طالبان آرامگاه ناصر خسرو را مرمت‌ می‌کنند؛ باشنده‌گان بدخشان: طالبان بخش‌هایی از این آرامگاه را ویران کرده بودند

احمد تاتشهری

شماری از ساکنان بدخشان می‌گویند که افراد طالبان در دوران حکومت پیشین شماری از آرامگاه‌ها و آبدات تاریخی به شمول آرامگاه ناصر خسرو در این ولایت را تخریب کرده‌ بودند. در هیمن حال ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در بدخشان می‌گوید که این بنا در جریان جنگ‌های «مدهش» تخریب شده است.

یک باشنده ولسوالی یمگان بدخشان که نمی‌خواهد نامش در گزارش گرفته شود، به روزنامه ۸صبح گفت: «در گذشته بخش‌هایی از آرامگاه حکیم ناصر خسرو توسط افراد طالبان تخریب گردیده بود. آن‌ها می‌خواستند این بنای تاریخی را به آتش بکشانند، ولی متوجه شدند که در سقف آرامگاه خط‌هایی از آیات قرآن نوشته شده است و همین باعث شد که آرامگاه را به آتش نکشند؛ ولی بخش‌هایی از آن را ویران کردند.» وی افزود که پس از آن، افراد دیگر که قاچاق‌بران آثار تاریخی بودند، بارها به کاوش در قسمت‌هایی از این بنای تاریخی دست زدند و قسمت‌هایی از قبر ناصر خسر‌و و دو قبری که در کنار آن بود را تخریب کردند. این باشنده یمگان خاطرنشان کرد: «برخی از افراد متعصب و ناآگاه از مکان‌های تاریخی نیز وجود دارند که مردم را تشویق به ویرانی آن می‌کنند. از سوی دیگر این بنا‌های تاریخی نگهبان ندارد و محافظت نمی‌شود.»

فرهنگیان بدخشان با آن‌که از ویرانی‌ این بنا اظهار تاسف می‌کنند، از حکومت سرپرست طالبان می‌خواهند که در قسمت بازسازی آن اقدام کند.

عبدالبصیر وثیق، فعال فرهنگی ولایت بدخشان، به روزنامه ۸صبح گفت: «حکیم ناصر خسرو در سطح زبان پارسی دری شخصیت چند‌بعدی دارد. در کنار این‌که یک شاعر برجسته است، یک نویسنده، حکیم و ستاره‌شناس است؛ ولی ایشان را در بدخشان در انزوای مذهب منحصر کرده‌اند که هنوز به‌گونه گسترده در افغانستان و حوزه زبان پارسی، آن‌گونه‌ که باید شناخته می‌شد، شناخته نشده است. ناصر خسرو در کنار این‌که یک رهبر مذهبی در بدخشان است، دارای قرائت خاص از اسلام است و کارهای ارزش‌مندی را در ادبیات پارسی انجام داده است.»

وثیق افزود که در پهلوی «چله‌خانه» وی، اتاق‌های گرم‌آبه وجود داشت که نشان می‌دهد ناصر خسرو به طبابت نیز می‌پرداخته است که از آن گرم‌آبه‌ها پژوهشگران نیز یاد کرده‌اند؛ ولی در رابطه به آن تحقیق گسترده نشده است. این فعال فرهنگی هم‌چنان گفت، آثار تاریخی‌ای که در آرامگاه ناصر خسرو نگهداری می‌شد، مانند کتاب‌ها، قرآن کریم خطی، فرمان‌های پادشاه‌ها و آثار ارزش‌مند دیگر بر اثر جنگ‌های چند دهه اخیر از بین رفته یا هم سرقت شده است. به گفته وثیق، حالا تنها چهار‌دیواری آرامگاه با ستون‌های تاریخی آن باقی مانده است که اگر به آن توجه نشود، همان چهار‌دیواری اصل آرامگاه نیز از بین می‌رود.

عبدالبصیر وثیق خاطرنشان کرد: «تقاضای ما از حکومت و نهادهایی که در این زمینه کار می‌کنند، این است که در قسمت بازسازی و مرمت‌کاری تمام آبدات تاریخی بدخشان که در حال نابودی است، به‌خصوص آرامگاه حکیم ناصر خسرو توجه کنند؛ چون سرمایه معنوی و ارزش‌مند است.»

با این حال ریاست اطلاعات و فرهنگ بدخشان به همکاری برخی از موسساتی که در این زمینه کار می‌کنند، یک هیات را تشکیل داده است. این هیات جهت بررسی به آرامگاه ناصر خسرو رفته است. در خبرنامه‌ای که در صفحه رسمی این نهاد نشر شده، چنین نگاشته شده است: «یک تیم متشکل از مسوولان فرهنگی و موسسه همکار، جهت بازدید و بررسی از تخریبات آبده تاریخی حکیم ناصر خسرو که توسط مافیای آثار باستانی با استفاده از فرصت قسمت‌های آن تخریب گردیده بود، بازدید کرده است. آبدات تاریخی هویت ملت‌ها را به معرفی می‌گیرد و مردم باید جهت حفظ و نگه‌داری آن همکاری جدی کنند.»

ریاست اطلاعات و فرهنگ بدخشان برای حفاظت از این آبده تاریخی یک محافظ نیز گماشته است. اعلامیه این نهاد از قول رییس اطلاعات و فرهنگ بدخشان نوشته‌ است: «مافیای آثار باستانی می‌خواستند با استفاده از فرصت مقبره حکیم ناصر خسرو را که در سال  ۴۷۲ هجری قمری در یمگان بدخشان و‌فات کرده است، تخریب و آثار موجود در آن را به سرقت ببرند که خوش‌بختانه نتوانستند داخل مغاره‌ای که حکیم در آن دفن است، کاوشگری کنند.»

براساس اطلاعات ریاست اطلاعات و فرهنگ بدخشان، آبده تاریخی حکیم ناصر خسرو بار اول در سال ۱۱۰۹ هجری قمری تعمیر شد. بار دوم در سال ۲۰۱۱ میلادی توسط دفتر فرهنگی آغا‌خان سروی شد و کار عملی آن در سال ۲۰۱۴ به‌صورت اساسی با درنظر داشت قدمت تاریخی آن تکمیل گردید. ریاست اطلاعات و فرهنگ بدخشان وعده کرده است که در آینده نزدیک دوباره به‌صورت اساسی با در‌نظر‌داشت قدمت تاریخی آن، این بنا را مرمت‌ کند.

حکیم ناصر خسرو قبادیانی بلخی یکی از شاعران و نویسنده‌گان بزرگ کشور است که دارای آثار فراوان در بخش‌های مختلف است. وی در اصل از ولایت بلخ بوده، ولی سال‌های اخیر زنده‌گی‌اش را در یمگان بدخشان سپری و در آن‌جا وفات کرده است. آرامگاه وی را مردم به نام «حضرت سعید» می‌شناسند.

دکمه بازگشت به بالا