است. دولت نیز به رغم اعلام آماده‌گی برای صلح با گروه طالبان، از برنامه شش ماهه خود برای تغییر وضعیت جنگ سخن گفته است. به این ترتیب، هیچ امیدی برای کاهش خشونت‌ها دیده نمی‌شود و نگرانی از تبدیل شدن بعضی از شهرها به میدان جنگ بین دو طرف، بالا گرفته است.

در چنین وضعیتی، جامعه جهانی صرفاً به توصیه دولت و طالبان به کاهش خشونت‌ها و تشویق لفظی دو طرف به گفت‌وگو بسنده است. این توصیه‌ها و تشویق‌ها سال‌ها است که در جریان است؛ اما هیچ تأثیری روی مواضع دو طرف نداشته است.

متأسفانه موارد نقض حقوق بشردوستانه بین‌المللی و جنایت‌های جنگی که در جریان نبردها صورت می‌گیرد تاکنون به صورت دقیق مستندسازی و گزارش نشده است. دولت، گروه طالبان را مسوول تلفات غیرنظامیان و آواره‌گی مردم ملکی معرفی می‌کند و گروه طالبان دولت را. به این ترتیب، هیچ یکی از طرف‌ها آماده نیست تا مسوولیت جنایت‌های اتفاق افتاده را به گردن بگیرد.

راهکار جامعه جهانی برای حل‌وفصل قضیه افغانستان نیز زیاد واقع‌بینانه نیست. به نظر می‌رسد که جامعه جهانی نتوانسته است اختلافات ریشه‌ای بین دولت و طالبان را درک کند. این درک خلاف واقع از ریشه‌های عمیق منازعه افغانستان در راه‌حل پیشنهادی اعلامیه رم به روشنی قابل مشاهده است.

در حال حاضر از وضعیت جنگ در افغانستان چنین معلوم می‌شود که دولت و طالبان به دنبال غلبه بر یک‌دیگر هستند. این انگیزه در وجود طالبان بیش‌تر دیده می‌شود. این گروه تصور می‌کند که اگر دولت را مغلوب نسازد، نمی‌تواند به نظم آرمانی خود در افغانستان برسد. دولت هم تصور می‌کند که اگر گروه طالبان را شکست ندهد، نمی‌تواند نظم فعلی را ادامه دهد. جنگ با چنین تصوراتی قطعاً ویرانگر و فاجعه‌بار است.

دولت و طالبان فعلاً تنها به فکر غلبه بر یک‌دیگر هستند. گروه طالبان به این فکر است که چطور می‌تواند ولسوالی‌ها، گذرگاه‌ها، شاهراه‌ها و شهرهای بیش‌تری را تصرف کند. دولت نیز به این می‌اندیشد که چگونه می‌تواند از حاکمیت خود دفاع و از پیش‌روی طالبان جلوگیری کند. در این وسط، آن‌چه نادیده گرفته می‌شود، زنده‌گی و سرنوشت میلیون‌ها انسان بی‌گناه، به شمول زنان و کودکان است. این امر باعث شده است که با گذشت هر روز بر سیل آواره‌گان و تلفات غیرنظامیان در کشور افزوده شود.

جامعه جهانی باید با درک انگیزه‌های دولب و طالبان برای جنگ و اختلافات عمیق در مواضع دو طرف، توصیه‌ها و هشدارهایش را اجرایی کند. اما پیش از آن ضرورت است که این توصیه‌ها و هشدارها طبقه‌بندی و در دوره‌های مختلف زمانی باید به اجرا گذاشته شود. هم‌چنان جامعه جهانی به وعده خود برای میانجی‌گری بین طرف‌های جنگ جامه عمل بپوشاند. در غیر این صورت، جنگ در افغانستان با تمام برهنه‌گی آن ادامه خواهد یافت و در کنار افزایش تلفات غیرنظامیان، سیل آواره‌گان باعث درد سرهای تازه‌ای برای همسایه‌ها و کشورهای اروپایی خواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا