ادعای زجرکُشی مهاجران افغان در ایران باید بررسی شود

ایران می‌گوید که خبر به رودخانه افگندن ۵۷ شهروند افغانستان و کشته شدن شماری از آن‌ها «ادعای کذب رسانه‌های معاند و ضد انقلاب» است، اما روایت‌هایی که از بازمانده‌گان این رویداد دست‌به‌دست شده، نشان می‌دهد که ادعاهای این افراد نزدیک به حقیقت است.

واضح است که بازمانده‌گان این رویداد نه ضد انقلاب ایران‌اند، نه معاند و نه هم رسانه. آن‌ها پناه‌جویانی بودند که در پی شیوع موج تازه‌ای از گرسنه‌گی و بیکاری ناشی از همه‌گیری کووید-۱۹، برای پیدا کردن کار به ایران می‌رفتند.

در گزارشی که تحت عنوان «روایت کارگران افغان از آن‌چه در مرز ایران گذشت» در همین شماره روزنامه ۸صبح نشر شده، به نقل از شاهدان عینی آمده است که نیروهای مرزی ایران، با شلیک به خاک افغانستان حتا اجازه ندادند مردم بومی و مرزنشین برای نجات کارگران وارد آب شوند و آنان را نجات دهند. گزارش‌ها نشان می‌دهد که هنوز هم شماری از اجساد در نزدیکی یک گرداب در امتداد هری‌رود در منطقه‌ای موسوم به «دهانه ذوالفقار» زیر آب باقی مانده‌اند.

شاهدان این رویداد یکی – دو تن نیستند، همه‌ی بازمانده‌گان این رویداد شاهدان عینی این حادثه‌اند. آن‌ها پس از وقوع حادثه، شماری از اجسادی که از آب بیرون کشیده‌ شده‌اند را فلم‌برداری کرده‌اند. شاهدان و بازمانده‌گان این رویداد روایت‌های تلخ و اسناد غیرقابل انکاری از این حادثه دارند.

وزارت خارجه کشور تنها ساعاتی پس از این رویداد واکنش نشان داد و گفت آن را بررسی‌ می‌کند. واکنش وزارت خارجه به موقع و صریح بود. یکی از مسوولیت‌های عمده‌ی وزارت خارجه کشور، حمایت از حقوق اتباع افغانستان در بیرون از مرزها است. ایجاب می‌کند که هیأت تعیین شده از سوی وزارت خارجه کشور، این رویداد را مستقلانه و با قوت بررسی کند.

علاوه بر حکومت افغانستان، نهادهای بین‌المللی نیز باید برای مستندسازی این رویداد تلاش کنند. آن‌ها باید با دولت افغانستان برای کشف واقعیت‌های این رویداد از نزدیک کمک کنند.

ایران نیز باید به ‌جای تلاش در جهت سرپوش گذاشتن بر این حادثه، با حکومت افغانستان و هیأت موظف جهت شناسایی عاملان آن از نزدیک همکاری کند. عاملان این رویداد باید پس از شناسایی، محاکمه شوند و روند محاکمه این افراد به مردم افغانستان و خانواده‌های قربانیان گزارش شود.

اسناد بین‌المللی مهاجرت رفتار خشونت‎بار با مهاجران و آسیب‌دیده‌گان جنگ را مردود می‌داند. در سند بین‌المللی مهاجرت سازمان ملل که بسته‌ای برای فهم بهتر و ارایه سهولت در پدیده‌ی مهاجرت است، پدیده‌ی بازداشت مهاجران به عنوان آخرین راه ‌حل و فقط به هدف دسترسی به حمایت کنسولی و ارایه‌ی خدمات ابتدایی برای آن‌ها تعریف شده است. پیمان مهاجرت سازمان ملل متحد تاکید کرده که کشورهای پذیرای پناه‌جویان ملزم به رعایت حقوق بشری مهاجران‌اند. کشورهای مهاجرپذیر مکلف‌اند که «همه اشکال تبعیض را از بین یبرند» و رفتار تبعیض‌آمیز علیه مهاجران باید مورد تعقیب قانونی قرار گیرد.

می‌پذیریم بر اساس قوانین ایران ورود غیرقانونی افراد به مرزهای آن‌ کشور، به منزله ورود قاچاق‌چیان و تروریستان محسوب می‌شود. اما سوال اساسی این‌جاست که پولیس مرزی ایران چگونه می‌تواند میان قاچاق‌چی، تروریست و پناه‌جویی که از فرط گرسنه‌گی تصمیم دارد جهت پیدا کردن لقمه نانی به آن کشور وارد شود، تفکیک قایل شود.

کشتن گروهیِ افرادی ‌که برای پیدا کردن کار، مرزها را به صورت غیر‌قانونی طی می‌کنند با هیچ‌یک از اسناد بین‌المللی مهاجرت هم‌خوانی ندارد. این رویداد در صورتی که بررسی و تایید شود، باید به عنوان یک جنایت ثبت اسناد بین‌المللی شود. در هیچ‌یک از کشورهای دنیا کسانی که به صورت غیر‌قانونی وارد مرزها می‌شوند،‌ دادگاه صحرایی نمی‌شوند. دادگاه صحرایی معمولاً توسط گروه‎‌هایی مانند داعش و القاعده و طالبان برگزار می‌شود، نه توسط حکومت‌هایی که خودشان را انتخابی، قانونی و مردمی می‌خوانند. در سال‌های اخیر، طالبان نیز ادعا می‌کنند که با دادگاه‌های صحرایی سر ناسازگاری گرفته‌اند.

رأفت اسلامی و حُسن همجواری که همواره از سوی ایران در روابطش با افغانستان و برخوردش با مهاجران ادعا می‌شود، با آن‌چه پولیس مرزی این کشور در برابر پناه‎جویان انجام داده است، در مغایرت جدی قرار دارد.

بدرفتاری نظامیان ایران با مهاجران افغان ماجرای تازه‌ای نیست. چند سال پیش، کشته شدن ۱۳ تن از ساکنان منطقه مرزی اسلام‌قلعه‌ی هرات که قصد سفر به ایران داشتند، هنوز فراموش نشده است. آن حادثه حتا بر روابط دیپلماتیک دو کشور نیز تاثیر گذاشت. معترضان پس از آن رویداد بر کنسولگری ایران حمله کردند، ایران خدمات کنسولی‌اش را کاهش داد و برای خانواده‌های قربانیان مجبور شد پول گزافی را به عنوان دیه و یا حتا حق‌السکوت بپردازد. حکومت ایران آن حادثه را نیز در روزهای نخستین رد کرد، اما بعدها پذیرفت که آن رویداد ناشی از شلیک سربازان ایرانی بالای پناه‌جویان افغان بوده‌ است. موارد بیش‌تری از توهین، لت‌وکوب و رفتار نظامیان ایران با شهروندان افغانستان اتفاق افتاده است، اما آن کشور هیچ‌گاه گزارشی از مجازات عاملان چنین رویدادهایی منتشر نکرده است.

ایران در سال‌های اخیر تلاش کرده تا سهولت‌هایی را هم برای مهاجران ارائه کند و چهره‌ی دیگری از خود نشان دهد، پذیرفتن همه‌ی کودکان و نوجوانان افغان در مکاتب آن کشور و تداوی رایگان بیماران مبتلا به کووید-۱۹ نمونه‌های واضح آن است، اما رفتار سربازان آن کشور بر همه رفتارهای مثبت حکومت ایران در سال‌های اخیر نیز سایه می‌افگند.

دکمه بازگشت به بالا